KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Doğu Coğrafya Dergisi / 2026 / Sayı: 55

Afet Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme

Disaster Education Self-Efficacy Scale: A Scale Development

Yusuf Aydemir(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, COĞRAFYA EĞİTİMİ (DR))0000-0002-0421-7640
Sayfa
198–206
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada elde edilen sonuçlardan hareketle, AEÖYÖ’nün öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmada, öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirlemeye imkân sağlayacak geçerlik ve güvenirliği sınanmış bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu doğrultuda, Afet Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği (AEÖYÖ) hazırlanmış ve bir üniversitenin eğitim fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarına (birinci aşamada 441 kişi, ikinci aşamada 108 kişi olmak üzere toplam 549 kişi) uygulandıktan sonra geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada elde edilen sonuçlardan hareketle, AEÖYÖ’nün öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Afet · afet eğitimi · öz-yeterlik

Özet

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirlemeye imkân sağlayacak geçerlik ve güvenirliği sınanmış bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmada, Likert tipi ölçek geliştirme yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda, Afet Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği (AEÖYÖ) hazırlanmış ve bir üniversitenin eğitim fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarına (birinci aşamada 441 kişi, ikinci aşamada 108 kişi olmak üzere toplam 549 kişi) uygulandıktan sonra geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçeğin kapsam ve görünüş geçerliği için uzman görüşünden faydalanılmış, yapı geçerliği için ise AFA ve DFA yapılmış, güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda toplam varyansın yaklaşık %56’sını açıklayan dört faktörlü bir yapı belirlenmiştir. Bu faktörler “mesleki bilgi”, “mesleki beceri”, “etkili öğretim verebilme” ve “mesleki sorumluluk” şeklindedir. DFA sonucunda, belirlenen yapının yeterli uyuma ve güvenirlik değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlardan hareketle, AEÖYÖ’nün öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

Abstract

In this study, it was aimed to develop a measurement tool whose validity and reliability were tested to determine the self-efficacy of pre-service teachers regarding disaster education. The Likert-type scale development method was employed. Accordingly, Disaster Education Self-Efficacy Scale (DESES) was prepared and applied to pre-service teachers studying at the faculty of education of a university (441 in the first stage and 108 in the second stage, total 549 pre-service teachers) and validity and reliability studies were conducted. Expert opinion was utilized for the content and face validity of the scale, EFA and CFA were conducted for construct validity, and reliability coefficient was calculated. As a result of the research, a four-factor structure explaining approximately 56% of the total variance was determined. These factors are "professional knowledge", "professional skills", "effective teaching" and "professional responsibility". As a result of CFA, it was determined that the construct had adequate fit and reliability values. Based on the results obtained in the study, it can be said that DESES is a valid and reliable measurement tool that can be used to determine the self-efficacy of pre-service teachers regarding disaster education.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aydemir, Y. (2026). Afet Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme. Doğu Coğrafya Dergisi, Sayı: 55, 198–206. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1740758

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (91)

