Dergiler / Öneri Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 65

STRATEJİK İLETİŞİMİN GELİŞİMİ VE NATO: AFGANİSTAN HAREKÂTININ ANALİZİ

THE EVOLUTION OF STRATEGIC COMMUNICATION AND NATO: AN ANALYSIS OF THE AFGHANISTAN OPERATION

Uğur Tarçın(MARMARA ÜNİVERSİTESİ, TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ)0000-0003-1497-698X
Sayfa
483–506
Yayın Tarihi
2026-01-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece teorik çerçeve, saha gözlemleriyle bütüncül biçimde desteklenmiş, stratejik iletişim alanında bu tür çalışmaların hem akademik literatür hem de pratik uygulamalar için taşıdığı önem ortaya konmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Halkla ilişkiler, tarihsel gelişimiyle 21. yüzyılda disiplinler arası bir nitelik kazanarak çevreyle etkileşimin temel yöntemlerinden biri hâline gelmiş ve kamu ile özel sektör için stratejik bir hizmet alanı olarak önem kazanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İmaj, marka, reklam, itibar ve algı yönetimi gibi kavramlarla gelişen bu alan, zamanla stratejik iletişim anlayışına evrilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece teorik çerçeve, saha gözlemleriyle bütüncül biçimde desteklenmiş, stratejik iletişim alanında bu tür çalışmaların hem akademik literatür hem de pratik uygulamalar için taşıdığı önem ortaya konmuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2003 Verileri
⚙️Değişkenler:Halkla ilişkiler · Stratejik İletişim Afganistan · NATO

Özet

Halkla ilişkiler, tarihsel gelişimiyle 21. yüzyılda disiplinler arası bir nitelik kazanarak çevreyle etkileşimin temel yöntemlerinden biri hâline gelmiş ve kamu ile özel sektör için stratejik bir hizmet alanı olarak önem kazanmıştır. İmaj, marka, reklam, itibar ve algı yönetimi gibi kavramlarla gelişen bu alan, zamanla stratejik iletişim anlayışına evrilmiştir. Hedef kitlenin algı ve davranışlarını etkilemeyi amaçlayan stratejik iletişim, günümüzde geniş bir kapsama sahip olup hemen her alanda etkin biçimde uygulanmaktadır. Bu çerçevede uzmanlar istihdam edilmekte, askerî talimnameler ve kurumsal genelgeler yayımlanmakta, eğitim programları düzenlenmekte ve üniversitelerde akademik çalışmalar yürütülmektedir. NATO’ da bu alana özel önem atfetmektedir. Uluslararası güvenlik bağlamında, NATO’nun 2003’te Afganistan’da komutayı devralmasından 2021’deki çekilişine kadar geçen dönem, stratejik iletişim açısından dikkate değer bir inceleme alanı sunmaktadır. Bu makalede, halkla ilişkilerin tarihsel süreci, stratejik iletişime dönüşümü ve NATO’nun Afganistan’daki iletişim uygulamaları ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Çalışma, literatür taramasına dayalı nitel yöntemle hazırlanmış; stratejik iletişim konusundaki akademik kaynakların yanı sıra NATO yayınları ve sahada görev yapmış uzman personelin deneyimlerinden yararlanılmıştır. Böylece teorik çerçeve, saha gözlemleriyle bütüncül biçimde desteklenmiş, stratejik iletişim alanında bu tür çalışmaların hem akademik literatür hem de pratik uygulamalar için taşıdığı önem ortaya konmuştur.

Abstract

Public relations, through its historical development, has evolved into an interdisciplinary field in the 21st century and has become a strategic service area for both public and private sectors. Concepts such as image, brand, advertising, reputation, and perception management have shaped its progress, eventually leading to the emergence of strategic communication. Aimed at influencing perceptions and behaviors of target audiences, strategic communication today has a broad scope and is widely applied across diverse fields. Within this framework, experts are employed, military manuals and institutional directives are issued, training programs are organized, and extensive academic studies are conducted at universities. NATO also attaches particular importance to this field. In the context of international security, the period between NATO’s assumption of command in Afghanistan in 2003 and its withdrawal in 2021 offers a significant and noteworthy case for analysis. This article examines the historical development of public relations, its transformation into strategic communication, and NATO’s communication practices in Afghanistan. The study is based on a qualitative research design utilizing literature review, academic sources, NATO publications, as well as the experiences of personnel who served in Afghanistan and the author’s own NATO background. In this way, the theoretical framework is reinforced with field-based insights, highlighting the importance of such studies for both academic scholarship and practical applications in strategic communication.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tarçın, U. (2026). STRATEJİK İLETİŞİMİN GELİŞİMİ VE NATO: AFGANİSTAN HAREKÂTININ ANALİZİ. Öneri Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 65, 483–506. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1815310

