KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Verimlilik Dergisi / 2026 / Cilt: 59 Sayı: 1

Liman Performans Analizi İçin Yeni Entegre D-CRITIC-SWARA-COPRAS Yaklaşımı

New Integrated D-CRITIC-SWARA-COPRAS Approach for Port Performance Analysis

Elif Satan(BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0009-0001-4437-5520
Umut Aydın(BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4802-8793
Üstün Atak(BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1513-7371
Sayfa
61–76
Yayın Tarihi
2025-01-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Oluşturulan senaryoların hepsinde Tekirdağ limanı en iyi performansa sahipken; Mersin ikinci, Aliağa üçüncü, İzmir dördüncü, Antalya beşinci ve Samsun altıncı sırada yer almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışmanın amacı; gelişmekte olan ekonomiye sahip Türkiye’nin konteyner limanlarının arasından seçilen 9 limanın 2020-2023 yılları arasındaki verilerini kullanarak önerilen bir entegre metodolojiyle performans analizi gerçekleştirmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Çalışmada D-CRITIC (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory based on Complex Proportional Assessment), SWARA (Stepwise Weight Assessment Ratio Analysis) ve COPRAS (Complex Proportional Assessment) yaklaşımlarıyla 2020-2023 yılları arasındaki veriler ile 4 kriter kullanılarak karşılaştırmalı bir performans analizi yapılmış ve elde edilen sıralamalar raporlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Oluşturulan senaryoların hepsinde Tekirdağ limanı en iyi performansa sahipken; Mersin ikinci, Aliağa üçüncü, İzmir dördüncü, Antalya beşinci ve Samsun altıncı sırada yer almıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2020-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:D-CRITIC · SWARA · COPRAS

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı; gelişmekte olan ekonomiye sahip Türkiye’nin konteyner limanlarının arasından seçilen 9 limanın 2020-2023 yılları arasındaki verilerini kullanarak önerilen bir entegre metodolojiyle performans analizi gerçekleştirmektir. Yöntem: Çalışmada D-CRITIC (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory based on Complex Proportional Assessment), SWARA (Stepwise Weight Assessment Ratio Analysis) ve COPRAS (Complex Proportional Assessment) yaklaşımlarıyla 2020-2023 yılları arasındaki veriler ile 4 kriter kullanılarak karşılaştırmalı bir performans analizi yapılmış ve elde edilen sıralamalar raporlanmıştır. Bulgular: Oluşturulan senaryoların hepsinde Tekirdağ limanı en iyi performansa sahipken; Mersin ikinci, Aliağa üçüncü, İzmir dördüncü, Antalya beşinci ve Samsun altıncı sırada yer almıştır. Diğer limanlar farklı senaryolara göre farklı sıralarda yer almıştır. Özgünlük: Bilindiği kadarıyla objektif ağırlık hesaplama yöntemi D-CRITIC ve sübjektif ağırlık hesaplama yöntemi olan SWARA ile alternatif sıralama yaklaşımı olan COPRAS literatürde ilk defa entegre şekilde kullanılmıştır.

Abstract

Purpose: The objective of this study is to analyze the performance of 9 selected container ports in Turkey, a developing economy, using data from 2020-2023 using a proposed integrated methodology. Methodology: In the study, a comparative performance analysis was performed using D-CRITIC (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory based on Complex Proportional Assessment), SWARA (Stepwise Weight Assessment Ratio Analysis) and COPRAS (Complex Proportional Assessment) approaches with data from 2020-2023 using 4 criteria and the rankings obtained are reported. Findings: In all scenarios, Tekirdağ port has the best performance, Mersin ranked second, Aliağa third, Izmir fourth, Antalya fifth and Samsun sixth. Other ports ranked differently according to different scenarios. Originality: To the best of our knowledge, this is the first time in the literature that the objective weight calculation method D-CRITIC, the subjective weight calculation method SWARA and the alternative ranking approach COPRAS have been used in an integrated manner.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Satan, E., Aydın, U., Atak, Ü. (2025). Liman Performans Analizi İçin Yeni Entegre D-CRITIC-SWARA-COPRAS Yaklaşımı. Verimlilik Dergisi, Cilt: 59 Sayı: 1, 61–76. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1520629

