Dergiler / Öneri Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 45

MUHASEBENİN YOLSUZLUK AMAÇLI KÖTÜYE KULLANIMI:  SONRASI BANKA İFLÂSLARINDA TÜRKİYE DENEYİMİ

THE ABUSE OF ACCOUNTING FOR CORRUPTION: THE TURKISH EXPERIENCE OF BANK FAILURES IN THE POST-2000 PERIOD

Sayfa
235–286
Yayın Tarihi
2016-02-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bununla birlikte, tüm bu iflâslar ı yarat ı c ı bir muhasebe uygulamas ı olarak de ğ il, bir ya ğ malama ve risk kayd ı rma faaliyeti olarak tan ı mlamak çok daha do ğ ru ve makûl bir yarg ı olabilecektir; bu konunun en önemli noktas ı d ı r, çünkü ilki temel olarak bir kurum ve uygulama olarak muhasebeyi suçlu görmekte, ikincisi ise politik ve ekonomik sistemi de içerecek biçimde bütün yönetimi bir bütün olarak sorumlu tutmaktad ı r.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Muhasebenin destekleyici ( bilgi sa ğ lay ı c ı )ve da ğ ı t ı c ı i ş levleri içsel ve yap ı sal özelli ğ i ( hâkim ekonomik dü ş üncenin bir uzant ı s ı olmas ı ve mevcût ekonomik altyap ı temelinde faaliyet göstermesi ) nedeniyle nesnel ve yans ı z biçimde yerine getirilememektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye’de 2000’lerin ba ş ı nda 25 bankan ı n Tasarruf Mevduat ı Sigorta Fonu (TMSF)’na devri ile sonuçlanan süreçte, muhasebenin yönetime ba ğ ı ml ı , tâbi, alt ve ikincil konumu ki ş ilik ve özün önceli ğ i gibi en temel muhasebe ilkelerinin dahi uygulanabilmesini engellemi ş ve son tahlilde yönetim ( üst yönetim ve yönetim kurulu ) i ş lemlerini kay ı ts ı z ş arts ı z gerçekle ş tirdikten sonra bunlar ı ekonomik amaçlar ı n ı yan- s ı tmayacak ve yönetimi di ğ er tüm ç ı kar sahiplerinden daha çok himaye edecek biçimde ş eklen kaydeden ya da hiç kaydetmeyen bir i ş leve dönü ş mesine neden olmu ş tur.
💡
Sonuç & Katkı:Bununla birlikte, tüm bu iflâslar ı yarat ı c ı bir muhasebe uygulamas ı olarak de ğ il, bir ya ğ malama ve risk kayd ı rma faaliyeti olarak tan ı mlamak çok daha do ğ ru ve makûl bir yarg ı olabilecektir; bu konunun en önemli noktas ı d ı r, çünkü ilki temel olarak bir kurum ve uygulama olarak muhasebeyi suçlu görmekte, ikincisi ise politik ve ekonomik sistemi de içerecek biçimde bütün yönetimi bir bütün olarak sorumlu tutmaktad ı r.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Muhasebe İşlevi · Muhasebe ve Banka Hileleri · Bankalarda Yağmalama ve Risk Öteleme

Özet

Muhasebenin destekleyici ( bilgi sa ğ lay ı c ı )ve da ğ ı t ı c ı i ş levleri içsel ve yap ı sal özelli ğ i ( hâkim ekonomik dü ş üncenin bir uzant ı s ı olmas ı ve mevcût ekonomik altyap ı temelinde faaliyet göstermesi ) nedeniyle nesnel ve yans ı z biçimde yerine getirilememektedir. Nitekim muhasebeden ço ğ u zaman yönetimin kurmay- lar ı ndan biri olarak belirlenen bir i ş tan ı m ı çerçevesinde hareket etmesi beklenmektedir. Bu yakla ş ı m muhasebeyi salt üretim, pazarlama, finans, insan kaynaklar ı gibi üst yönetime ba ğ l ı olan ve özellikle yöne- timi karar alma sürecinde destekleyen yönetim i ş levine indirgeme riskini ta ş ı maktad ı r. Oysaki muhasebe finansal raporlama sürecinde üretti ğ i bilgilerle ekonomik olgu ve gerçeklikleri büyük ölçüde yeniden in ş a etmektedir. Türkiye’de 2000’lerin ba ş ı nda 25 bankan ı n Tasarruf Mevduat ı Sigorta Fonu (TMSF)’na devri ile sonuçlanan süreçte, muhasebenin yönetime ba ğ ı ml ı , tâbi, alt ve ikincil konumu ki ş ilik ve özün önceli ğ i gibi en temel muhasebe ilkelerinin dahi uygulanabilmesini engellemi ş ve son tahlilde yönetim ( üst yönetim ve yönetim kurulu ) i ş lemlerini kay ı ts ı z ş arts ı z gerçekle ş tirdikten sonra bunlar ı ekonomik amaçlar ı n ı yan- s ı tmayacak ve yönetimi di ğ er tüm ç ı kar sahiplerinden daha çok himaye edecek biçimde ş eklen kaydeden ya da hiç kaydetmeyen bir i ş leve dönü ş mesine neden olmu ş tur. Bununla birlikte, tüm bu iflâslar ı yarat ı c ı bir muhasebe uygulamas ı olarak de ğ il, bir ya ğ malama ve risk kayd ı rma faaliyeti olarak tan ı mlamak çok daha do ğ ru ve makûl bir yarg ı olabilecektir; bu konunun en önemli noktas ı d ı r, çünkü ilki temel olarak bir kurum ve uygulama olarak muhasebeyi suçlu görmekte, ikincisi ise politik ve ekonomik sistemi de içerecek biçimde bütün yönetimi bir bütün olarak sorumlu tutmaktad ı r.

Abstract

Accounting’s supportive (informative) and allocative functions could not be performed in an objective and impartial manner due to its intrinsic and structural feature (i.e. its being an extension of the dominant economic thinking and operating on the grounds of the prevailing economic infrastructure). Thus, accounting is mostly expected to act within the framework of a job description defined simply as a management staff. This approach have a risk of reducing accounting to just a management function such as production, marketing, finance and human resources which subordinates and particularly supports the senior ma- nagement in its decision making process. Whereas, accounting largely reconstructs economic facts and realities with the information it produces in financial reporting process. Within the process concluding with the takeover of 25 banks by the Savings Deposits Insurance Fund (SDIF) of Turkey in the early 2000’s, accounting’s subservient, subordinate, secondary and dependent position has prevented it from practicing even the most fundamental accounting principles such as personality and substance over form and in the final analysis transformed it into a function which did not record at all or keep record of tran- sactions only with respect to its form in a way not reflecting their economic objectives and favoring the management more than all other stakeholders, and only after the management (senior management and board of directors) handles the transactions without any condition and reservation. However, it may be a much more precise and reasonable judgement to qualify all these bankruptcies as a kind of looting and risk shifting operation rather than a creative accounting practice, which is the most crucial point of the matter because the latter puts the blame essentially on accounting as an institution and profession while the former holds responsible the managementas a whole including the political and economic system.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kandemir, C. (2016). MUHASEBENİN YOLSUZLUK AMAÇLI KÖTÜYE KULLANIMI:  SONRASI BANKA İFLÂSLARINDA TÜRKİYE DENEYİMİ. Öneri Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 45, 235–286. https://doi.org/10.14783/od.v12i45.1000020012

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...