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Al Jazeera. (2016, Kasım 4). Afghan civilians killed in NATO air strike in Kunduz.
  2. Aktan, C. C. (1999). Değişim mühendisliği. 2000’li yıllarda yeni yönetim teknikleri (pp. 10–35). İstanbul: TÜGİAD Yayını.
  3. BBC. (2009, Ağustos 12). Afganistan’ın yakın tarihi. 29 Ağustos 2021 tarihinde https://www.bbc.com/turkce/ ozeldosyalar/2009/08/090812_afghanistan_timeline adresinden alındı.
  4. Bogner, F. M. (1990). Das neue PR-Denken: Strategien, Konzepte, Massnahmen, Fallbeispiele effizienter Öffentlichkeitsarbeit. Wien: Ueberreuter.
  5. Bolt, N., Haiden, L., Althuis, J., & Stolze, M. (2023). Understanding strategic communications (NATO Strategic Communications Centre of Excellence Terminology Working Group Publication No. 3). 30 Ağustos 2024 tarihinde https://stratcomcoe.org/publications/understanding-strategic-communications-nato strategic-communications-centre-of-excellence-terminology-working-group-publication-no-3/285 adresinden alındı.
  6. Boztepe, H., (2013). Halkla İlişkilerin Kurum ile Hedef Kitle Arasında İlişki Oluşturma Amacı ve Kurumsal Web Sayfalarının Diyalojik Halkla İlişkiler Aracı Olarak Kullanımı. Akdeniz Ünv.İletişim Dergisi, XX, 88.
  7. Bülbül A. R., (2001). İletişim ve Etik. 2. Baskı, Ankara: Nobel Yayınları.
  8. Castro Guerrero, C. (2013). Strategic Communication for Security & National Defense: Proposal for an Interdisciplinary Approach. The Quarterly Journal, XXII/2, 35-64.
  9. Cowell, A. (2006, Eylül 20). British soldier pleads guilty to war crime. The New York Times.
  10. Crawford, N. C. (2021, Eylül 1). The U.S. budgetary costs of the post-9/11 wars. Watson Institute for International and Public Affairs, 9–14.
  11. De Graaf, B., Dimitriu, G., & Ringsmose, J. (Ed.). (2016). Strategic narratives, public opinion and war: Winning domestic support for the Afghan war, Part II: Country perspectives. London: Routledge.
  12. Demiray, U.& Gökçe, O. (2007). Terörün Görüntüleri, Görüntülerin Terörü. Konya: Çizgi Kitabevi.
  13. Deutsch, R.D. (2010). Ambassadors to the world, A New Paradigm for Public Diplomacy and Strategic Communication. NDU Joint Force Quarterly, Issue 56, 1ST Quarters, 4.
  14. Department of Defense DOD. (2009). US strategic communication joint integrating concept. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.jcs.mil/Portals/36/Documents/Doctrine/concepts/jic_strategiccommunications. pdf, adresinden alındı.
  15. Dönmez, S. (2010). Güvenlik anlayışının dönüşümü: İttifak kavramı ve NATO (Doktora tezi, Ankara Üniversitesi), 1–2.
  16. Encyclopaedia Britannica. (t.y.). Auguste Comte (1798–1857). 6 Haziran 2023 tarihinde https://www.britannica.com/biography/Auguste-Comte adresinden alındı.
  17. Euronews. (2015, Şubat 26). Afganistan’da Türk koruma timine bombalı saldırı: Bir şehit. 8 Şubat 2025 tarihinde https://tr.euronews.com/2015/02/26/afganistanda-turk-koruma-timine-bombali-saldiri-bir-sehit adresinden alındı.
  18. Geçikli, F. (2020, Kasım 9). Stratejik iletişim yönetimi. Akademik Akıl. 23 Kasım 2021 tarihinde https://www. akademikakil.com/stratejik-iletisim-yonetimi/fatmagecikli/ adresinden alındı.
  19. Goldman, E. (2007, Haziran 10). Strategic communication: A tool for asymmetric warfare. Small Wars Journal. 21 Kasım 2024 tarihinde https://smallwarsjournal.com/blog/strategic-communication-a-tool-for asymmetric-warfare adresinden alındı.
  20. Grunig, J. E., & Hunt, T. (1984). Managing public relations. New York, NY: Holt, Rinehart and Winston, CBS College Publishing.
  21. Gökce, O. (1998). İletişim bilimine giriş. Ankara: Turhan Kitabevi.
  22. Harlow, R. F., & Black, M. M. (1952). Practical public relations. US Armed Forces Institute.
  23. Isaczai, N. R. (2014). Role of media in fostering democracy in Afghanistan (2001–2013) [Master’s dissertation, University of Leicester]. Academia.edu. https://www.academia.edu/8444073/Role_of_Media_in_ Fostering_Democracy_in_Afghanistan_2001_to_2013