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Akbulut, O.Y. (2020). “Finansal Performans İle Pay Senedi Getirisi Arasındaki İlişkinin Bütünleşik CRITIC ve MABAC ÇKVV Teknikleriyle Ölçülmesi: Borsa İstanbul Çimento Sektörü Firmalari Üzerine Ampirik Bir Uygulama”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40, 471488.
  2. Akgül, Y. (2021). “Borsa İstanbul’da İşlem Gören Ticari Bankaların Finansal Performansının Bütünleşik Crıtıc CoCoSo Modeliyle Analizi”, Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 3(2), 71-90.
  3. Alkan, N. (2024). “Evaluation of Sustainable Development and Utilization-Oriented Renewable Energy Systems Based on CRITIC-SWARA-CODAS Method Using Interval Valued Picture Fuzzy Sets”, Sustainable Energy, Grids and Networks, 38, 101263.
  4. Amoako, J. (2002). “Forecasting Australia’s International Container Trade”, 25th Australian Transport Research Forum, Canberra October 2002.
  5. Arslan, H.M. (2023). “Enerji Nakil Sektöründe Swara-Ahp Hibrit Yaklaşımı İle En Uygun Kablo Türünün Belirlenmesi”, Fesa Dergisi, 8(2),310-321. https://doi.org/10.29106/fesa.1278679
  6. Ateş, A. ve Esmer, S. (2015). “Farklı Yöntemler İle Türk Konteyner Limanlarının Verimliliği”, Verimlilik Dergisi, 1, 61-76.
  7. Awah, P.C., Nam, H. ve Kim, S. (2021). “Short Term Forecast of Container Throughput: New Variables Application for the Port of Douala”, Journal of Marine Science and Engineering, 9(7), 720. https://doi.org/10.3390/JMSE9070720
  8. Aydın, Y. (2019). “Türkiye'de Hayat Emeklilik Sigorta Sektörünün Finansal Performans Analizi”, Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 107-118.
  9. Bayram, E. (2021). “Türkiye’deki Katılım Bankalarının CRITIC Temelli EDAS Yöntemiyle Performans Değerlendirmesi”, Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 55-72. https://doi.org/10.14784/marufacd.879171
  10. Bektaş, S. (2022). “Türk Sigorta Sektörünün 2002-2021 Dönemi için MEREC, Lopcow, COCOSO, EDAS ÇKKV Yöntemleri ile Performansının Değerlendirilmesi”, Bddk Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 16(2), 247-283. http://doi.org/10.46520/bddkdergisi.1178359
  11. Bichou, K. (2011). “Assessing the Impact of Procedural Security on Container Port Efficiency”, Maritime Economics and Logistics, 13(1), 1-28. https://doi.org/10.1057/MEL.2010.16/TABLES/14
  12. Cullinane, K. Song, D.W., ve Wang, T. (2005). “The Application of Mathematical Programming Approaches to Estimating Container Port Production Efficiency”, Journal of Productivity Analysis, 24(1), 73-92.
  13. Cullinane, K. ve Song, D.W. (2006). “Estimating the Relative Efficiency of European Container Ports: A Stochastic Frontier Analysis”, Research in Transportation Economics, 16, 85-115. https://doi.org/10.1016/S0739-8859(06)16005-9
  14. Danladi, C., Tuck, S., Tziogkidis, P., Tang, L. ve Okorie, C. (2024). “Efficiency Analysis and Benchmarking of Container Ports Operating in Lower-Middle-Income Countries: A DEA Approach”, Journal of Shipping and Trade, 9, 7. https://doi.org/10.1186/s41072-024-00163-2
  15. Duran, Z. (2022). “Yeni Sanayileşen Ülkelerde İnovasyon Performansının CRITIC Tabanlı GİA Yöntemiyle Değerlendirilmesi”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisii 5(1), 150-162. https://doi.org/10.33712/mana.1086836
  16. Ecemiş, O. ve Avşar, İ. İ. (2023). “Türkiye’nin Önde Gelen Ticaret Ortaklarının Lojistik Verimliliklerinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemiyle Değerlendirilmesi”, Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 142-163. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1192728
