Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2017 / Cilt: 12 - Sayı: 15

KOSOVA TÜRK AĞIZLARINDA DURUM EKLERİ

NOUN SUFFIXES IN KOSOVO TURKISH DIALECTS

Sayfa
175–196
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ad durum ekleri Kosovalı dilciler tarafından yapılan sıralama ışığında ayrı ayrı incelenmiştir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kosova Türk Ağızları Rumeli Türk ağızlarının önemli bir bölgesi sayılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu farklı şekiller sözcüklerin köklerinde ve durum eklerinde de görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ad durum ekleri Kosovalı dilciler tarafından yapılan sıralama ışığında ayrı ayrı incelenmiştir
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Kosova Türk Ağızları Rumeli Türk ağızlarının önemli bir bölgesi sayılmaktadır. Kosova Türk ağızlarında durum ekleri konusu şimdiye kadar işlenmemiştir. Bu çalışmada derlenmiş metinlerdeki durum eklerinin çeşitli yönleriyle incelenmesi hedeflenmiştir. Derlediğimiz metinler doktora çalışmasında kullanılan metinlerdir (sayılar da o metinlere ait sayılardır). Kosova Türk ağızlarında Türkiye Türkçesi yazı dilinin dilbilgisine uymayan şekiller vardır. Bu farklı şekiller sözcüklerin köklerinde ve durum eklerinde de görülmektedir. Eklerde kimi ses düşmeleri, ses türemeleri, kimi ünlü ve ünsüz değişmeleri yanı sıra Sırpça ve Arnavutça gibi başka dillerin rol oynadığı görülmektedir. Bizim amacımız bu gibi değişiklikleri açıklamaktır. Kosova'da konuşulan Türkçe, Türkiye Türkçesinin bir ağzı olarak kabul edilir. Kosova Türk ağızlarında ilk dikkati çeken şey Türkiye Türkçesinden ses ve yapı bakımından farklılıklardır. Kosova Türk ağızları dediğimiz zaman Priştine, Prizren, Mitroviça, Gilan, Vıçıtırın, Dobırçan, Mamuşa Türk ağızlarını kastediyoruz. Adı geçen yerleşim yerlerinde konuşulan Türkçe varyantları arasında bazı farklılıklar vardır. Örneğin, Mitroviça ahalisinin fazlası Sırp ve Boşnak olduğundan bu dillerin etkisi görülmektedir. Prizren, Priştine ağızlarında ise Arnavut dilinin etkisi görülmektedir. Bu etkileşim olayları toplum dilbilimcilere araştırma konusu olabilir; ama biz dilbilgisi, durum ekleri bakımından olan farklılıkları inceledik. Durum ekleri, sık sık kullanılan ve cümlenin anlamına tesir eden ad çekimi eklerdir. Çalışmamızda durum eklerini incelerken çevrede kullanılan dillerin etkisini, eklerin fonetik değişikliğini ve fonksiyonlarını tespit etmeye gayret ettik. Ad durum ekleri Kosovalı dilciler tarafından yapılan sıralama ışığında ayrı ayrı incelenmiştir

Abstract

Kosovo Turkish dialects constitute a significant part of Rumelia Turkish dialects. Kosovo Turkish dialects noun suffixes have not been studied thus far. This study aims the analysis of noun suffixes in miscellaneous texts. The texts we have used are from the doctoral studies (the numbers are from the same texts). Kosovo Turkish dialects may include forms violating the grammar of Turkey Turkish language. These various forms can be seen in the root of the word and the case suffixes. In addition to the situations such as omissions, extensions, and consonant and vowels exchanges in the suffixes, the impact of other languages, such as Serbian and Albanian, play the extended role as well. We aimed the clarification of such variations. Turkish language spoken in Kosovo is accepted as a dialect of Turkey Turkish language. The first salient thing between the Kosovo Turkish dialects and Turkey Turkish language is the difference in the phones and structure. When we mention Kosovo Turkish dialects we mean Pristina, Prizren, Mitrovica, Gilan, Vucitern, Dobercan and Mamusa dialect. There are some differences in the Turkish versions used in these places. To exemplify, Mitrovica population used to consist of mainly Serbians and Bosnians thus we see their influence. While in Pristina and Prizren the influence of Albanian language is more evident. These influences can often be research subjects of philologists. Nonetheless, we centered upon the differences from the case suffixes viewpoint. Case suffixes are the noun declension suffixes which are very common and influencing the sentence meaning. In the process of our analysis of the noun suffixes, we identified the influence of other languages, phonetic changes and the functions of the suffixes. The study equally embraced, the sorting of the cases by the Kosovo philologists as well as examined the cases separately

