Dergiler / Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2020 / Cilt: 19 - Sayı: 2

Türkiye’de İktisadi Krizlerin Toplam Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi

The Effects of Economic Crises on Total Tax Receipts in Turkey

Sayfa
332–349
Yayın Tarihi
2020-04-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen sonuçlara göre hükümetlerin kişisel geliri artırmaya yönelik tedbir almaları, vergi tarife yapılarını gelir esnekliğini kolaylaştıracak şekilde düzenlemeleri, vergi indirimi uygulamalarına gitmeleri, vergi kayıp ve kaçaklarını azaltmaları ile vergi bilinci ve ahlakını yükseltmeleri gerekmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ekonomik İstikrarın sağlanmasında vergiler maliye politikası araçları içerisinde büyük öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler ekonomik gelişmelerden etkilenmekte ve ekonomik kriz dönemlerinde vergi gelirlerinin değişiklik göstermesi söz konusu olabilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen sonuçlara göre hükümetlerin kişisel geliri artırmaya yönelik tedbir almaları, vergi tarife yapılarını gelir esnekliğini kolaylaştıracak şekilde düzenlemeleri, vergi indirimi uygulamalarına gitmeleri, vergi kayıp ve kaçaklarını azaltmaları ile vergi bilinci ve ahlakını yükseltmeleri gerekmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2016 Verileri
⚙️Değişkenler:Ekonomik Kriz · Vergi Politikası · Vergi Gelirleri

Özet

Ekonomik İstikrarın sağlanmasında vergiler maliye politikası araçları içerisinde büyük öneme sahiptir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler ekonomik gelişmelerden etkilenmekte ve ekonomik kriz dönemlerinde vergi gelirlerinin değişiklik göstermesi söz konusu olabilmektedir. Bu çalışmada Türkiye’de 1988-2016 yılları arasında vergi gelirleri ile kişi başı gayri safi yurtiçi hâsıla, kayıt dışı ekonomi, ekonomik büyüme ve krizler arasındaki ilişki en küçük kareler yöntemiyle tahmin edilmektedir. Elde edilen sonuçlara göre vergi gelirleri ve Kişi başı gayrisafi yurtiçi hasıla arasında aynı yönlü ilişki gözlenirken, vergi gelirleri ile kayıt dışı ekonomi ve ekonomik büyüme değişkenleri arasındaki ilişkinin ters yönlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 1990, 1994, 2008 krizlerinin vergi gelirleri üzerinde negatif etkiye sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. 2001 krizinin ise vergi gelirleri üzerinde anlamlı bir etkileri olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre hükümetlerin kişisel geliri artırmaya yönelik tedbir almaları, vergi tarife yapılarını gelir esnekliğini kolaylaştıracak şekilde düzenlemeleri, vergi indirimi uygulamalarına gitmeleri, vergi kayıp ve kaçaklarını azaltmaları ile vergi bilinci ve ahlakını yükseltmeleri gerekmektedir.

Abstract

Taxes have great importance among fiscal policy instruments for ensuring economic stability. Developing countries such as Turkey are affected by economic eventsand their tax revenues may fluctuate during periods of economic crises. In this study, the relationship between Turkey’s tax revenues and per capita gross domestic product, informal economy, economic growth and crises by using the least squares method for the period 1988-2016.According to the results obtained, while the relationship between the tax revenues and per capita gross domestic product is observed to be in the same direction, the relationship between tax revenues and informal economy and economic growth variables is found to be in opposite direction. Additionally, the 1990, 1994 and2008 crises are found to have a negative effect on tax revenues. However, no significant effect of the 2001 crisis is found on tax revenues.Our findings suggest that governments need to take measures to increase personal income, adjust tax tariff structures in order to facilitate income flexibility, apply tax reductions, reduce tax losses and evasions, as well asincrease tax awareness and tax morale.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARSLAN, A., GÖKÇE, E. C., ATEŞ, M. S. (2020). Türkiye’de İktisadi Krizlerin Toplam Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 2, 332–349. https://ajindex.com/articles/109408

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Aktan, C.C.& H.Şen(2001). Ekonomik Kriz: Nedenler ve Çözüm Önerileri, Yeni Türkiye Dergisi (Ekonomik Kriz Özel Sayısı), 42(2), 1225-30.
  2. Alantar, D. (2008). Küresel Finansal Kriz: Nedenleri Ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme. Maliye Finans Yazıları, Sayı: 81. Armağan, R. (2007). Türkiye’de Gelir Ve Kurumlar Vergisi Oranlarında İndirimin Vergi Gelirleri Üzerine Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(3), 227-52.
  3. Başol, K. (2001).
  4. Türkiye Ekonomisi, İzmir: Anadolu Matbaası, 7. Baskı.
  5. Bilge, O.(2009). Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerine Etkileri, Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü (Sosyal Yardım Uzmanlık Tezi), Ankara.
  6. Bilgili, F. & Bilgili, E(1998). Bütçe açığının cari işlemler üzerindeki etkileri: Teori ve uygulama. ErişimTarihi:28.06.2019.https://mpra.ub.uni-muenchen.de/80866/.
  7. Becker, R. &W.Enders.& J.Lee (2006). A Stationary Test in the Presence of an UnknownNumber of Smooth Breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409.
  8. Buyrukoğlu, S. & İ. Erasa, (2012). Vergi Bilincinin Oluşmasında Mükellef Haklarının Yeri ve Önemi. Vergi Dünyası Dergisi, 31(375), 116-127.
  9. Candan, N. (2012). Türkiye'de 1990 Yılından Sonra Uygulanan Vergi Politikaları Ve Kriz Etkisi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 18(1 ve 2), 79-86.
  10. Çalcalı, Ö., & Altıner, A. (2019). Makro Ekonomik Açıdan Vergi Gelirlerinin Belirleyicileri OECD Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Maliye ve Finans Yazıları, (112), 175-198.
  11. Dalğar, H.& Kalkan, A.&Kalkan, Y (2012). Ekonomik Krizlerin Gelişmiş ve Gelişmekte olan Ülkelerdeki İşletmelerin Finansal Yapılarına Etkileri: İngiltere-Türkiye Karşılaştırması, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 75-98.
  12. Demir, Öznur (2013). Ekonomik Kriz Dönemlerinde Uygulanan Vergi Politikaları, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Aydın, 2013.
  13. Demircan, Siverekli, E. (2003). Vergilendirmenin Ekonomik Büyüme ve Kalkınmaya Etkisi, Erciyes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 21, Temmuz-Aralık. Durkaya, M. &S. Ceylan (2006).
  14. VergiGelirleri ve EkonomikBüyüme, Maliye Dergisi, 150, 79-89.
  15. Eroğlu, A. (2018). Vergi Kapasitesini Belirleyen Faktörler ve Vergi Aflarının Vergi Gelirlerine Etkisi, Journal of Economics Business andPoliticalResearches, 3(5), 56-69 Eğilmez,M. (2017). Türkiye Ekonomisi ve Kriz. ErişimTarihi:03.07.2019. http://www.mahfiegilmez.com/2017/06/.
  16. Engle, R.F.& C. W. J. Gr