Dergiler / Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2020 / Cilt: 17 - Sayı: 2

XVIII. ve XIX. Yüzyılda Maraş’ta Gayrimüslimlerin İktisadi Durumları

The Economic Situation of Non-Muslims in Marash in the 18th and 19th Centuries

Sayfa
967–986
Yayın Tarihi
2020-10-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Huzursuzluk yaratan Gayrimüslimlerinde cizye vergilerini ödemeleri karşılığında devlet tarafından affedildiği tespit edildi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Zimmî statüsü ile Müslüman olmayanların can ve mal güvenliğinin sağlanması karşılığında Gayrimüslimlerden vergi alınması usulü İslam’ın ilk dönemlerinden itibaren tatbik edilen bir uygulama idi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gayrimüslimlerden bu şekilde vergi alınması her Gayrimüslimin devlete farklı oranda vergi ödediğinin de önemli bir göstergesidir.
💡
Sonuç & Katkı:Huzursuzluk yaratan Gayrimüslimlerinde cizye vergilerini ödemeleri karşılığında devlet tarafından affedildiği tespit edildi.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı · Gayrimüslim · Maraş

Özet

Zimmî statüsü ile Müslüman olmayanların can ve mal güvenliğinin sağlanması karşılığında Gayrimüslimlerden vergi alınması usulü İslam’ın ilk dönemlerinden itibaren tatbik edilen bir uygulama idi. Bu nedenle Osmanlı Devleti topraklarında yaşayan Gayrimüslimleri devletin vergi sistemine dâhil etti ve bunlardan yaş, fiziki ve ekonomik durumuna göre cizye vergisi aldı. Gayrimüslimlerden bu şekilde vergi alınması her Gayrimüslimin devlete farklı oranda vergi ödediğinin de önemli bir göstergesidir. Ayrıca Osmanlı’nın bu vergi tahsili hakkında hassas davranma nedeni cizyenin devlete gelir sağlayan önemli kalemler içinde yer almasıydı. Bununla birlikte yaşlı, hasta, maddi durumu yerinde olmayanlar, kısmen din görevlileri, devlete yararlılık gösterenler ve idareci olanlarda birtakım vergilerden muaf tutuldu. Osmanlı hâkimiyetin ilk dönemlerinde yapılan tahrirlere göre bazı kazalar hariç Maraş’ta Gayrimüslim yoktu. Ancak süreç içerisinde kent merkezine de Gayrimüslimler yerleşti ve Müslümanlarla aynı mahallelerde oturmaya başladı. Diğer kentlerde olduğu gibi Maraş’ta da devlete cizye vergisini ödeyen Gayrimüslimler, bu vergiyi ekonomik durumlarına göre ödedi. Buna göre XVIII. ve XIX. yüzyıllarda şehirde ikamet eden Gayrimüslimlerin genel olarak iktisadi durumları orta düzeyde idi. Ayrıca devlet bu vergi hakkında usulsüzlük yapıldığında hemen soruşturma başlatarak gerekli önlemleri aldı ve Gayrimüslimlerin bu konuda sorun yaşamalarının önüne geçti. Huzursuzluk yaratan Gayrimüslimlerinde cizye vergilerini ödemeleri karşılığında devlet tarafından affedildiği tespit edildi.

Abstract

The procedure of collecting taxes from non-Muslims in return fo rensuring the safety of life and property of non-Muslimswith Zimmi status was a practice that has been applied since the first periods of Islam. For this reason, the Ottoman Empire included non-Muslims living in its territory into thes tate's tax systemand received tax from the according to their age, physical and economic status. Collecting taxes from non-Muslims in this way is an important indicator that each non-Muslim pays different taxes to the state. Inaddition, there as on for the Ottomans to be sensitive about this tax collection was that the jizya was among the important items providingin come to the state. However, the elderly, sick, financially in sufficient, partially religious officials, benefic iaries of the state, and administrators were exempted from certa in taxes. According to the censuses made in the early periods of the Ottoman rule, there were no non-Muslims in Maras except for some town ships. However, non-Muslims settled in the city center in the proces sand started to live in the same neighborhoods with Muslims. As in other cities, non-Muslims who paid the tax of jizya to the state in Maras paid this tax according to their economic status. Accordingly, in the 18th and 19th centuries, the general economic situation of non-Muslims residing in the city was moderate. Inaddition, when an irregularity was made about this tax, the state immediately in itiated an investigationand took the necessary measures and preventednon-Muslims from having problems in this regard. It was determined that non-Muslims, who caused unrest, were for given by thes tate in return for paying the tax on tax.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇALIŞKAN, A. (2020). XVIII. ve XIX. Yüzyılda Maraş’ta Gayrimüslimlerin İktisadi Durumları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 17 - Sayı: 2, 967–986. https://ajindex.com/articles/111393

