Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2013 / Cilt: 8 - Sayı: 13

DİVAN ŞİİRİNDE BİR TELMİH UNSURU OLARAK “ASHÂB-I KEHF”

“ASHÂB-I KEHF” AS A REFERENCE ELEMENT IN DIVAN POETRY

Sayfa
483–499
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede dinî-tasavvufî halk hikâyeleri içinde olduğu kadar divan şiiri geleneğimizde de yeri olan Ashâb-ı Kehf hikâyesi ifade ettiğimiz telmihler yoluyla ele alınacak ve divan şiirimizde bu konuya telmih yapan şairler tespit edilerek divan şairlerinin bu hikâyenin hangi yönlerine göndermeler yaptıkları ortaya konulmaya çalışılacaktır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:"Yedi Uyurlar" olarak da bilinen Ashâb-ı Kehf hikâyesi İslamiyet'in yanı sıra Hristiyanlık'ta ve pek çok kültürde çeşitli şekillerde anlatılagelmiş bir hikâye olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu hikâyenin Kur'ân-ı Kerim kıssalarından birisi olması onu, halk tarafından sevilen ve kutsallık atfedilen efsanevî/menkabevi bir hikâye hâline getirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede dinî-tasavvufî halk hikâyeleri içinde olduğu kadar divan şiiri geleneğimizde de yeri olan Ashâb-ı Kehf hikâyesi ifade ettiğimiz telmihler yoluyla ele alınacak ve divan şiirimizde bu konuya telmih yapan şairler tespit edilerek divan şairlerinin bu hikâyenin hangi yönlerine göndermeler yaptıkları ortaya konulmaya çalışılacaktır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

"Yedi Uyurlar" olarak da bilinen Ashâb-ı Kehf hikâyesi İslamiyet'in yanı sıra Hristiyanlık'ta ve pek çok kültürde çeşitli şekillerde anlatılagelmiş bir hikâye olmuştur. Bu hikâyenin Kur'ân-ı Kerim kıssalarından birisi olması onu, halk tarafından sevilen ve kutsallık atfedilen efsanevî/menkabevi bir hikâye hâline getirmiştir. Halk tarafından Allah'a yürekten inanışın ve yeniden doğuşun sembolü olarak düşünülen bu hikâye, divan şairleri tarafından da işlenen bir konu olmuştur. Divan şairleri pek çok kaynağa telmihler yaparlar. Telmih; "dinî, tarihî ve efsanevi kişi ve olaylara işaret etme sanatıdır". "Kur'ân-ı Kerim" ve "Efsanevi-Menkabevi Hikâyeler" divan edebiyatı şairlerinin beslenmiş olduğu ve telmihler yaptığı kaynaklardan sadece ikisidir. Divan şiirinde şairlerin telmih unsuru olarak kullandığı konulardan birisi de gerek Kur'ân-ı Kerim'de gerekse "EfsaneviMenkabevi Hikâyeler"de söz edilen Ashâb-ı Kehf hikâyesi olmuştur. Ashâb-ı Kehf hikâyesi divan şiirinde bir mesnevi konusu olarak ele alınabildiği gibi hikâyeyi bize anımsatmak amacıyla bu hikâyenin sadece bir yönüne telmihler de yapıldığı görülmüştür. Ashâb-ı Kehf hikâyesine yapılan telmihler; "Kehf" suresinde geçen Ashâb-ı Kehf hikâyesine ve "Kehf" suresine yapılan telmihler", "bir sığınak olarak "kehf" (mağara) kelimesine yapılan telmihler", "köpekleri "Kıtmir"e yapılan telmihler" ve "Ashâb-ı Kehf hikâyesinde geçen kişilerin isimlerine yapılan telmihler" olmak üzere dört grupta toplanabilir. Bu makalede dinî-tasavvufî halk hikâyeleri içinde olduğu kadar divan şiiri geleneğimizde de yeri olan Ashâb-ı Kehf hikâyesi ifade ettiğimiz telmihler yoluyla ele alınacak ve divan şiirimizde bu konuya telmih yapan şairler tespit edilerek divan şairlerinin bu hikâyenin hangi yönlerine göndermeler yaptıkları ortaya konulmaya çalışılacaktır