  17. Eyceyurt Batır, T. (2023). “Covid-19 Pandemi Sürecinde Bankacilik Sektörü Performansinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Karşilaştirmali Analizi: CRITIC-EDAS Yaklaşimi Kapsaminda Bir İnceleme”, Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 4(2), 186-203
  18. Ghaemi-Zadeh, N. ve Eghbali-Zarch, M. (2024). “Evaluation of Business Strategies Based on The Financial Performance of The Corporation and Investors' Behavior Using D-CRITIC and Fuzzy MULTI-MOORA Techniques: A Real Case Study”, Expert Systems with Applications, 247, 12318. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.123183
  19. Gil Ropero, A., Turias Dominguez, I. ve Cerbán Jiménez, M. del M. (2019). “Bootstrapped Operating Efficiency in Container Ports: a Case Study in Spain and Portugal”, Industrial Management and Data Systems, 119(4), 924-948.
  20. Görçün, Ö.F. (2020). “Efficiency Analysis of Black Sea Container Seaports: Application of an Integrated MCDM Approach”, Maritime Policy and Management, 48(5), 672-699. https://doi.org/10.1080/03088839.2020.1783467
  21. Görçün, Ö.F. ve Küçükönder, H. (2021). “Şehirlerarası Taşımacılıkta Kullanılan Otobüslere İlişkin Seçimlerin AHP ve CRITIC Tabanlı EDAS Yöntemi ile Değerlendirilmesi”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(4), 1280-1303.
  22. Hung, S.W., Lu, W.M. ve Wang, T.P. (2010). “Benchmarking the Operating Efficiency of Asia Container Ports”, European Journal of Operational Research, 203(3), 706-713. https://doi.org/10.1016/J.EJOR.2009.09.005
  23. Jang, H.M., Park, H. ve Kim, S.Y. (2016). “Efficiency Analysis of Major Container Ports in Asia: Using DEA and Shannon’s Entropy”, International Journal of Supply Chain Management, 5(2), 1-6.
  24. Katrancı, A. ve Kundakcı, N. (2020). “SWARA Temelli Bulanık COPRAS Yöntemi ile Soğuk Hava Deposu Seçimi”, Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi. 7(1), 63-80.
  25. Keleş, M.K. (2022). “CRITIC Temelli MABAC Yöntemi İle Türk Hava Yollarının Yıllara Göre Performansının Değerlendirilmesi”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi. 6(1), 53-67. https://doi.org/10.31200/makuubd.1070559
  26. Keršuliene, V., Zavadskas, E. K. ve Turskis, Z. (2010). “Selection of rational dispute resolution method by applying new step‐wise weight assessment ratio analysis (SWARA)”, Journal of Business Economics and Management. 11(2), 243-258. https://doi.org/10.3846/jbem.2010.12
  27. Krishnan, A.R., Kasim, M.M., Hamid, R. ve Ghazali, M.F. (2021). “A Modified CRITIC Method to Estimate the Objective Weights of Decision Criteria”, Symmetry, 13(6), 973.
  28. Lin, Y., Yan, L. ve Wang, Y.M. (2019). Performance Evaluation and Investment Analysis for Container Port Sustainable Development in China: An Inverse DEA Approach. Sustainability, 11(17), 4617. https://doi.org/10.3390/su11174617
  29. Macit, N.Ş. (2023). “Tedarikçi Seçimi Probleminin AHP Temelli MAIRCA Yöntemi ile Çözümü”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 37, 42-63.
  30. Maneengam, A. (2023). “Multi-Objective Optimization of the Multimodal Routing Problem Using the Adaptive ε- Constraint Method and Modified Topsis With the D-Crıtıc Method”, Sustainability, 15, 12066. https://doi.org/ 10.3390/su151512066