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Bab-ı Asafi Divan-ı Hümayun Sicilleri Mühimme Defterleri A. DVNSMHM. 92/ 16, Fî Evasıt-ı L. 1067/1 Ağustos 1657 Sadaret Mektubi Kalemi Nezaret ve Devair Kalemi Evrakı, A.MKT. NZD. 156/100/1_1, 18.11.1271/02.08.1855 Ali Emiri Mehmed IV, AE. SMMD.IV. 39/4482/1_1, 23 Şaban 1076/28 Şubat 1666 Ali Emiri Selim III. AE.SSLM.III.94/5622/2_1, 28 Rebiü'l-evvel 1220,AE. SSLM. III. 57/ 3361, 8 Ramazan 1212, 24.02.1798,AE.SSLM.III.121/7392, 13 Muharrem 1214/ 17 Haziran 1799,AE. SSLM.III.365/20839/1_1, 28 Zilkade 1213/ 03 Mayıs 1799, AE. SSLM.III. 365/ 20848, 28 Zilkade 1213/ 03 Mayıs 1799 Hatt-ı Humayun HAT.530/26132/B_1, 29 Zilhicce 1251, HAT.530/26132_1, 29 Zilhicce 125/16 Nisan 1836, HAT. 508/24990_1, 6 Şaban 1234/ 31 Mayıs 1819,HAT.679/33105_1. Hariciye Siyasi Evrakı HR. SYS. 1527/ 3_1_1, 17 Safer 1266/ 02 Ocak 1850 Sadâret Mektûbî Kalemi, Mühime Kalemi (Odası) Belgeleri A. MKT.MHM.753/ 84, 1265/1849, Bab-ı Asafi Sadaret Kalemi Evrakı A. MKT.232/ 45_1, 02 Ocak 1850 Cevdet Evkaf Kalemi C.EV. 212/ 10568, 14 Receb 1239/ 15 Mart 1824. Cevdet Maarif Kalemi C.MF.2/66, 10 Cemaziye’l-evvel 1218/ 28 Ağustos 1803,C.MF.42/2059, 9 Muharrem 1250/18 Mayıs 1834,C.MF.114/ 5680, 10 Cemaziye’l-evvel 1218 28 Ağustos 1803. Cevdet Maliye Kalemi C.ML.259/ 10644, 5 Zilkade 1246 17 Nisan 1831,C.ML.276/11359, 17 R. 1245 16 Ekim 1829, C.ML.102/4544/ 9 Zilkade 1251/ 26 Şubat 1836, C.ML.272/11176_1_1, 2 Şaban 1233/ 7 Haziran 1818, C.ML.277/11378_1_1/ 7 Rebiülevvel 1245/ 6 Eylül 1829, C.ML.687/28166_1_1, 27 Zilhicce 1248/ 17 Mayıs 1833 Yıldız Sarayı Mütenevvî Maruzat Evrakı Y.MTV.137/179, 27 Ramazan 1313/12 Mart 1896. Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi Belgeleri DH.ŞFR.55/152, 28 Şevval 1333/8 Eylül 1915. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi Tesri-i Muamelat ve Islahat Komisyonu DH.MKT.TMIK.M.92/41,26 Rabiülahir 1318/23 Ağustos 1900. Dahiliye Nezâreti Mektubî Kalemi DH.MKT.7/11, 10 Sefer 1311/23 Ağustos 1893 Diğer Kaynaklar Akcan, Leyla (2016),1824-1834 Tarihleri Arasında Gaziantep’te Sosyal, Siyasî ve İktisadî Yapı (142 Numaralı Gaziantep Şer‘iyye Sicili Metin Transkripsiyonu Ve Değerlendirmesi s.1-253),
  2. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı, Gaziantep. Akgündüz, Ahmet (2008), Pax Ottoman Osmanlı Devleti’nde Gayrimüslimlerin Yönetimi, Timaş Yayınları,
  3. İstanbul.
  4. Arslan, Hasan (2014), 17. Yüzyılda Maraş Sancağı (Siyasi, idari, iktisadi ve içtimai Tarihi),Yayınlanmamış Doktor