KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gıda / 2026 / Cilt: 51 Sayı: 5

TÜRKİYE PİYASASINDA SATIŞA SUNULAN SÜT BENZERİ BİTKİ BAZLI İÇECEKLERİN MİNERAL MADDE İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ

DETERMINATION OF MINERAL CONTENT IN PLANT-BASED BEVERAGES AVAILABLE ON THE TURKISH MARKET

Tuba Eda Arpa Zemzemoğlu(Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü)0000-0002-6836-4527
Sara Betül Özgen(HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ, TEKNOLOJİ VE ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ)0000-0003-0218-7625
Merve Olukman Şahin(MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ, TEKNOLOJİ VE ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ)0000-0002-9588-2661
Dergi
Gıda
Sayfa
983–998
Yayın Tarihi
2026-10-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar, bitki bazlı içeceklerin mineral içeriklerinin kullanılan hammadde türü ve oranına bağlı olarak değiştiğini göstermektedir (P<0.05).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Son yıllarda laktoz intoleransı, vegan beslenme, çevresel kaygılar, sürdürülebilirlik ve hayvan refahına yönelik hassasiyetin artmasıyla birlikte bitki bazlı içeceklerin tüketimi hızla yaygınlaşmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye piyasasındaki bitki bazlı içeceklerin mineral içeriklerinin belirlenmesi amacıyla Nisan-Mayıs 2025’te piyasada bulunan 30 adet bitki bazlı içecek ile 6 adet inek sütü örneği analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, bitki bazlı içeceklerin mineral içeriklerinin kullanılan hammadde türü ve oranına bağlı olarak değiştiğini göstermektedir (P<0.05).
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2025 · 30 adet
⚙️Değişkenler:süt benzeri bitki bazlı · içecek · yulaf sütü

Özet

Son yıllarda laktoz intoleransı, vegan beslenme, çevresel kaygılar, sürdürülebilirlik ve hayvan refahına yönelik hassasiyetin artmasıyla birlikte bitki bazlı içeceklerin tüketimi hızla yaygınlaşmıştır. Bu ürünler sıklıkla hayvansal sütün alternatifi olarak sunulmasına rağmen, mineral içerikleri ve besinsel yeterlilikleri konusunda Türkiye pazarına özgü bilimsel veriler sınırlıdır. Türkiye piyasasındaki bitki bazlı içeceklerin mineral içeriklerinin belirlenmesi amacıyla Nisan-Mayıs 2025’te piyasada bulunan 30 adet bitki bazlı içecek ile 6 adet inek sütü örneği analiz edilmiştir. Numunelerin Fe, Zn, Cu ve Mn içerikleri indüktif eşleşmiş plazma-kütle spektrometrisi (ICP-MS); Na ve K içerikleri ise alev fotometresi ile belirlenmiştir. Sonuçlar, bitki bazlı içeceklerin mineral içeriklerinin kullanılan hammadde türü ve oranına bağlı olarak değiştiğini göstermektedir (P<0.05). Baklagil ve tahıl bazlı içeceklerin potasyum bakımından inek sütüne yakın veya daha yüksek değerlere ulaştığı, bazı sert kabuklu meyve içeceklerinin ise iz elementlerde öne çıktığı belirlenmiştir. Tüketicilerin seçim yaparken ürün türünü, etiket bilgilerini, hammadde oranını ve zenginleştirme durumunu birlikte değerlendirmeleri önerilmektedir.

Abstract

In recent years, consumption of plant-based beverages has increased because of growing awareness of lactose intolerance, vegan diets, environmental sustainability, and animal welfare. Although marketed as alternatives to cow’s milk, data on their mineral composition and nutritional adequacy in the Turkish market remain limited. To determine their mineral composition, 30 plant-based beverages and six cow’s milk samples commercially available in Türkiye during April-May 2025 were analysed. Iron, zinc, copper, and manganese were quantified by inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS), whereas sodium and potassium were measured by flame photometry. Mineral composition varied significantly according to the type and proportion of raw material used (P<0.05). Legume and cereal-based beverages contained potassium concentrations comparable to or higher than those of cow’s milk, while some nut-based beverages were notable for their trace element contents. Consumers should therefore consider product type, label information, raw material content, and fortification status when selecting these beverages.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Zemzemoğlu, T. E. A., Özgen, S. B., Şahin, M. O. (2026). TÜRKİYE PİYASASINDA SATIŞA SUNULAN SÜT BENZERİ BİTKİ BAZLI İÇECEKLERİN MİNERAL MADDE İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ. Gıda, Cilt: 51 Sayı: 5, 983–998. https://doi.org/10.15237/gida.GD26096