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CANHASİ, S. D., KRASNİQİ, S. G. (2017). KOSOVA TÜRK AĞIZLARINDA DURUM EKLERİ. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 12 - Sayı: 15, 175–196. https://ajindex.com/articles/110521

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Aksan Doğan (2007): Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, III C, Ankara:
  2. TDK Yay Banguoğlu, Tahsin(1974):
  3. Türkçenin Grameri, Baha Matbaası, İstanbul, syf.17. Buran, Ahmet. (1996); Anadolu Ağızlarında İsim Çekim (Durum) Ekleri, Ankara, s.326 Caferoğlu, Ahmet (1960): “Anadolu ve Rumeli Ağızları Araştırmalarının Bugünkü Durumu”, VLII.Türk Dil Kurultayında Okunan Bilimsel Bildiriler 1957,
  4. Ankara,
  5. TDK Yay. Canhası, Suzan, (2010): “Batı Rumeli Türk Dilin Dünü-Bugünü-Yarını” Orhon Araştırmaları Sempozyumunda okunan bildiri. Hacettepe Üniversitesi, Ankara yazıtlarının bulunuşundan 120 Yıl sonra Türklük Bilimi ve 21.Yüzyıl, konulu 3. Uluslararası Türkiyat Canhasi, Suzan (2007): “Kosova ve Makedonya Türk Ağızları Üzerine Yapılan Araştırmalar”, Fen Edebiyat Dergisi, Sakarya Üniversitesi,
  6. Sakarya, Eckmann Janos (1962): “Kumanova (Makedonya) Türk Ağzı”, Németh Armağanı, Haz.: J. Eckmann-A. S. Levend-M. Mansuroğlu, Ankara: TDK Yay., s. 111-144.
  7. Eckmann Janos (1988): “Dinler (Makedonya) Türk Ağzı”, TDAY Belleten 1960, Ankara: TDK Yay., s. 189-204.
  8. Eckmann Janos (2004): “Edirne Ağzı”, Çev: Oğuzhan Durmuş, İlmî Araştırmalar, Sayı: 18, İstanbul: Gökkubbe Yay., s. 135-150.
  9. Ercilasun B. Ahmet (1993): “Türkçe’de Emir ve İstek Kipi Üzerine”, TDK’nca düzenlenen”Türk Gramerinin Sorunları” toplantısında okunan bildiri. Eren Hasan (1988): “Anadolu Ağızlarında Rumca, Islâvca ve Arapça Kelimeler”, TDAY Belleten 1960, Ankara: TDK Yay., s. 295-371.
  10. Ergin, Muharrem (2004):
  11. Türk Dilbilgisi, Bayrak Yayımcılık, İstanbul. Gabain A.Von, (1988): Eski Türkçenin Grameri (Çev. Mehmet Akalın) TDK Ankara, s.63 Gülensoy Tuncer (1993): Rumeli Ağızlarının Ses Bilgisi Üzerine Bir Deneme (İncelemeBibliyografya-Metinler), Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay. Gülsevin, Gürer.(2007):
  12. Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, TDK YAY, Ankara, s.156 Gülsevin, Gürer.(2009): Rumeli Türkçesinde Türk ve Balkan Dillerin Etkileşimi, Turkish Studies,volume 4/8Fall Hasan, Hamdi.(1983): “Kalkandelen Türk Ağzı”, Sesler, Üsküp, yıl XIX Şubat, s. 122–173
  13. İğci, Alpay (2010): Vıçıtırın-Kosova Türk Ağzı. EÜ SBE Türk Dili ve Lehçeleri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Jable, Ergin (2010): Kosova Türk Ağızları. SAÜ SBE Doktora Tezi Kaleşi, Hasan (1975): “Arnavut Dilinde Kullanılan Osmanlıca-Türkçe Ekler”, I. Türk Dili Bilimsel Kurultayına Sunulan Bildiriler (Ankara 27-29 Eylül 1972), Ankara: TDK Yay., s. 141-149
  14. Kaya, İ. Güven (1948): Yugoslavya Türkçesinin Ana Sorunları” Çevren dergisi 1974-1984
  15. Özel Sayı, Priştine, s. 93-96 Korkm