KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 1

Ephesoslu Gümüşçüler (Argyrokopoi) ve Mesleki Dernekler Bağlamında Roma Anadolu’sunda Maden Ekonomisi

The Ephesian Silversmiths (Argyrokopoi) and the Mining Economy in Roman Asia Minor in the Context of Professional Associations

Onur Sadık Karakuş(Düzce Üniversitesi)0000-0001-6169-266X
Sayfa
56–67
Yayın Tarihi
2026-06-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Argyrokopos (gümüş ustası) ve khalkeus (bakır ustası) başta olmak üzere çeşitli zanaatkarların kurduğu dernekler de maden işleyen ustaların birlikte hareket ettiklerini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Madenciliğin Roma Dönemi Anadolu kentlerindeki yeri, büyük oranda Strabon’un anlatılarına dayanıyor olsa da epigrafik belgeler, madenlerin ve bu madenlerin oluşturduğu ekonomik gruplar hakkında oldukça detaylı bilgiler sunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Öyle ki Ephesos, Aphrodisias, Miletos, Perge gibi çeşitli kentlerin kamusal mekanlarında tespit edilen topos yazıtları, madenlerden elde edilen değerli metallerin söz konusu gruplara toplumsal yapıda statüler de sağladığını göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Argyrokopos (gümüş ustası) ve khalkeus (bakır ustası) başta olmak üzere çeşitli zanaatkarların kurduğu dernekler de maden işleyen ustaların birlikte hareket ettiklerini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Madenler · Argyrokopos · Khalkeus

Özet

Madenciliğin Roma Dönemi Anadolu kentlerindeki yeri, büyük oranda Strabon’un anlatılarına dayanıyor olsa da epigrafik belgeler, madenlerin ve bu madenlerin oluşturduğu ekonomik gruplar hakkında oldukça detaylı bilgiler sunmaktadır. Argyrokopos (gümüş ustası) ve khalkeus (bakır ustası) başta olmak üzere çeşitli zanaatkarların kurduğu dernekler de maden işleyen ustaların birlikte hareket ettiklerini göstermektedir. Öyle ki Ephesos, Aphrodisias, Miletos, Perge gibi çeşitli kentlerin kamusal mekanlarında tespit edilen topos yazıtları, madenlerden elde edilen değerli metallerin söz konusu gruplara toplumsal yapıda statüler de sağladığını göstermektedir. Bu çalışmada, oldukça zengin örnekler sunan Ephesos başta olmak üzere antik kaynaklarda ve epigrafik belgelerde geçen, Anadolu’da Roma egemenliği boyunca işletilen madenler, bu madenlerin kiralanma ve işletilme biçimleri, kentlerin ekonomik ve kamusal yapılarında maden ustalarının yeri gibi konular karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınmaktadır.

Abstract

Although the role of mining in Anatolian cities during the Roman period relies largely on Strabo’s accounts, epigraphic documents provide quite detailed information about the mines and the economic groups they formed. Associations established by various craftsmen, particularly the argyrokopos (silversmith) and chalkeus (coppersmith), also demonstrate that craftsmen working in the mining industry acted collectively. Indeed, topos inscriptions identified in the public spaces of various cities such as Ephesus, Aphrodisias, Miletus, and Perge indicate that the precious metals obtained from these mines also conferred social status upon these groups within the social structure. In this study, topics such as the mines operated in Anatolia during the Roman period, as mentioned in ancient sources and epigraphic documents, particularly Ephesus, which offers a rich array of examples, the methods of renting and operating these mines, and the role of metalworkers in the economic and public structures of cities are examined through a comparative approach.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karakuş, O. S. (2026). Ephesoslu Gümüşçüler (Argyrokopoi) ve Mesleki Dernekler Bağlamında Roma Anadolu’sunda Maden Ekonomisi. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, Cilt: 20 Sayı: 1, 56–67. https://doi.org/10.46931/aran.1934978

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (64)