Abstract

Ashâb-ı Kehf which is also known as “Yedi Uyurlar” (Seven Sleepers) is a story which has been told in different religious cultures including Islam and Christianity. The story is among the fables in Quran, making it a liked, divine and mythical story. People think that it is a symbol of faith in God and rebirth. The story has also been covered by divan poets. Divan poets make use of reference to various entities. Reference in this context refers to the art of making references to religious, historical and mythical people and events. Of these sources Quran and mythical stories are dominant. Ashâb-ı Kehf is one of such mythical strories due to its unique characteristics mentioned above. The story is covered as a mesnevi topic as a whole and also, as a part in divan poetry. The related references to the Ashâb-ı Kehf stroy can be categorized under four headings: the references to the story and Kehf sura, those to the word Kehf itself which means “cave”, thse to the dog called Kıtmir in the story and those to the people in the story. The study analyses references made to the Ashâb-ı Kehf story and identifies which divan poet made such references. In addition, the devices used by the poets in making these references are also determined in the study

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

NİZAM, E. A. (2013). DİVAN ŞİİRİNDE BİR TELMİH UNSURU OLARAK “ASHÂB-I KEHF”. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 8 - Sayı: 13, 483–499. https://ajindex.com/articles/108500

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. AKDOĞAN YaĢar. Ahmedî Dîvân, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-128334/h/ahmedidivaniyasarakdogan.pdf AKKUġ Metin (1993). Nef‟î Divanı, Ankara: Akçağ Yay. AKKUġ Muzaffer (2001). Seyyid Nigârî Divânı, Niğde: Niğde Üniversitesi Yay. AKKUġ Muzaffer (2007). Kemal Ümmî Divânı (İnceleme-Metin-İndeks-Tıpkıbasım), Niğde. ARI Ahmet (2011). Mevlevilikte Bir Hanedanlık Kurucusu Sakıp Dede ve Divanı, Ankara. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-287308/h/sakibdededivanigiris.pdf http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-287309/h/sakibdededivanimetin.pdf eriĢim tarihi: 08.11.2013 ARSLAN Mehmet ve AKSOYAK Ġ. Hakkı (1998). Gelibolulu Ali Riyazü‟s-Sâlihin, Sivas. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219055/h/girisvemetin.pdf eriĢim tarihi: 09.11.2013
  2. ARSLAN Mustafa (1998). Mehmed Mekkî Efendi Divanı İnceleme-Metin, Malatya: Ġnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü YayımlanmamıĢ Yüksek Lisans tezi. AYAN Hüseyin (2002). Nesîmî, Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni, 1-2, Ankara: AKM Yay. AYDEMĠR Abdullah (1979). Tefsîrde İsrâîliyyat (Hicrî 6. Asrın Başına Kadar), Ankara: Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Yayınları.
  3. BATUR Atilla (2002). Sürûrî Divanı Hayatı, Sanatı, Eserleri, Divanı‟nın Tenkitli Metni, Malatya: Ġnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü YayımlanmamıĢ Doktora tezi. ÇAVUġOĞLU Mehmed ve TANYERĠ M. Ali (1981). Hayretî Dîvan, Ġstanbul: Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fak. Yay. DEMĠR ġehmus (2003). Mitoloji Kur‟an Kıssaları ve Tarihi Gerçeklik, Ġstanbul: Beyan Yay. DĠLÇĠN Cem (1995).
  4. Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara:
  5. TDK Yay. DOĞAN Muhammet Nur (2004). Fuzuli Leylâ ve Mecnûn, Ankara: Yapı Kredi Yay. Ebu Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi (1996). Taberi Tefsiri, (çev. Kemal Karakaya, Kerim Aytekin), Ġstanbul: Hisar Yayınevi, C. 5. EROL Aydil (1992). Şarkılarla Şiirlerle Türkülerle ve Tarihî Örneklerle Adlarımız, Ankara: TKAE Yay. Fuzûlî (1958). Türkçe Divan (hzl. Kenan Akyüz, Süheyl Beken, Sedit Yüksel, Müjgan Cunbur), Ankara: ĠĢ Bankası Yay., TTK Basımevi. HORST Pieter W. van der. “Pious Long-Sleepers in Greek, Jewish, and Christian Antiquity”. http://orion.mscc.huji.ac.il/symposiums/13th/papers/Horst.pdf eriĢim tarihi 10.08.2012 ĠNCE Adnan (1994). Mirzâ-zâde Mehmed Sâlim Dîvânı (Tenkitli Basım), Ankara: Yükseköğretim Kurulu Matbaası. ĠSEN Mustafa (1990). Usulî Divanı, Ankara:
  6. Akçağ Yay. KAHRAMANOĞLU Kemal (1995). Sâmî Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Divanı‟nın Tenkitli Metni, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bili