KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Öneri Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 65

BALKANLARDA LİDERLİK ANLAYIŞLARI: YÖNETİM AÇISINDAN BİR İNCELEME

LEADERSHIP CONCEPTS IN THE BALKANS: A REVIEW FROM A MANAGEMENT PERSPECTIVE

Derya Dinçer Gültekin(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9648-7244
Zeynep Duran(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2511-5192
Sayfa
170–185
Yayın Tarihi
2026-01-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, Balkanlar’daki liderlik anlayışının çok katmanlı ve bağlama duyarlı bir yapıya sahip olduğunu göstermekte; bu nedenle liderliğin, kültürel ve tarihsel bağlamdan bağımsız olarak evrensel modellerle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Balkan coğrafyasındaki liderlik anlayışlarını kültürel, tarihsel ve kurumsal bağlamlar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Arnavutluk, Bulgaristan, Sırbistan, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek ve Yunanistan’a bakıldığında, liderliğin sadece kişisel yeteneklere değil, aynı zamanda toplumun ortak kültürel değerlerine, tarihsel geçmişine ve sosyal yapısına bağlı olarak geliştiği görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, Balkanlar’daki liderlik anlayışının çok katmanlı ve bağlama duyarlı bir yapıya sahip olduğunu göstermekte; bu nedenle liderliğin, kültürel ve tarihsel bağlamdan bağımsız olarak evrensel modellerle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Balkanlar · Liderlik · Kültür.

Özet

Bu çalışma, Balkan coğrafyasındaki liderlik anlayışlarını kültürel, tarihsel ve kurumsal bağlamlar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Arnavutluk, Bulgaristan, Sırbistan, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek ve Yunanistan’a bakıldığında, liderliğin sadece kişisel yeteneklere değil, aynı zamanda toplumun ortak kültürel değerlerine, tarihsel geçmişine ve sosyal yapısına bağlı olarak geliştiği görülmektedir. Çalışmada Hofstede’nin kültürel boyutlar kuramı ve Trompenaars’ın kültürel modeline dayalı olarak, güç mesafesi, kolektivizm, belirsizlikten kaçınma gibi değişkenlerin liderlik tarzları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca tarihsel kurumsalcı bakış açısıyla, ulus-devlet kurulurken liderlerin topluma kendilerini kabul ettirme ve güven sağlama görevine dikkat çekilmiştir. Post-sosyalist geçişin liderlik normları üzerindeki etkileri de ele alınarak, otoriter ve karizmatik liderlikten katılımcı ve temsil temelli liderlik biçimlerine yönelimler tartışılmıştır. Ataerkil kültürel yapının ve toplumsal cinsiyet rollerinin liderlikteki yansıması, kadınların temsil düzeyleri üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Balkanlar’daki liderlik anlayışının çok katmanlı ve bağlama duyarlı bir yapıya sahip olduğunu göstermekte; bu nedenle liderliğin, kültürel ve tarihsel bağlamdan bağımsız olarak evrensel modellerle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır.

Abstract

This study aims to comparatively analyze leadership perceptions in the Balkan region within cultural, historical, and institutional contexts. The cases of Albania, Bulgaria, Serbia, Croatia, North Macedonia, Bosnia and Herzegovina, and Greece reveal that leadership is shaped not only by individual capabilities but also by shared cultural values, historical continuities, and sociopolitical structures. Drawing on Hofstede’s cultural dimensions theory and Trompenaars’ cultural model, the study examines how variables such as power distance, collectivism, and uncertainty avoidance influence leadership styles. Furthermore, from a historical institutionalist perspective, the study highlights the role of leaders in establishing legitimacy and gaining societal acceptance during nation-state building processes. The effects of the post-socialist transition on leadership norms are also addressed, discussing the shift from authoritarian and charismatic leadership styles to more participatory and representative forms. The influence of patriarchal cultural structures and gender roles on leadership is analyzed through the lens of women’s levels of representation. The findings demonstrate that leadership in the Balkans is multilayered and context-sensitive; therefore, it cannot be fully explained by universal leadership models independent of cultural and historical settings.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gültekin, D. D., Duran, Z. (2026). BALKANLARDA LİDERLİK ANLAYIŞLARI: YÖNETİM AÇISINDAN BİR İNCELEME. Öneri Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 65, 170–185. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1778966