  1. Ascough, R. S. “Carving Out Public Space: τόπος Inscriptions and Early Christ Groups”, Epigraphik und Neues Testament, J. Verheyden – M. Öhler – Th. Corsten (ed.), (Tübingen: Mohr Siebeck, 2015).
  2. Bernard, S. G., “Ballast, Mining, and Stone Cargoes in the “Lex portorii Asiae””, ZPE 191 (2014): 182-184.
  3. Brunn, C., “Adlectus Amicus Consiliarius” and a Freedman “Proc. Metallorum et Praediorum”: News on Roman Imperial Administration, Phoenix 55/ 3/4 (2001): 343-368.
  4. Champlin, E., “The Richest Man in Spain”, ZPE 196 (2015): 277-295.
  5. Christol, M. – Demougin, S., “De Lugo à Pergame: la carrière de l'affranchi Saturninus dans l'administration impériale”, MEFRA, 102 (1990): 159-211.
  6. Christol, M., “Un aspect de l'administration impériale: le procurateur des mines de Vipasca”, Pallas 50, Mélanges C. Domergue 2 (1999): 233-244.
  7. Cook, John M. – Nicholls, R. V., Old Smyrna excavations: the temples of Athena, Supplementary volume/ British School at Athens 30, (London: British School at Athens, 1998).
  8. De Jesus, P. S. – Dardeniz, G., “Antik Madencilik Hakkında Arkeolojik ve Jeolojik Görüşler”, MTA Dergisi 151 (2015): 235-250.
  9. De Jesus, P. S., “Metallurgical Practices in Early Anatolia”, MTA Dergisi 87 (1976): 49-63.
  10. Drexhage et al., Die Wirtschaft des Römischen Reiches (1.-3. Jahrhundert), (Berlin: Akademie Verlag, 2002).
  11. Dig. = (Digesta) The Civil law, including the Twelve tables, the Institutes of Gaius, the Rules of Ulpian, the Opinions of Paulus, the Enactments of Justinian, and the Constitutions of Leo, translated by S. P. Scott (ed.), (Cincinnati: Central Trust Co., 1932).
  12. Doğan, Y., “Yazıtlar Işığında Ephesos Esnaf ve Zanaatkâr Dernekleri”, Eskiçağ Yazıları 7 -Akron 9, N. E. Akyürek Şahin – M. E. Yıldız – H. Uzunoğlu (ed.), (İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2015), 121-156.
  13. Gustafson, M. “Condemnation to the Mines in the Later Roman Empire”, The Harvard Theological Review, 87(4) (1994): 421-433.
  14. Herrmann, P. “Chresimos, procurator lapidicinarum. Zur Verwaltung der kaiserlichen Steinbrüche in der Provinz Asia”, Tyche 3 (1988): 119-128.
  15. Hirt, A. M., Imperial Mines and Quarries in the Roman World, (New York: Oxford University Press, 2010).
  16. Hofmann, V., “Neue Inschriften zum Artemision von Ephesos III: Neopoioi-Inschriften”, Philia 8 (2022): 79-87.
  17. Hong, S. et al. “History of Ancient Copper Smelting Pollution During Roman and Medieval Times Recorded in Greenland Ice”, Science 272/ 5259 (1996): 246-249.
  18. I.Alexandria Troas = The inscriptions of Alexandreia Troas (IGSK 53), M. Ricl (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt 1997)
  19. I.Aphrodisias = Inscriptions of Aphrodisias, J. Reynolds, Ch. Roueché, G. Bodard (ed.), (London: King’s College 2007): http://insaph.kcl.ac.uk/iaph2007
  20. I.Ephesos = Die Inschriften von Ephesos, I-VII (IGSK 11- 17), H. Wankel, R. Merkelbach et al. (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt, 1979-1984)
  21. I.Hierapolis Judeich = W. Judeich (ed.), “Inschriften”, Altertümer von Hierapolis, C. Humann et al. (ed.), (Berlin: Jahrbuch des kaiserlich deutschen Archäologischen Instituts: Ergänzungsheft 4, 1898), 67-202.