  1. Aksoy, C., & Dincer, A. (2025). Adaptation and validation of the disaster adaptation and resilience scale (dars) in Turkish adults: A psychometric tool for disaster preparedness and public health response. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 19, e362. https://doi.org/10.1017/dmp.2025.10277
  2. Arslan, A. (2025). Afet eğitimi modellerinin karşılaştırılması: Farklı ülkelerden örnekler. İ. Dölek (Ed.), Afetlerle yaşamayı öğrenmek II içinde (s. 125-141). Pegem.
  3. Arslan, K., Görgülü Arı, A., & Hayır-Kanat, M. (2023). Ortaokul öğrencilerine yönelik deprem okuryazarlığı ölçeği geliştirme çalışması. Türk Coğrafya Dergisi, 83, 163-178. https://doi.org/10.17211/tcd.1274001
  4. Avcı, S., Bor, N. A., Kaplan, B., İpekçi, N. N. & Ortabağ, T. (2025). Hemşirelerin afet yönetimine ilişkin uygulama becerileri algısı ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirliği çalışması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 12(2), 240-252. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sagakaderg/article/1597592 Aydın, N. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının ve öğretmenlerinin çevre eğitimine yönelik öz-yeterlik inançları üzerine sınıf düzeyi, kıdem ve değer yönelimlerinin etkisi (Tez No: 219887) [Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  5. Bal, F., & Akgül, Ö. (2023). Deprem kaygısı ölçeği geliştirme çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(139), 77-96.
  6. Bayram, H. (2024). Deprem kaygısı ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 62, 120-138. https://doi.org/10.9779/pauefd.1353924
  7. Bollen, K. A. (1989). Structural equations with latent variables. Wiley & Sons.
  8. Bryman, A., & Cramer, D. (2001). Quantitative data analysis with Spss release 10 for windows: A guide for social scientists. Routledge.
  9. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32, 470–483. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/108451
  10. Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem.
  11. Can, A. (2013). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem.
  12. Cin, M. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının doğal afetler ile ilgili yanılgıları. Marmara Coğrafya Dergisi, 22, 70-81.
  13. Costello, A. B., & Osborne, J. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10, 1-9. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/108451
  14. Coşkun, Ş. (2011). Afet eğitimi algılaması: İlköğretim öğrencilerine verilen afet eğitimlerinin algılamasını ölçmek üzere bir araştırma (Tez No: 279216) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  15. Çalışkan, C. (2020). Afet okuryazarlığı ölçek geliştirme çalışması (Tez No: 597722) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  16. Çalışkan, C., & Üner, S. (2023). Measurement of disaster literacy in Turkish society: Disaster literacy scale (DLS) design and development process. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 17(e211), 1-7.
  17. Çelik, A. A., & Gündoğdu, K. (2022). Öğretmenlerin afete hazırlık düzeyleri ile ilkokullardaki afet eğitimi uygulamalarına yönelik görüşleri. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 77-112.
  18. Çelik, Y. (2025). Hastane afet planları (hap) komisyonunda yer alan personelin afet farkındalığını belirlemek için ölçme aracı geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Tez No: 919806) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  19. Çolakoğlu, Ö. M., & Büyükekşi, C. (2014). Açımlayıcı faktör analizi sürecini etkileyen unsurların değerlendirilmesi. Karaelmas Journal of Educational Sciences, 2, 58-64.
  20. Değirmenci, Y., & İlter, İ. (2013). Coğrafya dersi öğretim programında doğal afetler. Marmara Coğrafya Dergisi, 28, 276-303. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/108451
  21. Demir, S., & Koçtürk, N. (2025). Ergenler için deprem sonrası bilişler ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 28-43. https://doi.org/10.17556/erziefd.1543374
  22. Demirtaş, H., Cömert, M., & Özer, N. (2011). Öğretmen adaylarının özyeterlik inançları ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Eğitim ve Bilim, 36(159), 96–111.
  23. Dikmenli, Y., & Yakar, H. (2019). Öğretmen adaylarının afet bilinci algı düzeylerinin incelenmesi. YYU Journal of Education Faculty, 16(1), 386-416. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.130