  31. Maruf, M. (2021). “Türkiye’de E- Ticaret Sitelerinin Swara ve Waspas Yöntemleri ile Web Sitesi Performansına Göre Sıralanması”, Troyacademy, 6(2), 411-421. https://doi.org/10.31454/troyacademy.897589
  32. Öndeş T. ve Özkan T. (2021). “Bütünleşik CRITIC-EDAS Yaklaşımıyla Covid-19 Pandemisinin Bilişim Sektörü Üzerindeki Finansal Performans Etkisi”, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(2), 506-522.
  33. Özekenci, E.K. (2023). “Türkiye’de E-Lojistiğin Kilit Başarı Faktörlerinin Belirlenmesi: AHP-VIKOR Bütünleşik Yöntem”, Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 7(1), 92-103.
  34. Pham, T.Q.M., Park, G.K. ve Choi, K.H. (2021). “The Efficiency Analysis of World Top Container Ports Using Two-Stage Uncertainty DEA Model and FCM”, Maritime Business Review, 6(1), 2-21. https://doi.org/10.1108/MABR-11-2019-0052
  35. Schøyen, H. ve Odeck, J. (2013). “The Technical Efficiency of Norwegian Container Ports: A Comparison to Some Nordic and UK Container Ports Using Data Envelopment Analysis (DEA)”, Maritime Economics and Logistics, 15(2), 197-221.
  36. Schulze, P. M. ve Prinz, A. (2009). “Forecasting Container Transshipment in Germany”, Applied Economics, 41(22), 2809-2815. https://doi.org/10.1080/00036840802260932
  37. Suárez-Alemán, A., Morales Sarriera, J., Serebrisky, T. ve Trujillo, L. (2016).” When It Comes to Container Port Efficiency, Are All Developing Regions Equal”, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 86, 56-77.
  38. Székely, G.J., Rizzo, M.L. ve Bakirov, N.K. (2007). “Measuring and Testing Dependence by Correlation of Distances”, Annals of Statistics, 35, 2769-2794.
  39. T.C Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2024). Konteyner İstatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/konteyner-istatistik
  40. Türkmen, M. ve Demirel, A. (2022). “SWARA Ağırlıkılı Bulanık COPRAS Yöntemi ile Tedarikçi Seçimi”, Alanya Akademik Bakış 6(1), 1739-1756. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.986700
  41. Türkoğlu, M. ve Duran, G. (2023). “G20 Ülkelerinin Lojistik Performanslarının CRITIC Tabanlı GİA ve WASPAS Uygulaması İle Değerlendirilmesi”, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi 15(1), 50-72. https://doi.org/10.53881/hiad.1247196
  42. Yap, W.Y. ve Ho, J. (2023). “Port Strategy and Perfomance: Empirical Evidence from Major Container Ports and Implications for Role of Data Analytics”, Maritime Policy and Management, 50(5), 608-628. https://doi.org/10.1080/03088839.2021.2017040
  43. Yazgan, A.E. ve Agamyradova, H. (2021). “Bütünleşik Swara-Maırca Yöntemi ile Personel Seçimi: Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 281-290. https://doi.org/10.48145/gopsbad.999847
  44. Zavadskas, E. K., Kaklauskas, A., & Šarka, V. (1994). “The new method of multicriteria complex proportional assessment of projects” Technological and Economic Development of Economy, 1(3), 131–139.
  45. Zavadskas, E.K., Turskis, Z., Antucheviciene, J. ve Zakarevicius, A. (2012). “Optimization of Weighted Aggregated Sum Product Assessment,” Elektron. ir Elektrotechnika, 122(6), 3-6.
  46. Zhang, H. ve Wei, G. (2023). “Location selection of electric vehicles charging stations by using the spherical fuzzy CPT–CoCoSo and D-CRITIC method”, Computational and Applied Mathematics, 42(1). https://doi.org/10.1007/s40314-022-02183-9
  47. Arslan, H.M. (2023). “Enerji Nakil Sektöründe Swara-Ahp Hibrit Yaklaşımı İle En Uygun Kablo Türünün Belirlenmesi”, Fesa Dergisi, 8(2),310-321. https://doi.org/10.29106/fesa.1278679