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Angelino, D., Rosi, A., Vici, G., Dello Russo, M., Pellegrini, N., Mar-tini, D. & SINU Young Working Group. (2020).
  2. Nutritional quality of plant-based drinks sold in Italy: The Food Labelling of Italian Products (FLIP) study. Foods, 9(5), 682. https://doi.org/10.3390/fo-ods9050682
  3. Anjos, O., Pires, P.C., Gonçalves, J., Estevinho, L.M., Mendonça, A.G. & Guiné, R.P. (2024). Plant-based beverages: Consumption habits, perception and knowledge on a sample of Portuguese citizens. Foods, 13(20), 3235. https://doi.org/10.3390/foods13203235
  4. Antunes, I.C., Bexiga, R., Pinto, C., Martins, L.L., Mourato, M., Pe-reira, G. & Quaresma, M. (2025). Mineral profile of cow milk and plant-based milk alternatives. Journal of Dairy Science, 108(4), 3324-3333. https://doi.org/10.3168/jds.2024-25752
  5. Beacom, E., Bogue, J. & Repar, L. (2021). Market-oriented develop-ment of plant-based food and beverage products: A usage segmenta-tion approach. Journal of Food Products Marketing, 27(4), 204-222. htt-ps://doi.org/10.1080/10454446.2021.1955799
  6. Blanco-Gutiérrez, I., Varela-Ortega, C. & Manners, R. (2020). Eva-luating animal-based foods and plant-based alternatives using mul-ti-criteria and SWOT analyses. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(17), 7969. https://doi.org/10.3390/ijerph17217969
  7. Borin, J.F., Knight, J., Holmes, R.P., Joshi, S., Goldfarb, D.S. & Loeb, S. (2021). Plant-based milk alternatives and risk factors for kidney stones and chronic kidney disease. Journal of Renal Nutrition, 32(3), 363-365. https://doi.org/10.1053/j.jrn.2021.03.011
  8. Chalupa-Krebzdak, S., Long, C.J. & Bohrer, B.M. (2018). Nutrient density and nutritional value of milk and plant-based milk alternati-ves. International Dairy Journal, 87, 84-92. https://doi.org/10.1016/j. idairyj.2018.07.018
  9. Chengolova, Z., Ivanova, R. & Gabrovska, K. (2024). Lactose intole-rance–single nucleotide polymorphisms and treatment. Journal of the American Nutrition Association, 43(2), 213-220. https://doi.org/10.108 0/27697061.2023.2251557
  10. Harmer, I., Craddock, J.C. & Charlton, K.E. (2025). How do plantba-sed milks compare to cow’s milk nutritionally? An audit of the plant-based milk products available in Australia. Nutrition & Dietetics, 82(1), 76-85. https://doi.org/10.1111/1747-0080.12906
  11. Jansson-Knodell, C.L., Krajicek, E.J., Savaiano, D.A. & Shin, A.S. (2020). Lactose intolerance: A concise review to skim the surface. Mayo Clinic Proceedings, 95(7), 1499-1505. https://doi.org/10.1016/j. mayocp.2020.04.036
  12. McClements, D.J., Newman, E. & McClements, I.F. (2019). Plantba-sed milks: A review of the science underpinning their design, fabri-cation, and performance. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 18(6), 2047-2067. https://doi.org/10.1111/1541-4337.12505
  13. McHugh, T. (2018). How plant-based milks are processed. Food Tech- nology, 72, 63-64.
  14. Moore, S.S., Costa, A., Pozza, M.S.D.S., Vamerali, T., Niero, G., Censi, S. & De Marchi, M. (2023). How animal milk and plant-based alterna-tives diverge in terms of fatty acid, amino acid, and mineral compo-sition. NPJ Science of Food, 7(1), 50. https://doi.org/10.1038/s41538-023-00227-w
  15. Muthukumar, J., Selvasekaran, P., Lokanadham, M. & Chidambaram, R. (2020). Food and food products associated with food allergy and food intolerance—An overview. Food Research International, 138(B), 109780. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2020.109780
  16. Obisesan, T.O., Obisesan, O.A., Martins, S., Alamgir, L., Bond, V., Maxwell, C. & Gillum, R.F. (2008). High blood pressure, hypertensi-on, and high pulse pressure are associated with poorer cognitive fun-ction in persons aged 60 and older: The Third National Health and Nutrition Examination Survey. Journal of the American Geriatrics Society, 56(3), 501-509. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.2007.01592.x
  17. Paul, A.A., Kumar, S., Kumar, V. & Sharma, R. (2020). Milk analog: Plant based alternatives to conventional milk, production, potential and health concerns. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 60(18), 3005-3023. https://doi.org/10.1080/10408398.2019.1674243
  18. Pereira, P. C. (2014). Milk nutritional composition and its role in hu-man health. Nutrition, 30(6), 619–627. https://doi.org/10.1016/j. nut.2013.10.011
  19. Pointke, M., Albrecht, E.H., Geburt, K., Gerken, M., Traulsen, I. & Pawelzik, E. (2022). A comparative analysis of plant-based milk alter-natives part 1: Composition, sensory, and nutritional value. Sustainabi-lity, 14(13), 7996. https://doi.org/10.3390/su14137996
  20. Sethi, S., Tyagi, S.K. & Anurag, R.K. (2016). Plant-based milk al-ternatives an emerging segment of functional beverages: A review. Journal of Food Science and Technology, 53(9), 3408-3423. https://doi. org/10.1007/s13197-016-2328-3
  21. Silva, A.R.A., Silva, M.M.N. & Ribeiro, B.D. (2020). Health issu-es and technological aspects of plant-based alternative milk. Food Research International, 131, 108972. https://doi.org/10.1016/j.food-res.2019.108972
  22. Sousa, A. & Kopf-Bolanz, K.A. (2017). Nutritional implications of an increasing consumption of non-dairy plant-based beverages instead of cow’s milk in Switzerland. Journal of Advanced Dairy Research, 5(2). https://doi.org/10.4172/2329-888X.1000197
  23. Tavmaşat, T., Saraç, M.G., Uğur, U. ve Pelincan, Ö. (2024). Consumer Interest and Its Effect on Purchase Intention for Plant-Based Milks. Akademik Gıda, 22(4), 282-287. https://doi.org/10.24323/akade-mik-gida.1609610
  24. Vanga, S.K. & Raghavan, V. (2018). How well do plant-based alterna-tives fare nutritionally compared to cow’s milk? Journal of Food Science and Technology, 55(1), 10-20. https://doi.org/10.1007/s13197-017-2915-y
  25. World Health Organization & Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2003). Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases. https://www.who.int/publications/i/item/924120916X
  26. World Health Organization. (2012). Guideline: Potassium inta-ke for adults and children. https://www.who.int/publications/i/item/9789241504829