Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2011 / Cilt: 6 - Sayı: 3

İran’ın bağımsızlığının Curzon’a teslim edilmesi: 1919 İngiltere-İran anlaşması ve Sadrazam Hasan Vusûk

Handover of Iran’s independence to Curzon: 1919 England-Iran treaty and Hasan Vusuk (Vusukuddavla)

Sayfa
1011–1027
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İngiltere‟den istediği rüşveti ve borç parayı alan tecrübesiz şah ise olaylara müdahale etmekte aciz kalmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İran, Birinci Dünya Savaşı öncesinde tarafsız kalacağını ilan ettiği halde, İngiltere ve onun elde ettiği bir grup devlet adamı tarafından savaşın içerisine çekilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Savaş sırasında toprakları İngiltere ve Rusya‟nın işgaline uğramış, genç nüfusunun büyük bir kısmını kaybetmiş, siyasi ve ekonomik olarak yıpratılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:İngiltere‟den istediği rüşveti ve borç parayı alan tecrübesiz şah ise olaylara müdahale etmekte aciz kalmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İran, Birinci Dünya Savaşı öncesinde tarafsız kalacağını ilan ettiği halde, İngiltere ve onun elde ettiği bir grup devlet adamı tarafından savaşın içerisine çekilmiştir. Savaş sırasında toprakları İngiltere ve Rusya‟nın işgaline uğramış, genç nüfusunun büyük bir kısmını kaybetmiş, siyasi ve ekonomik olarak yıpratılmıştır. Savaştan sonra devreye giren İngiliz diplomasisi, İran‟ın sulh konferansına dâhil olmasını ve diğer devletlere derdini anlatmasını engelleyerek kendilerine mahkûm olmasını sağlamıştır. İran‟ın petrolleri ve yer altı zenginliklerini başkalarına kaptırmak istemeyen Curzon, sadrazam Vusukuddevle ve bazı bakanları rüşvet ile elde ederek istediği şekilde bir anlaşmayı imzalatmıştır. Anlaşma ile cömertçe vaat edilen mali yardımları vermemiş, aksine İran maliyesinin tamamını kontrol altına almıştır. İngiltere‟den istediği rüşveti ve borç parayı alan tecrübesiz şah ise olaylara müdahale etmekte aciz kalmıştır.

Abstract

Iran declared its neutrality before the First World War, but went into war due to England‟s and some of governors‟‟ efforts who belonged to England. During the war Iran whose lands invaded by England and Russia, lost most of its young population, and weaken politically and economically. English diplomacy which prevented Iran to enter the peace treaty agreement meeting prevented it revealing its right to other countries which caused in long term Iran, dependent on England. Curzon, who wanted Iran‟s groundwater resources and petroleum for England only, bribed grand vizier Vusukuddavla and some ministers and made a treaty with Iran. Generous offers included in treaty were not given to Iran but caused to take control over Iran‟s treasury. Inexperienced shah who got bribe and debt from England was not good on taking interventions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARADENİZ, Y. (2011). İran’ın bağımsızlığının Curzon’a teslim edilmesi: 1919 İngiltere-İran anlaşması ve Sadrazam Hasan Vusûk. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 6 - Sayı: 3, 1011–1027. https://ajindex.com/articles/109631

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. ABRAHAMIAN Ervand, Iran Between two Revolutions, Princeton 1998
  2. AKILI Bakır, Ruz-u Şumar Tarih-i İran ez Meşruta ta İnkılâb-ı İslâmi I, Tehran 1369 AVERY P. - SABAHI H., British Policy in Persia, 1918-1925, London1990
  3. BAHAR Muhammed Taki, Tarih-i Muhtasar-ı Ehzab-ı Siyasi I, Tehran 1357 BAHAR Muhammed Taki, Tarih-i Muhtasar-ı Ehzab-ı Siyasi-i İran III, Tehran 1357 BASTH Oliver, Almaniha der İran (terc. Hüseyin Ahmed), Tehran 1377 BEŞİRİ Ahmed, Kitab-ı Abi, Güzareşha-yı Mahremane-i Vezaret-i Umur-u Hariciye-i İngiliz Derbare-i Meşruta-ı İran VIII, Tehran 1369 DUNSTREWİLLE, Hatırat-ı Dunstrewille (terc. Hüseyin Ensari), Tehran 1358 FAHRAI İbrahim, Serdar Cengel, Tehran 1346 FANI Kamuran, Cengha-yı Cihani-i Evvel ve Dovvum, Tehran 1377 FORBES-LEITH Francis, Hatırat-ı Mübaşir-i İngiliz Serdar-ı Ekrem (terc. Hüseyin Ebu Turabiyan), Tehran 1366 GHANI Cyrus, Iran and the Rise of Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Rule, London, 1998
  4. HARRIS Norman, Europe and the East, Cambridge 1926
  5. HAUSER Henri, Hitoire diplomatique de l’Eurpe, Paris 1919 HERSHEY Amos S., “The New Anglo-Persian Agreement,” The American Journal of International Law, Volume XIII/4, Ekim 1919, s. 749-754
  6. ISWOLSKI Alexander Petrowitsch, Memories, Paris 1923
  7. İsnad-ı Veezaret-i Umur-u Hariciye, PoĢe: 25, Cozvedan I (1298) İsnad-ı Vezaret-i Umur-u Hariciye, PoĢe: 25, Cozvedan: II (1298) İTTİHADİYE Mansure, Ehzab-ı Siyasi der Meclis-i Sovvum, Tehran 1371 İVANEV M. S., İnkılâb-ı Meşrutiyet-i İran (terc. Azer Tebrizi), Tehran 1357 KEDDIE Nikki, The Cambrıdge Hıstory of Iran, From Nadır Shah to the Islamıc Republıc, Volume VII, Cambridge University Press 2008 KEDOURIE Elie - HALM Sylvia G., “Towards a Modern Iran,” Studies in thought, politics and society, London 1980, s. 185-215 Mecelle-i Handeniha ve Yaddaştha-yı Seyyid Habibullah Medeni (ez Yaran-ı Cengel), Şumare: 10, Sal: 24 Mecelle-i Yağma, Sayı: 28, Şumara 1, Ferverdin 1354 MERAĞAYİ Said, Ruzname-i İrade-i Azerbaycan, Tehran 1352 NASIR Seyyid Taki İran der Berhured-i ba İstiʻmargirân ez Ağaz-ı Kacariye ta Meşrutiyet, Tehran 1363 OLSON William J., “Çegûnegi Tekvin-i Karadad-ı 1919 İngiliz ve İran (terc. Şihin Ahmedi),” Tarih-i Muasır-ı İran III, Tehran 1370, s. 71-97
  8. OLSON William J., Anglo-Iranıan relations during World War I, London 1984
  9. RAMAZANI Ruhullah K., The Foreign Policy of İran, 1500-1941, Virginia 1966 REMPEL Richard, “From Imperialism to Free Trade: Couturat, Halevy and Russell’s First Crusade,” Journal of the History of Ideas, Penn