  24. Dikmenli, Y., Yakar, H., & Konca, A. S. (2018). Development of disaster awareness scale: A validity and reliability study. Review of International Geographical Education, 8(2), 206-220.
  25. Ediz, Ç., & Dinçer, A. (2024). Medya aracılığıyla afetlere maruz kalmanın oluşturduğu dolaylı travma ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Afet ve Risk Dergisi, 7(1), 33-46. https://dergipark.org.tr/tr/pub/afet/article/1421473
  26. Erkal, T., & Değerliyurt, M. (2009). Türkiye’de afet yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 147-164.
  27. Erkuş, A. (2024). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme I: Temel kavramlar ve işlemler (7. baskı). Pegem.
  28. Ertürk, S. K., Karaca T., Şenkal, Ü. İ., Uzar, E., & Çeliker, G. (2025). İdari personelin afet okuryazarlığına ilişkin tutumu: Türkiye’de bir hastane örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 435-447.
  29. Esen, E. (2005). Nükleer bilimler ve kimyadaki deneysel sonuçların faktör analizi kullanılarak incelenmesi (Tez No: 197568) [Yüksek lisans tezi, Celal Bayar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  30. Filiz, M., Karagöz, Y., & Karaşin, Y. (2023). Depreme maruz kalan bireylerin psikolojik etkilerini belirlemeye yönelik ölçek geliştirme çalışması. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 236-250.
  31. Fu, Q., & Zhang, X. (2024). Promoting community resilience through disaster education: Review of community-based interventions with a focus on teacher resilience and well-being. PLOS ONE, 19(1), e0296393. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0296393
  32. Gorsuch, R. L. (1974). Factor Analysis. Saunders.
  33. Gül, Y. E. (2024). Development of the earthquake anxiety scale: Validity and reliability study. International Journal of Karamanoglu Mehmetbey Educational Research, 6(1), 25-31. https://doi.org/10.47770/ukmead.1389678
  34. Güngörmüş, Z., Karacan, E., & Sapçı, E. (2023). Bireylerin depreme ilişkin hazıroluşluk ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(1), 1-13. https://doi.org/10.54862/pashid.1232054
  35. Gürbüz, S. (2024). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi. Temel ilkeler ve uygulamalı analizler (3. baskı). Seçkin.
  36. Hair, J., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1995). Multivariate data analysis (4th Ed.). Prentice-Hall Inc.
  37. Hatcher, L. (1994). A step-by-step approach to using the SAS. SAS Institute.
  38. İnal, E., Altıntaş, K. H., & Doğan, N. (2018). The development of a general disaster preparedness belief scale using the health belief model as a theoretical framework. International Journal of Assessment Tools in Education, 5, 146-158.
  39. Kantekin, S. (2025). Sosyal bilgiler eğitimi bağlamında bir afet eğitimi programının geliştirilmesi (Tez No: 914180) [Doktora tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  40. Karaca, Ö. F. (2022). Afet konularının sosyal bilgiler ders kitaplarına yansımaları (Tez No: 727005) [Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  41. Karagöz, Y. (2021). SPSS-AMOS-META uygulamalı nicel-nitel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. Nobel.
  42. Karakuş, U., & Önger, S. (2017). 8. sınıf öğrencilerinin doğal afet ve afet eğitimi kavramını anlama düzeyleri. Journal of History Culture and Art Research, 6(6), 482-491.
  43. Karaşin, Y., Filiz, M., & Karagöz, Y. (2023). Depreme yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 548-561.
  44. Kıymış, İ., & Kaya, A. A. (2025). Development of the disaster risk perception scale: Evaluation of its impact on disaster preparedness. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 19, e38. 1-16. https://doi.org/10.1017/dmp.2025.38
  45. Kline, P. (1979). Psychometrics and Psychology. Academic Press.
  46. Koca, B., Çağan, Ö., & Yılmaz, A. (2020). Validity and reliability study of the Turkish version of the disaster response self-efficacy scale in undergraduate nursing students. Acıbadem University Health Sciences Journal (AUHSJ), 11(3), 515-521. https://doi.org/10.31067/0.2020.301515 Kotan, H. (2024). Ders kitaplarında yer alan afet eğitimi konularının incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 11(107), 905-919.
