Dergiler / İnsan ve İnsan / 2025 / Cilt: 12 Sayı: 40

Yeşilçam’ın Masallara Bakış Açısına Dair Süreyya Duru’nun Keloğlan (1971) Filmi Üzerine Bir Anlatı İncelemesi

A Narrative Analysis of Yeşilçam's Perspective on Fairy Tales on Süreyya Duru's Keloğlan (1971) Movie

Ayşegül Çilingir(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9325-8999
Sayfa
155–171
Yayın Tarihi
2025-07-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada incelenen Keloğlan (1971) filminin, Türk masal yapılarının geleneksel anlatı özelliklerini yansıttığı ve Yeşilçam dönemi sinemasının genel özelliklerini ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yeşilçam döneminde Türk sineması gerek film sayısı gerekse de seyirci sayıları açısından altın çağını yaşamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu dönemde artan ilgi, sinemacıları farklı konular bulmaya ve sonunda roman, masal gibi edebi türlerden uyarlanan eserlere yöneltmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada incelenen Keloğlan (1971) filminin, Türk masal yapılarının geleneksel anlatı özelliklerini yansıttığı ve Yeşilçam dönemi sinemasının genel özelliklerini ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Film çalışmaları · Anlatı diyagramı · Türk Sineması

Özet

Yeşilçam döneminde Türk sineması gerek film sayısı gerekse de seyirci sayıları açısından altın çağını yaşamıştır. Bu dönemde artan ilgi, sinemacıları farklı konular bulmaya ve sonunda roman, masal gibi edebi türlerden uyarlanan eserlere yöneltmiştir. Bu dönemde Türk halk masallarının önemli bir kahramanı olan Keloğlan’ın ana karakter olduğu birçok film yapılmıştır. Çalışmada, Süreyya Duru’nun yönetmenliğini yaptığı 1971 yapımı Keloğlan filmi, Seymour Chatman’ın Öykü ve Söylem: Filmde ve Kurmacada Anlatı Yapısı kitabında yer alan anlatı diyagramı bağlamı ile çözümlenmiştir. Bu diyagramda anlatı, olaylar, varlıklar ve yazarın kültürel kodları gibi unsurlar açısından öykü (içerik) başlığında ve anlatım biçimi, tezahür unsurlarını içeren söylem (ifade) olarak iki düzlemde ele alınmıştır. Çalışmada incelenen Keloğlan (1971) filminin, Türk masal yapılarının geleneksel anlatı özelliklerini yansıttığı ve Yeşilçam dönemi sinemasının genel özelliklerini ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

During the Yeşilçam era, Turkish cinema experienced its golden age in terms of both the number of films produced and audience attendance. The increasing interest in cinema during this period encouraged filmmakers to explore diverse themes, ultimately leading them to adapt works from literary genres such as novels and folk tales. One of the prominent figures of Turkish folk tales, Keloğlan, became the central character in numerous films made during this time. This study analyzes the 1971 film Keloğlan, directed by Süreyya Duru, through the lens of Seymour Chatman’s narrative diagram presented in his book Story and Discourse: Narrative Structure in Fiction and Film. In this diagram, narrative is examined on two levels: “story” (content), which encompasses elements such as events, existents, and the author’s cultural codes; and “discourse” (expression), which includes the mode of presentation and its manifestations. The analysis concludes that Keloğlan (1971) reflects the traditional narrative features of Turkish folk tales and exemplifies the general characteristics of Yeşilçam-era cinema.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çilingir, A. (2025). Yeşilçam’ın Masallara Bakış Açısına Dair Süreyya Duru’nun Keloğlan (1971) Filmi Üzerine Bir Anlatı İncelemesi. İnsan ve İnsan, Cilt: 12 Sayı: 40, 155–171. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1668121