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. Akayev, A. A., Ichkitidze, Y. R., Sarygulov, A. I., & Sokolov, V. N. (2016). The post-sozialist transformation of central and eastern european countries at the turn of the century: regional development and economic inequality. Ekonomika Regiona= Economy of Regions, (3), 613-626.
  2. Arato, A. (2009). Post-sovereign constitution making. Oxford University Press.
  3. Avcı, U. & Topaloğlu, C. (2009). Hiyerarşik kademelere göre liderlik davranışlarını algılama farklılıkları: otel çalışanları üzerine bir araştırma, KMÜ İİBF Dergisi, 16, Haziran, 1-20.
  4. Bakioğlu, B. & Türk, N. (2019). Kültürel boyutlar bağlamında liderlik stilleri: Teorik bir değerlendirme. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 300-310.
  5. Bingöl, D. (1998). İnsan Kaynakları Yönetimi, (4. b.), Beta Yayınları, İstanbul.
  6. Çakır, F. (2020). Kültürel farklılıkların liderlik tarzlarına etkisi: Trompenaars’ın kültürel boyutlar modeli kapsamında bir değerlendirme. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18(2), 220-234.
  7. Davis, L. S., & Williamson, C. R. (2019). Does individualism promote gender equality? World Development, 123, 104627.
  8. Dickson, M. W., Den Hartog, D. N., & Mitchelson, J. K. (2003). Research on leadership in a cross-cultural context: Making progress, and raising new questions. The leadership quarterly, 14(6), 729-768.
  9. Dinçer, D., (2016). Otantik liderlik. (Ed: A. Sinan Ünsar), Liderlik üzerine güncel yazılar, Çanakkale, Paradigma Akademi Yayınları.
  10. Dubrin, A. J., (2012). Essentials of management, Ninth Edition, South-Western.
  11. Eagly, A. H., & Carli, L. L. (2007). Women and the Labyrinth of Leadership. Harvard Business Review, 85, 62-71.
  12. Eganović, A. (2022). The position of women in leadership roles in Serbia (Bachelor’s thesis, University of Twente). https://essay.utwente.nl/91278/
  13. Eraslan, L. (2004). Liderlikte post-modern bir paradigma: dönüşümcü liderlik, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-32.
  14. Ergeneli, A. & Arıkan, L. (2002). Kültürel farklılıklar ve yönetim uygulamaları: Trompenaars’ın yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 145-160.
  15. Fiedler, F. E. (1967). A Theory of Leadership Effectiveness. McGraw-Hill.
  16. Foucault, M. (1972). The Archaeology of knowledge, and the discourse on language, (Çeviren: A. M. Sheridan Smith), New York: Pantheon Books.
  17. Gelfand, M. J., Erez, M., & Aycan, Z. (2007). Cross-cultural organizational behavior. Annual Review of Psychology, 58, 479-514.
  18. Hansen, L. (2000). Gender, nation, rape: Bosnia and the construction of security. International Feminist Journal of Politics, 3(1), 55–75.
  19. Hofstede, G. (2001). Culture’s consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations (2nd ed.). Sage Publications.
  20. House, R. J., Hanges, P. J., Javidan, M., Dorfman, P. W., & Gupta, V. (2004). Culture, leadership, and organizations: The GLOBE study of 62 societies. Sage Publications.
  21. İnsamer. (2020). Balkan Raporu: Bölünme ve Birleşme Sarmalında Bir Coğrafya. İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi Yayınları.
  22. Kaasa, A., Vadi, M., & Varblane, U. (2016). A new dataset of cultural distances for European countries and regions. Research in International Business and Finance, 37, 299–309.
  23. Kalemci, R. A. (2011). Kültürel boyutların liderlik tarzlarına etkisi: Türkiye örneği. Ege Akademik Bakış, 11(2), 225-234.
  24. Karalar, R., Özalp, İ., Ferman Maviş, F., Geylan, R., Tenekecioğlu, B., Şahin, M., Çömlekçi, F. & Aydın, N. (2006). Genel işletme, Anadolu Üniversitesi Yayını, (6. b.), Eskişehir.
  25. Koçel, T. (2005). İşletme yöneticiliği, (9. b), Beta Yayınları, İstanbul.
  26. Küçüközkan, Y. (2015). Liderlik ve motivasyon teorileri: Kuramsal bir çerçeve. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(2), 85-116.