  47. Koyuncu, İ., & Kılıç, A. F. (2019). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanımı: Bir doküman incelemesi. Eğitim ve Bilim, 44(198), 361-388.
  48. Kurt, T. (2012). Öğretmenlerin öz yeterlik ve kolektif yeterlik algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 195-227.
  49. Mahanoğlu, S., & Balcı, S. (2025). Ortaokul öğrencileri için deprem farkındalığı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mevzu Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 991-1015. https://doi.org/10.56720/mevzu.1610681
  50. Mariam, I., Budhiana, J., Permana, I., Dewi, R., Rahmanishati, W., Noviyanti, L.,. & Unmehopa, Y. F. (2021). Knowledge, attitudes, disaster training and self efficacy on disaster preparedness. Research Horizon, 1(5), 179-188.
  51. Mızrak, S. (2018). Eğitim, afet eğitimi ve afete dirençli toplum. MSKU Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 56-67. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/464440 Mızrak, S., & Aslan, R. (2020). Disaster risk perception of university students. Risk, Hazards & Crisis in Public Policy, 11(4), 411-433. https://doi.org/10.1002/rhc3.12202 Milli Eğitim Bakanlığı. (MEB). (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_YYRETMENLYK_MESLEYY_GENEL_YETERLYKLERY.pdf
  52. Noviana, E., Syahza, A., Putra, Z. H., Erlinda, S., Putri, D. R., Rusandi, M. A., & Situmorang, D. D. B. (2023). Why is didactic transposition in disaster education needed by prospective elementary school teachers?. Heliyon, 9(4), e15413. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e16575
  53. Önal, E. İ., Soysal, S., & Paksoy-Erbaydar, N. (2022). The development of perception scale of gender role in disaster management and the examination with related factors. Gender in Management: An International Journal, 37(7), 836-857.
  54. Özdamar, K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi I (5. baskı). Kaan.
  55. Özdemir, A., Aydın, N., & Akar-Vural, R. (2009). Çevre eğitimi öz-yeterlik algısı üzerine bir ölçek geliştirme çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 1-8. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/235045
  56. Özelmacı, Ş. (2016). Ortaokul öğrencilerinin afete ve afet hazırlıklarına ilişkin algılarının incelenmesi (Tez No:450145) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  57. Özlü, G. (2012). Çevre eğitimi öz-yeterlik ölçeği geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması (Tez No:317099) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  58. Özlü, G., Özer-Keskin, M., & Gül, A. (2013). Çevre eğitimi öz-yeterlik ölçeği geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 393-410. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/76909
  59. Pallant, J. (2005). SPSS survival manual: A step by guide to data analysis using spss for windows (2nd Ed.). National Library of Australia.
  60. Saracaloğlu, A. S., & Yenice, N. (2009). Fen bilgisi ve sınıf öğretmenlerinin öz-yeterlik inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 5(2), 244-260.
  61. Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner’s guide to structural equation modeling (4th ed.). Taylor & Francis.
  62. Sever, R. (Ed.). (2025). Afetler ve afet yönetimi. Pegem.
  63. Sever, R., & Değirmenci, Y. (2025). Temel kavramlar. R. Sever (Ed.), Afetler ve afet yönetimi içinde (s. 1-14). Pegem.
  64. Sharma, S. (1996). Applied Multivariate Techniques. John Wiley & Sons Inc.
  65. Sözcü, U. (2019). Doğal afetler ve doğal afet okuryazarlığı. Pegem.
  66. Sözcü, U., & Aydınözü, D. (2019). Öğretmen adaylarının doğal afet okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. International Journal of Geography and Geography Education, 40, 79-91. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/773556
  67. Sözcü, U., & Türker, A. (2025). Deprem okuryazarlığı ıçin bir kavramsal çerçeve ve ölçek geliştirme çalışması. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 9(3), 758-783.
  68. Stangor, C. (2010). Research methods for the behavioral sciences. Wadsworth.
  69. Suhr, D. (2006). Exploratory or confirmatory factor analysis. SAS Institute.
  70. Şen, G. (2022) Toplumda suç korkusu ve sosyal sermaye dinamikleri açısından afet direnci: Burdur-Antalya kent merkezi örneği (Tez No: 708679) [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  71. Şengün, H., & Küçükşen, M. (2019). Afet yönetimi eğitimi niçin gerekli?. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(46), 193-211.
