MER'A İDARESİNDE BİTKİ-HAYVAN İLİŞKİLERİ

Özet

ÖZET Mer'a ekos istemlerinde üretimi maksimize edecek uygulamaların tespiti için son yıllardaki araştırmalar bitki-hayvan ilişkileri üzerine yoğunlaşmıştır. Primer üretici konumundaki bitkilerin verimliliğini artırmak için sürgün apeksinin koparılmaması, karbonhidrat rezervlerinin yüksek tutulması, yaprak alanının azaltılmaması ve fotosentetik etkinliğin arzulanan şekilde tutulması gerekir. Bitkilerin otlatmaya karşı tepkileri üzerine otlatmanın (a) bitkilerde üretimi azaltacağı, (b) belirli seviyelerine kadar üretimin artacağı ve (c) belirli yoğunluğa kadar üretim sabit kalırken daha sonra azalacağı şeklinde üç alternatif hipotez ileri sürülmektedir. Otlatma zamanından erken yapılırsa bitki örtüsü zarar görüp, geç kalındığında ise hayvansal üretim azalmaktadır. Hayvanların fizyolojik ve anatomik farklılığına bağlı olarak yem tercihleri değiştiği gibi, aynı hayvanın yem tercihi yıl içerisinde de değişmektedir. İri cüsseli hayvanlar düzlüklerde, küçükler ise engebeli sahalarda otlamayı arzularlar. Mer'ada yem sınırlı olduğu zaman hayvan ya birim zamanda yaptığı ısırma sayısını artırarak, ya da otlatma süresini uzatarak doymaya çalışır. Genelde hayvanların otlatma ve geviş getirmede harcadıkları süre arasında ters bir ilişki bulunmaktadır. Sıcak havalarda gece, soğuk havalarda ise gündüz otlatmaya daha fazla zaman ayrılmaktadır. Mer'a kalitesi ile taşıma kapasitesi arasında doğrusal bir ilişki bulunmaktadır. Hayvan sayısı normal kapasitenin üzerine çıkarılırsa, bitki örtüsü hızla bozulmakta, düşük tutulursa hayvansal üretim azalmakta ve selektif otlama artmaktadır. Hayvanların otlamak için mer'ada gezinmeleri sırasında bitkileri çiğnemesi sonucu botanik kompozisyon değişmekte ve toprağın infiltrasyon oranı azalmaktadır. Buğdaygiller çiğnemeye baklagillerden daha dayanıklıdır. İdrar, dışkı ve salya gibi hayvansal atıklar, mer'a üretimine olumlu katkıda bulunmaktadır.