  27. Kütükçü, S., Özen, F. (2023). Eğitim örgütlerinde etik liderlik: sistematik analiz, Kastamonu İnsan ve Toplum Dergisi (KİTOD), 1(2), 223-244.
  28. Likert, R. (1961). New Patterns of Management. McGraw-Hill.
  29. Mazower, M. (2000). The Balkans: a short history, New York: Modern Library, 76–87.
  30. Mert, İ. S., Eren, A. (2008). Liderimizi ne derecede etik görüyoruz? başkalarını lider olarak kabul etmemizde, kendi etik değerlerimizden nasıl etkileniyoruz? 16. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 16-18 Mayıs, Antalya, İstanbul Kültür Üniversitesi İşletme Bölümü, 736-739.
  31. Muchinsky, P. M. (2006). Psychology Applied to Work, Eighth Edition, Thomson Wadsworth.
  32. Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and Practice Ninth Edition. SAGE Publications, Inc.
  33. Ouden, E., (2012). Innovation Design: Creating Value for People, Organizations and Society, Springer.
  34. Ozgoker, U. & Bati, S. (2017). Avrupa Birliği’nin Balkanlar Genişlemesi ve Bölge Politikaları. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 14(56), 139–162.
  35. Özen Kutanis, R., Alpaslan, S. (2007). Bir doğu liderliğinin metaforik analizi: Konusuke Matsushita, 15. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 25-27 Mayıs, Sakarya Üniversitesi. 25.
  36. Petrovic, L. (2021). Balkanization of identity: Rebuilding fragmented identities through narratives. Simon Fraser University, British Columbia, Canada.
  37. Rutland, P. (2005). Post-socialist states and the evolution of a new development model: Russia and China compared. Slavic Research Center, Hokkaido University.
  38. Savić, B. (2021). Leadership in the Balkans: Between charisma and tradition. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 23(1), 112-123.
  39. Skendi, S. (1967). The Albanian National Awakening. Princeton University Press.
  40. Stogdill, R. M. (1948). Personal factors associated with leadership: A survey of the literature. Journal of Psychology, 25, 35–71.
  41. Şahin, F. & Gürbüz, S. (2013). Kültürel değerler ve liderlik: Trompenaars modeline dayalı bir değerlendirme. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 9(1), 109-120.
  42. Tabak, A., Sığrı, Ü. & Türköz, T. (2009). Öz liderlik (kendi kendine liderlik) ölçeği türkçe formunun uyarlama çalışması, 17. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 21-23 Mayıs, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İşletme Bölümü, 303-309.
  43. Tengilimoğlu, D., Yiğit, A. (2005). Hastanelerde liderlik davranışlarının personel iş doyumuna etkisini belirlemeye yönelik bir alan çalışması, Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 3(8), 377.
  44. Ther, P. (2023, June 19). How Russia went from ally to adversary. The New Yorker. https://www.newyorker.com/magazine/2023/06/19/how-the-west-lost-the-peace-philipp-ther-book-review
  45. Todorova, M. (1997). Imagining the Balkans, Oxford: Oxford University Press.
  46. Trompenaars, F. (1993). Riding the Waves of Culture. London: Economist Books.
  47. Trompenaars, F. & Hampden-Turner, C. (1997). Riding the Waves of Culture: Understanding Cultural Diversity in Business (2nd ed.). Nicholas Brealey Publishing.
  48. Türbedar, E. (2004). Balkanlarda Bölgesel İşbirliği ve Türkiye. Avrasya Dosyası, 10(2), 73–85.
  49. Wałęsa, L. (1992). The struggle and the triumph: An autobiography. Arcade Publishing.
  50. Yıldız, E. (2020). Kültürel farklılıkların liderlik tarzları üzerine etkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(4), 91-104.
  51. Yılmaz, H. & Karahan, A. (2010). Liderlik davranışı, örgütsel yaratıcılık ve işgören performansı arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Uşak’ta bir araştırma, Yönetim ve Ekonomi Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F., 2(17), 145-158.
  52. Yukl, G.A. (2013). Leadership in organizations. 8th Edition, Prentice-Hall, Upper Saddle River.