  24. Karatepe S. (2008). İtibar Yönetimi: Halkla İlişkilerde Güven Yaratma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, VII/23, 77.
  25. Kazan, E. (2023, 4 Aralık). Türk devlet geleneğinde halkla ilişkiler. Pratolye.com. 17 Nisan 2024 tarihinde https://www.pratolye.com/turk-devlet-geleneginde-halkla-iliskiler adresinden alındı.
  26. Knickmeyer, E. A. (2021, Ağustos 17). Costs of the Afghanistan war, in lives and dollars. AP News. 5 Ocak 2025 tarihinde https://apnews.com/article/middle-east-business-afghanistan-43d8f53b35e80ec18c130cd683 e1a38f adresinden alındı.
  27. Kuğu, A. R. (2021, Ağustos 28). Afganistan’da yeni “büyük oyun”. Veryansın TV. 18 Ağustos 2024 tarihinde https://www.veryansintv.com/afganistanda-yeni-buyuk-oyun adresinden alındı.
  28. Krulak, C. C. (1999). The strategic corporal: Leadership in the three-block war. Marines Magazine, 5–7. Ledingham, J. A. (2003). Explicating relationship management as a general theory of public relations. Journal of Public Relations Research, 15(2), 181–195.
  29. Ledingham, J. A. (2011). Political public relations and relationship management. In J. Strömbäck & S. Kiousis (Eds.), Political public relations: Principles and applications (pp. 235–254). New York, NY: Routledge.
  30. Ledingham, J. A. (2020). John Allen Ledingham (1941–2020) [Obituary]. Legacy.com. 8 Şubat 2022 tarihinde https://www.legacy.com/us/obituaries/dispatch/name/john-ledingham-obituary?id=8090235 adresinden alındı.
  31. Lindley-French, J. (2010). Operationalizing the comprehensive approach. Atlantic Council, Issue Brief, 4,33.
  32. Lougovoy C. (1971). Action psychologique et Relations Publiques. Paris: Dunod.
  33. Manza, J. (2022, Ağustos 11). NATO’s lessons from Afghanistan: What have we learned? Atlantic Council. 15 Ocak 2025 tarihinde https://www.atlanticcouncil.org/blogs/new-atlanticist/i-wrote-natos-lessons-from afghanistan-now-i-wonder-what-have-we-learned/ adresinden alındı.
  34. Maslow, A. H. (2000). A theory of human motivation. In C. D. Green (Ed.), Classics in the history of psychology. York University. 23 Nisan 2025 tarihinde https://psychclassics.yorku.ca/Maslow/motivation.htm adresinden alındı.
  35. Merriam-Webster. (t.y.). Vox populi, vox Dei. Merriam-Webster.com Dictionary içinde. 19 Haziran 2023 tarihinde https://www.merriam-webster.com/dictionary/vox%20populi%20vox%20Dei adresinden alındı.
  36. Miller, C. A. (2010). Endgame for the West in Afghanistan? Explaining the decline in support for the war in Afghanistan in the United States, Great Britain, Canada, Australia, France and Germany. Carlisle, PA: U.S. Army War College, Strategic Studies Institute. (Foreword).
  37. Millî Savunma Bakanlığı (MSB). (t.y.). Afganistan’dan dönen Mehmetçikler için tören düzenlendi. 1 Eylül 2024 tarihinde https://www.msb.gov.tr/SlaytHaber/2882.021.13444 adresinden alındı.
  38. Milliyet. (2012, Şubat 21). Afganistan’da “Kur’an yakma” isyanı.
  39. NATO ISAF Commander. (2009, Ağustos 30). COMISAF’s initial assessment.
  40. NATO Deputy Secretary General. (2010, Ağustos 18). Military concept for NATO strategic communications. 14 Ekim 2024 tarihinde https://info.publicintelligence.net/NATO-STRATCOM-Concept.pdf adresinden alındı. NATO/ISAF. (2011, Şubat 10). NATO/ISAF strategic communications framework 2011 (ss. 1–3). 1 Eylül 2024 tarihinde https://info.publicintelligence.net/NATO-STRATCOM-Afghanistan.pdf adresinden alındı.
  41. NATO. (2022, Mayıs 30). Resolute Support Mission in Afghanistan. 29 Aralık 2023 tarihinde https://www.nato. int/cps/en/natohq/topics_113694.htm adresinden alındı.
  42. NATO Strategic Communications Centre of Excellence. (t.y.). About strategic communications. 26 Ağustos 2023 tarihinde https://stratcomcoe.org/about_us/about-strategic-communications/1 adresinden alındı.