  72. Şentuna, B., ve Çakı, F. (2020). Balıkesir örnekleminde bir ölçek geliştirme çalışması: Afet hazırbulunuşluk ölçeği. İdealKent, 11(31), 1959-1983.
  73. Tan, Y. F. (2020). Denizli il ambulans servisi başhekimliği, acil sağlık istasyonları ve komuta kontrol merkezi çalışanlarının afet inanç ölçeği modeline göre afete hazırlık durumları (Tez No: 639413) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  74. Tarı, K., Arslan, K., & Hayır-Kanat, M. (2025). Ortaokul öğrencilerine yönelik deprem sonrası çok boyutlu öğrenci etki ölçeği geliştirme çalışması. International Journal of Geography and Geography Education, 56, 170-190.
  75. Tekin, F. C., Durduran, Y., & Çokunlu, Y. (2026). A multidimensional tool in disaster medicine: Development of the disaster anxiety scale. Northern Clinics of Istanbul, 13(1), 87-97. https://doi.org/10.14744/nci.2025.2956
  76. Tercan, B., & Şahinöz, S. (2021). Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık algılarını belirlemeye yönelik ölçek geliştirme: Metodolojik bir çalışma. Hastane Öncesi Dergisi, 6(3), 367-379.
  77. Tercan, B., Çelik, İ. H., Yılmaz, G., & Usta, G. (2026). Earthquake safety culture scale development study. Natural Hazards, 122, 67. https://doi.org/10.1007/s11069-025-07861-5
  78. Tezbaşaran, A. A. (2008). Likert tipi ölçek hazırlama kılavuzu. Türk Psikologlar Derneği.
  79. Tupper, J., & Karacaoğlu, Ö. C. (2025). Access to ınformation and social solidarity in the 2023 Turkey earthquake: Disaster education as citizenship education. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-12.
  80. Türkdoğan-Görgün, C., Koçak-Şen, İ., & McLennan, J. (2023). The validity and reliability of the Turkish version of the psychological preparedness for disaster threat scale. Natural Hazards, 118, 331-346. https://link.springer.com/article/10.1007/s11069-023-06006-w
  81. Uğurlu, F., & Aylar, F. (2017). Derleme çalışması: Ölçek geliştirme çalışmalarında açımlayıcı faktör analizinin kullanımı. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(10), 195-212.
  82. Wang, Z., Han, Z., & Li, Y. (2023). The ınterplay between school preparedness and student’s ındividual protective actions: The mediating role of disaster education. Sustainability, 15, 14888. https://doi.org/10.3390/su152014888
  83. Yalçınöz-Baysal, H., Türkoğlu, N., & Güzel, S., (2024, 1-3 Kasım). Adölesanlara yönelik afet okuryazarlığı: Bir ölçek geliştirme çalışması. [Bildiri sunumu]. Balkan 12th Internatıonal Conference On Applıed Scıences, Üsküp, Makedonya.
  84. Yaşıtlı, A. N. (2026). Afet bilinci ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35, 1-16. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1690764
  85. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/369427
  86. Yetişensoy, O. (2022). Ortaokul öğrencilerine yönelik afet bilinci ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(36), 1473-1496. https://doi.org/10.35675/befdergi.1146938
  87. Yıldırım, M. S. (2024). Türkiye’de deprem riski azaltma eğitiminin okullardaki uygulamalarına yönelik öğretmen görüşleri ve öğretmenlerin afet bilinç düzeylerinin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 60(60), 1-24.
  88. Yöndem, Z. D., & Eren, A. (2008). Deprem stresı ile başetme stratejileri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(30), 60-75.
  89. Yurdabakan, İ., & Çüm, S. (2017). Davranış bilimlerinde ölçek geliştirme (açıklayıcı faktör analizine dayalı). Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 11(2), 108-126. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/309652 Zayimoğlu-Öztürk, F., Öztürk, T., & Şahin, A. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının çevre eğitimi özyeterlik algılarının incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 293-311.
  90. Zhang, D., & Zhang, L. (2023). Disaster literacy status and the influencing factors: A national survey of 107997 Chinese nurses. Journal of Sichuan University (Medical Sciences), 54(4), 824.
  91. Mariam, I., Budhiana, J., Permana, I., Dewi, R., Rahmanishati, W., Noviyanti, L.,. & Unmehopa, Y. F. (2021). Knowledge, attitudes, disaster training and self efficacy on disaster preparedness. Research Horizon, 1(5), 179-188.