Dergiler / Tehlikedeki Diller Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 20 Özel Sayı

Eski Uygurca-Ḫotence Bir Sözlükçenin Tehlikedeki Türk Dillerinde İzleri

Osman Akteker(HACETTEPE UNIVERSITY, FACULTY OF SOCIAL SCIENCES)0000-0002-4559-7483
Sayfa
26–42
Yayın Tarihi
2022-01-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, Ḫotence, Eski Uygurca-Ḫotence Sözlükçe ve bu Sözlükçenin tehlikedeki Türk dillerinin söz varlığındaki izlerinden oluşmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eski Uygurca-Ḫotence Sözlükçe, Paul Pelliot tarafından Dunhuang’da bulunan el yazmalarından biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bibliothèque Nationale’de P 2892 kaydıyla yer alan eser, 98 madde başından oluşan Türkçeden Ḫotenceye bir sözlükçedir.Sözlükçe, tematik bir tarzda Brahmı alfabesiyle yazılmıştır. Ḫoten dili ise Çin’in Sincan Özerk bölgesinde konuşulmuş ölü bir Doğu Orta İran dilidir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, Ḫotence, Eski Uygurca-Ḫotence Sözlükçe ve bu Sözlükçenin tehlikedeki Türk dillerinin söz varlığındaki izlerinden oluşmaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tehlikedeki Türk Dilleri · Eski Uygurca · Hotence

Özet

Eski Uygurca-Ḫotence Sözlükçe, Paul Pelliot tarafından Dunhuang’da bulunan el yazmalarından biridir. Bibliothèque Nationale’de P 2892 kaydıyla yer alan eser, 98 madde başından oluşan Türkçeden Ḫotenceye bir sözlükçedir.Sözlükçe, tematik bir tarzda Brahmı alfabesiyle yazılmıştır. Ḫoten dili ise Çin’in Sincan Özerk bölgesinde konuşulmuş ölü bir Doğu Orta İran dilidir. Bu çalışmada, Eski Uygurca-Ḫotence Sözlükçe’de yer alan ve önceki çalışmalarda etimolojisi saptanmamış olan “sali, tėġek, ėġöçek ve suv(a)ço” madde başlarının tehlikedeki Türk dillerinin söz varlığındaki izleri gösterilmiştir. “Hakas, Altay, Tuva ve Şor” dilleri örneklem grubu olarak seçilmiştir. Çalışma, Ḫotence, Eski Uygurca-Ḫotence Sözlükçe ve bu Sözlükçenin tehlikedeki Türk dillerinin söz varlığındaki izlerinden oluşmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akteker, O. (2022). Eski Uygurca-Ḫotence Bir Sözlükçenin Tehlikedeki Türk Dillerinde İzleri. Tehlikedeki Diller Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 20 Özel Sayı, 26–42. https://ajindex.com/articles/1109871

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Arıkoğlu, E. (2005). Örnekli Hakasça-Türkçe Sözlük. Ankara: Akçağ.
  2. Arıkoğlu, E. (2007). Tuva Türkçesi. Ankara: Akçağ.
  3. Arıkoğlu, Ekrem ve Kuular, Klara. (2003). Tuva Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları.
  4. Atalay, B. (2018). Dīvānu Luġāti’t-Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. Bailey, H. W. (1944). A Turkish-Khotanese Vocabulary. Bulletin of the School of Oriental and, 290-296.
  6. Clauson, S. G. (1971). Some Notes on the İnscription of Tonyuquq” (Çev. İ. Enginün). İstanbul Üniversitesi Türkiyat Mecmuası 18, 141-148.
  7. Clauson, S. G. (1973). The Turkish-Khotanese Vocabulary Reedited. İslam Tetkikleri Dergisi, 37-45.
  8. Crystal, D. (2010). Dillerin Katli (Çev. Gökhan Cansız). İstanbul: Profil Yayıncılık.
  9. Dankoff, Robert ve Kelly, James. (2007). Dīvānu Luġāti’t-Türk (Çev. S. T. Yurteser, S. Erdi). İstanbul: Kabalcı.
  10. Emmerick, R. (2009). The İranian Languages (Editör Gernot Windfuhr). Londra: Routledge.
  11. Emmerick, Ronald ve Róna-Tas, András. (1992). The Turkish-Khotanese Wordlist Revisited. Central Asiatic Journal 36: 3-4, 199-241.
  12. Ercilasun, Ahmet Bican ve Akkoyunlu, Ziyat. (2018). Dīvānu Luġāti’t-Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. Gabain, A. V. (2007). Eski Türkçenin Grameri, (Çev. Mehmet Akalın). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  14. Hovdhaugen, E. (1971). Turkish Words İn Khotanese Texts, A Linguistic Analysis. Norsk Tidskrift, 772-823.
  15. K. David Harrison ve Gregory D.S. Anderson. (2002). Tuvaca-İngilizce, İngilizce-Tuvaca Sözlük.
  16. Naskali, Emine Gürsoy ve Duranlı, Muvaffak. (1999). Altayca-Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  17. Peyrot Mıchaёl ve Pinault Georges-Jean vd. (2019). Vernaculars Of The Silk Road - A Tocharian B - Old Uyghur Bilingual. Journal Asiatique 307.1, 65-90.
  18. Róna-Tas, A. (2013). Türkolojiye Giriş (Çev. İsa Sarı). Ankara: Nobel.
  19. Tannagaşeva, N. N. ve Akalın, Ş. Halûk. (1995). Şor Sözlüğü. Adana: Türkoloji Araştırmaları.
  20. Taşağıl, A. (1998). TDV İslâm Ansiklopedisi: 18. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
  21. Tekin, T. (1994). Tunyukuk Yazıtı. Ankara: Simurg.
  22. Arıkoğlu, Ekrem ve Kuular, Klara. (2003). Tuva Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları.
  23. Ercilasun, Ahmet Bican ve Akkoyunlu, Ziyat. (2018). Dīvānu Luġāti’t-Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  24. K. David Harrison ve Gregory D.S. Anderson. (2002). Tuvaca-İngilizce, İngilizce-Tuvaca Sözlük.