Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightElde edilen bulgular, dönemin sansür kurullarından geçen filmlerde hak sahiplerinin bilgisi dışında çeşitli sansür uygulamalarının yapıldığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu araştırma, Yeşilçam döneminde sinema işletmelerinde gerçekleştirilen resmi olmayan sansür müdahalelerini ele almaktadır. Çalışmada, Türk sinemasının gösterim zincirinin kritik halkasını oluşturan film makinistlerinin deneyimleri ve gözlemleri merkeze alınmıştır. Sinema kültürü, film sahipliği ve işletmecilik dinamikleri içerisinde stratejik konuma sahip olan makinistler hem teknik uzmanlıkları hem de film içeriklerine müdahale yetkileriyle toplumsal dönüşümlerin seyir pratiklerine yansımalarına doğrudan tanıklık etmiş, aynı zamanda bu süreç içerisinde etkin bir rol oynamışlardır. Fenomenolojik yaklaşımla tasarlanan nitel araştırmada, kartopu örnekleme ile 42 emektar makinistle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, dönemin sansür kurullarından geçen filmlerde hak sahiplerinin bilgisi dışında çeşitli sansür uygulamalarının yapıldığını göstermektedir. Bu müdahalelerin büyük çoğunluğunu doğrudan makinistlerin gerçekleştirdiği, bir kısmını ise salon işletmelerinin talimatları doğrultusunda bizzat makinistlerin uyguladığı belirlenmiştir. Film adları ve afişlerinin değiştirilmesi, süre kısaltmaları, sahne çıkarımları, ek materyal eklemleri ve karartma teknikleri gibi uygulamalarla gayri resmi müdahale pratiklerinin sistematik olarak işletildiği tespit edilmiştir.
Abstract
This research examines unofficial censorship interventions in cinema establishments during the Yeşilçam period. The study centers on experiences of film projectionists, who constitute the critical link in Turkish cinema's exhibition chain. Projectionists, holding strategic positions within cinema culture and operational dynamics, witnessed social transformations in viewing practices through their technical expertise and authority to intervene in film content, while playing an active role in this process. In this qualitative research with phenomenological approach, semistructured interviews were conducted with 42 veteran projectionists using snowball sampling. Findings reveal that censorship practices were implemented on films that passed official boards without rights holders' knowledge. Projectionists directly performed the majority of these interventions, while some were applied following cinema management instructions. Unofficial intervention practices were systematically operated through changing film titles and posters, duration cuts, scene removals, additional material insertions, and blackout techniques.