  22. I.Miletupolis = Die Inschriften von Kyzikos und Umgebung. Teil II: Miletupolis. Inschriften und Denkmäler (IGSK 26), E. Schwertheim (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt, 1983).
  23. I.Mus. İznik = Katalog der antiken Inschriften des Museums von Iznik (Nikaia), I-II 1- 3 (IGSK 9-10 1-3), S. Şahin (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt, 1979-1987).
  24. I.Perge = Die Inschriften von Perge (IGSK 54, 61), S. Şahin (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt, 1999- 2004)
  25. I.Prusias = Die Inschriften von Prusias ad Hypium (IGSK 27), W. Ameling (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt, 1985).
  26. I.Smyrna = Die Inschriften von Smyrna, I-II 1/2 (IGSK 23-24 ½), G. Petzl (ed.), (Bonn: Rudolf Habelt, 1982-1990).
  27. Jones, C. P., “An Inscription Seen by Agathias”, ZPE 179 (2011): 107–115.
  28. Jones, C. P., “Correction to ‘An Inscription Seen by Agathias’ (ZPE 179 [2011] 107-115)”, ZPE 180 (2012): 126.
  29. Kaptan, E., “Findings Related to the History of Mining in Turkey”, MTA Dergisi 111 (1990): 75-84.
  30. Karwiese, S., “Δημήτριος…ἀργυροκόπος ποιῶν ναοὺς ἀργυροῦς Ἀρτέμιδος: Die Silbertempel des Demetrios und die „Kistophoren“ des Claudius I (Ein Vorschlag)”, Gephyra 16 (2018): 19-36.
  31. Kokkinia, C., “Making Sense of an Odd Inscription: MAMA VIII, 430 and the ‘Nail Tax.’” ZPE 151 (2005) 259-262.
  32. Lazzarini, S., Lex metallis dicta. Studi sulla seconda tavola di Vipasca, (Rome: L'Erma di Bretschneider, 2001).
  33. Lehner, J. W. - Yener, K. A., “Organization and Specialization of Early Mining and Metal Technologies in Anatolia”, Archaeometallurgy in Global Perspective, B. Roberts, C. Thornton (ed.), (New York: Springer, 2014), 529-557.
  34. Liv. = (Livius, ab urbe condita) History of Rome, Volume XIII: Books 43-45. Translated by Alfred C. Schlesinger, (Loeb Classical Library 396), (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1951).
  35. Lo Cascio, E., “Il denarius e gli scambi intermediterranei”, Moneta, mercanti, banchieri. I precedenti greci e romani dell’Euro (Atti del convegno internazionale, Cividale del Friuli, 26-28 settembre 2002), G. Urso (ed.), (Pisa: Edizioni ETS, 2003),147-166.
  36. Malay, Lydia Mysia Aiolis = Researches in Lydia, Mysia and Aiolis (Denkschriften Akad. Wien, Phil.-Hist. Kl. Band 279), H. Malay (ed.), (Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften 1999)
  37. Millar, F., “Condemnation to Hard Labour in the Roman Empire, from the Julio-Claudians to Constantine”, Papers of the British School at Rome 52 (1984): 124-147.
  38. Muss, U., “The Artemision of Ephesos in the Imperial Period”, Ephesos as a Religious Center under the Principate, A. C. Black et al. (ed.), (Tübingen: Mohr Siebeck, 2022), 69-94.
  39. NT= New Testament, Barnes, A., Notes on the New Testament, (Michigan: Baker Book House, 1950).
  40. Oster, R., “The Ephesian Artemis as an Opponent of Early Christianity,” JAC 19 (1976): 24–44.
  41. Plin. Epist. = (Plinius, Epistulae) Letters, Volume II: Books 8-10. Panegyricus. Translated by Betty Radice. Loeb Classical Library 59. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1969.