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Aristoteles. (1987). Poetika. (İ. Tunalı, Çev.). Remzi Kitabevi.
  2. Arslantepe, M. (2002). Türk Sinemasının Kökeni Üzerine. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 2, 88-105.
  3. Ayça, E. (1996). Yeşilçam’a bakış. İçinde S. M. Dinçer (Ed.), Türk Sinema üzerine düşünceler (ss. 129-149). Doruk Yayımcılık.
  4. Boratav, P. N. (1969). 100 soruda Türk halk edebiyatı. Gerçek Yayınevi.
  5. Boratav, P. N. (2007). Zaman zaman içinde. İmge Kitabevi.
  6. Bordwell, D. ve Thompson, K. (2008). Film sanatı: Bir giriş. (E. Yılmaz ve E. S. Onat, Çev.). De Ki Basım.
  7. Chatman, S. (2009). Öykü ve söylem: Filmde ve kurmacada anlatı yapısı. (Ö. Yaren, Çev.). De Ki Basım Yayım.
  8. Costello, J. (2010). Senaryo yazımı. (B. Baysal, Çev.). Kalkedon Yayıncılık.
  9. Diken Yücel, D. (2022). Yeşilçam’ın Masal Uyarlamalarına Feminist Perspektiften Bakmak: Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, Ayşecik ve Sihirli Cüceler Rüyalar Ülkesinde, Külkedisi Sinderella. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(1), 326-358. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1010015
  10. Duranlı, M. ve Kuzay Demi̇r, G. (2023). Aleksandr Grigoryeviç Bessonov ve Başkurt Masal Araştırmaları. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7(1), 429-438. https://doi.org/10.34083/akaded.1203354
  11. Duru, S. (Direktör). (1971). Keloğlan [Video].
  12. Eco, U. (2017). Anlatı ormanlarında altı gezinti: Deneme. (K. Atakay, Çev.). Can Yayınları.
  13. Evli̇yaoğlu, S. (2020). Anlatının Temel Kavramları ve Sinema. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 345-384. https://doi.org/10.30561/sinopusd.710856
  14. Halliwell, S. (2022). Diegesis—Mimesis. (M. S. Akım, Çev.). ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8, 314-326. https://doi.org/10.46372/arts.1109732
  15. Jahn, M. (2012). Anlatıbilim: Anlatı teorisi el kitabı. (B. Dervişcemaloğlu, Çev.). Dergâh.
  16. Kayalı, K. (2015). Sinema bir kültürdür. Tezkire Yayıncılık.
  17. Oran, B. (1996). Yeşilçam nasıl doğdu, nasıl büyüdü, nasıl öldü ve yaşasın yeni sinema. İçinde S. M. Dinçer (Ed.), Türk Sineması Üzerine Düşünceler (ss. 277-292). Doruk.
  18. Oxford learners dictionaries. (t.y.). https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/cinemascopetm?q=CinemaScope%E2%84%A2
  19. Özdemir, M. (2022). Dijital kültürde yeni yaratmalar: Keloğlan masalları. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi, 5(2), 326-337.
  20. Sezer, M. (2010). Masallar ve toplumsal cinsiyet: İnceleme. Evrensel Basım Yayın.
  21. Özön, N. (2000). Sinema, televizyon, video, bilgisayarlı sinema sözlüğü: Eski terimler, Fransızca, İngilizce, Almanca, İtalyanca karşılıklar ve dizinlerle. Kabalcı yayınevi.
  22. Özön, N. (2010). Türk sineması tarihi: 1896-1960. Doruk.
  23. Ricœur, P. (2007). Zaman ve anlatı. (M. Rıfat ve S. Rıfat, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  24. Sakaoğlu, S. (1998). Masal araştırmaları. Akçağ.
  25. Sakaoğlu, S. ve Şimşek, E. (2023). Türkiye Sahası Masalları. İçinde F. A. Turan ve M. N. Önal (Eds.), Türk dünyası masal araştırmaları (ss. 7-55). Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı.
  26. Scognamillo, G. ve Demirhan, M. (1999). Fantastik Türk sineması. Kabalcı.
  27. Scognamillo, G. (2010). Türk sinema tarihi (Genişletilmiş baskı). Kabalcı.
  28. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Masal. İçinde Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/
  29. Propp, V. (1985). Masalın Biçimbilimi. (M. Rıfat ve S. Rıfat, Çev.) Kent Basımevi.
  30. Vogler, C. (2009). Yazarın yolculuğu: Senaryo ve öykü yazımının sırları (K. Şahin, Çev.). Okuyan Us yayın.
  31. Yaren, Ö. (2015). Sinemada anlatı kuramı. İçinde Z. Özarslan (Ed.), Sinema kuramları 2, (ss. 167-192). Su Yayınları.
  32. Yaylagül, L. (2018). Sinema Toplum Siyaset. Dipnot Yayınları.
  33. Yaren, Ö. (2015). Sinemada anlatı kuramı. İçinde Z. Özarslan (Ed.), Sinema kuramları 2, (ss. 167-192). Su Yayınları.