  43. Nogayeva, A. (2021, Ağustos 25). Afganistan’da Taliban iktidarı bölge ülkeleri için ne anlama geliyor. Anadolu Ajansı. 2 Şubat 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/analiz/afganistanda-taliban-iktidari-bolge ulkeleri-icin-ne-anlama-geliyor/2345516 adresinden alındı.
  44. Okay, A., & Okay, A. (2016). Halkla ilişkiler: Kavram, strateji ve uygulamaları. İstanbul: D&R Kitabevi.
  45. O’Neill, A. (2025, Şubat 13). Afghanistan – Statistics & facts. Statista. 31 Ağustos 2024 tarihinde https://www. statista.com/topics/1620/afghanistan/ adresinden alındı.
  46. Özodaşık, M.(2012). Halkla İlişkiler ve İletişim. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları, No 1648, E-Kampus, 14.
  47. Rohovchenko, A. M. (2021). Stratehichni komunikatsii: dosvid Afghanistanu dlia Ukrainy. Natsionalnyi Instytut Stratehichnykh Doslidzhen, 1(49). 26 Mart 2025 tarihinde https://orcid.org/0000-0001-9515-0885 adresinden alındı.
  48. Sabuncuoğlu, Z. (1992). İşletmelerde halkla ilişkiler. Bursa: Uludağ Üniversitesi Yayınları.
  49. Sabuncuoğlu, Z. (1998). İşletmelerde halkla ilişkiler. Bursa: Ezgi Kitabevi.
  50. Sainderichin, S.(1970). Les techniques de l’information au service de l’entreprise. France: Hommes et techniques.
  51. Sandford, A. (2021, Ağustos 16). Afghanistan troop withdrawals slammed as “NATO’s biggest debacle”. Euronews. 2 Şubat 2025 tarihinde https://www.euronews.com/2021/08/16/betrayal-uk-and-us-politicians-slam afghanistan-troop-withdrawals-as-taliban-advance adresinden alındı.
  52. Santos Rodríguez, F. (2013). Strategic communication in modern conflicts: Afghanistan. Revista del Instituto Español de Estudios Estratégicos, (2), 9.
  53. Sherman, S. (2020, Eylül 24). Ten leadership strategies to “crawl, walk, run” your way to success. Forbes. 27 Ağustos 2024 tarihinde https://www.forbes.com/sites/forbescommunicationscouncil/2020/09/24/ten leadership-strategies-to-crawl-walk-run-your-way-to-success/?sh=2f921.409.3372 adresinden alındı.
  54. Soydan, E. (2021, Ağustos 22). Afganistan’da neler oluyor? Cumhuriyet. 30 Aralık 2024 tarihinde https:// www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/olaylar-ve-gorusler/afganistanda-neler-oluyor-doc-dr-ersoy soydan-1862382 adresinden alındı.
  55. Toupchinejad, A. (2021, Ağustos 11). The foreign and domestic perceptions of the allied presence in Afghanistan. NATO Association of Canada. 2 Şubat 2025 tarihinde https://natoassociation.ca/the-foreign-and domestic-perceptions-of-the-allied-presence-in-afghanistan/ adresinden alındı.
  56. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (t.y.). Milliyetçilik. 19 Kasım 2023 tarihinde https://www.ktb.gov.tr/TR-96466/ milliyetcilik.html adresinden alındı.
  57. The New York Times. (2006, Kasım 3). Kentucky: Ex-soldier indicted in killings in Iraq.
  58. Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA). (2014). Afganistan proje ve faaliyetler. TİKA Yayınları. (ss. 10, 20).
  59. US Joint Forces Command, Joint Warfighting Center. (2010). Commander’s handbook for strategic communication and communication strategy (V.3.0, Chapter 2, p. 4). Washington, DC: Author. 1 Ocak 2025 tarihinde https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA525371.pdf adresinden alındı.
  60. U.S. Department of State. (2020). Agreement for Bringing Peace to Afghanistan (Signed February 29, 2020). https:// www.state.gov/wp-content/uploads/2020/02/Agreement-For-Bringing-Peace-to-Afghanistan-02.29.20.pdf
  61. Deutsch, R.D. (2010). Ambassadors to the world, A New Paradigm for Public Diplomacy and Strategic Communication. NDU Joint Force Quarterly, Issue 56, 1ST Quarters, 4.
  62. Encyclopaedia Britannica. (t.y.). Auguste Comte (1798–1857). 6 Haziran 2023 tarihinde https://www.britannica.com/biography/Auguste-Comte adresinden alındı.