  42. Plin. NH. = (Plinius, Naturalis Historia) Natural History, Volume IX: Books 33-35, Translated by H. Rackham. Loeb Classical Library 394. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1952; Pliny. Natural History, Volume X: Books 36-37, Translated by D. E. Eichholz. Loeb Classical Library 419. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1962. Poblome, J., “Ex oriente lux A panorama of craft studies in the Roman East”, Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 65/ 1-2 (2008): 79-83.
  43. Reynolds, J. Aphrodisias and Rome (Journal of Roman Studies Monographs No. I), (London: The Society for the Promotion of Roman Studies, 1982).
  44. Rogers, G. M., “Demetrios of Ephesos: Silversmith and Neopoios?”, Belleten 50/ 198 (1986): 877-884.
  45. Roueche, C., “Aurarii in the auditorium”, ZPE 105 (1995): 37-50.
  46. Schneider, H., “Innovationen und wirtschaftliche Entwicklung im Imperium Romanum”, Gephyra 17 (2019): 189-221.
  47. Scholz, M., “Roman army and mining”, Supplying the Roman Empire (LIMES XXV volume 4). Proceedings of the 25th International Congress of Roman Frontier Studies 4, H. Van Enckevort et al. (ed.) (Leiden, Sidestone Press, 2024): 145-153.
  48. SEG = Supplementum Epigraphicum Graecum, Volume XXXIII-XXXIV, H. W. Pleket - R. S. Stroud (ed.), (Amsterdam: J. C. Gieben 1986-1987).
  49. Strab. = (Strabon, Geographika) Geography, Volume II, V-VI: Books 3-5, 10-14, translated by Horace Leonard Jones, (Loeb Classical Library 50), (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1923-1929).
  50. Summerer, L., “Revisiting Strabo 12. 3. 40: Along the Amnias Valley toward Pompeiopolis, Pimolisa and Sandaracurgium”, Geographia Antiqua 27 (2019): 113-125.
  51. Tac. Ann. = (Tacitus, Annales) Annals, Books 4-6, 11-12, translated by John Jackson. Loeb Classical Library 312, (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1937).
  52. Takmer, B., “Anadolu’nun Önemli Tarihi Yazıtları 4. Lex Portorii Provinciae Asiae (Asia Eyaleti Gümrük Yasası)”, Eskiçağ Yazıları 4, N. E. Akyürek Şahin et al. (ed.), (İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2013): 103-206.
  53. TAM V, 2 = Tituli Asiae Minoris, V. Tituli Lydiae linguis Graeca et Latina conscripti, Fasc. 2. Regio septentrionalis ad occidentem vergens, P. Herrman (ed.), (Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften 1987).
  54. Theoph. De Lapidibus = (Theophrastus, De Lapidibus), De Lapidibus, translated by D. E. Eichholz (ed.), (Oxford: Clarendon Press 1965).
  55. Thornton, J., “Publicani, kakourgia e commercio degli schiavi. Per una nuova interpretazione di Strabone XII 3,40”, MediterrAnt 4, (2001): 325-263.
  56. Van Nijf, O. M., The Civic World of Professional Associations in the Roman East, (Amsterdam: J. C. Gieben, 1997).
  57. Wilson, A., “Introduction: Religion and the Roman Economy”, The Economy of Roman Religion, A. Wilson et al. (ed.), (Oxford: Oxford University Press, 2023), 1-29.
  58. Wilson, A., “Machines, Power, and the Ancient Economy”, JRS 92 (2002): 1-32.
  59. Zimmermann, C., Handwerkervereine Im Griechischen Osten Des Imperium Romanum, Monographien Des RGZM 57. (Mainz Verlag d. Römisch-Germanischen Zentralmuseums, 2002).
  60. Online Resources
  61. http://ancientassociations.ku.dk/
  62. http://www.philipharland.com/greco-roman-associations/
  63. https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/Negotia/Metallis1_Girard.htm
  64. Christol, M., “Un aspect de l'administration impériale: le procurateur des mines de Vipasca”, Pallas 50, Mélanges C. Domergue 2 (1999): 233-244.