KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Verimlilik Dergisi / 2026 / Cilt: 59 Sayı: 2

Bir Gıda İşletmesinde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Tedarikçi Seçimi: Makarna Sanayi Örneği

Supplier Selection by Multi-Criteria Decision Making Methods in a Food Company: Pasta Industry Case

Serkan Ulu(Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı)0000-0002-5314-8311
Füsun Erden(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIM EKONOMİSİ BÖLÜMÜ, TARIM EKONOMİSİ PR.)0000-0002-6534-1733
Sayfa
267–288
Yayın Tarihi
2025-04-16
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: İlk aşamada makarnalık buğday tedarikçi seçimine yönelik ödeme koşullarının kolaylığı, gıda güvenliği, hijyen, kalite, ürün çeşitliliği, teslimat hızı, fiyat avantajı, firma imajı ve güvenilirliği olmak üzere 8 farklı kriter Bulanık SWARA yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Makarna sanayinde faaliyet gösteren bir işletmeye hammadde temin eden tedarikçilerin seçiminde etkili olan ve sektörle uyumlu kriter setinin oluşturulması, çok kriterli karar verme (ÇKKV) teknikleri ile ağırlıklandırılması ve alternatif tedarikçiler arasından sıralamanın yapılması çalışmanın temel amacıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bulgular: İlk aşamada makarnalık buğday tedarikçi seçimine yönelik ödeme koşullarının kolaylığı, gıda güvenliği, hijyen, kalite, ürün çeşitliliği, teslimat hızı, fiyat avantajı, firma imajı ve güvenilirliği olmak üzere 8 farklı kriter Bulanık SWARA yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Özgünlük: Çalışma, makarna sanayinde makarnalık buğday tedarik eden işletmeler için Bulanık SWARA yöntemi ile kriter ağırlıklandırması, ardından Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR yöntemleri ile tedarikçi değerlendirmesi yapması bakımından ilk ve özgün bir çalışma olma niteliğine sahiptir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bulanık SWARA · Bulanık TOPSIS · Bulanık VIKOR

Özet

Amaç: Makarna sanayinde faaliyet gösteren bir işletmeye hammadde temin eden tedarikçilerin seçiminde etkili olan ve sektörle uyumlu kriter setinin oluşturulması, çok kriterli karar verme (ÇKKV) teknikleri ile ağırlıklandırılması ve alternatif tedarikçiler arasından sıralamanın yapılması çalışmanın temel amacıdır. Yöntem: Kriterlerin ağırlıklandırılmasında Bulanık SWARA yöntemi, ardından tedarikçilerin sıralanmasında ise Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular: İlk aşamada makarnalık buğday tedarikçi seçimine yönelik ödeme koşullarının kolaylığı, gıda güvenliği, hijyen, kalite, ürün çeşitliliği, teslimat hızı, fiyat avantajı, firma imajı ve güvenilirliği olmak üzere 8 farklı kriter Bulanık SWARA yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Bu kriterler arasında kalite, en fazla ağırlığa sahip kriter olarak öne çıkmıştır. Daha sonraki aşamada karar verici uzmanların görüşleri doğrultusunda Yurtiçi 1 (T1), Yurtiçi 2 (T2), İthal 1 (T3) ve İthal 2 (T4) olarak ifade edilen 4 farklı tedarikçi belirlenmiş ve firma için en iyi tedarikçi seçimi Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR yöntemleri ile belirlenmiştir. Her iki yöntem sonucuna göre makarnalık buğday tedarikçileri T3, T1, T4 ve T2 şeklinde sıralanmıştır. Özgünlük: Çalışma, makarna sanayinde makarnalık buğday tedarik eden işletmeler için Bulanık SWARA yöntemi ile kriter ağırlıklandırması, ardından Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR yöntemleri ile tedarikçi değerlendirmesi yapması bakımından ilk ve özgün bir çalışma olma niteliğine sahiptir.

Abstract

Purpose: The main objective of the study is to establish a set of criteria that are effective in the selection of suppliers supplying raw materials to an enterprise operating in the pasta industry and compatible with the sector, weighting them with multi-criteria decision making (MCDM) techniques and ranking among alternative suppliers. Methodology: Fuzzy SWARA method was used for criteria weighting, followed by Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR methods to rank the suppliers. Findings: In the first stage, 8 different criteria for durum wheat supplier selection, namely ease of payment terms, food safety, hygiene, quality, product variety, delivery speed, price advantage, company image and reliability, were weighted by Fuzzy SWARA method. Among these criteria, quality stood out as the criterion with the highest weight. In the next stage, 4 different suppliers, namely Domestic 1 (T1), Domestic 2 (T2), Import 1 (T3) and Import 2 (T4), were determined in line with the opinions of decision-making experts and the best supplier selection for the company was determined by Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR methods. According to the results of both methods, durum wheat suppliers are ranked as T3, T1, T4 and T2. Originality: The study is the first and unique study in terms of criteria weighting with fuzzy SWARA method for the enterprises supplying durum wheat in the pasta industry, followed by supplier evaluation with Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR methods.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ulu, S., Erden, F. (2025). Bir Gıda İşletmesinde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Tedarikçi Seçimi: Makarna Sanayi Örneği. Verimlilik Dergisi, Cilt: 59 Sayı: 2, 267–288. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1602408

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (57)

  1. Akın, N.G. (2021). “Genelleştirilmiş Trapezoidal Bulanık Esnek Kümeler: Yeşil Tedarikçi Seçimi Problemine Uygulanması”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 158-171. https://doi.org/10.32709/akusosbil.632792
  2. Akpınar, M.E. (2021). “An Application on the Most Suitable Supplier Selection with Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR Methods”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 627-640. https://doi.org/10.16953/deusosbil.843914
  3. Arabsheybani, A. ve Arshadi Khasmeh, A. (2021). “Robust and Resilient Supply Chain Network Design Considering Risks in Food Industry: Flavour Industry in Iran”, International Journal of Management Science and Engineering Management, 16(3), 197-208. https://doi.org/10.1080/17509653.2021.1907811
  4. Azadnia, A.H., Saman, M.Z.M. ve Wong, K.Y. (2015). “Sustainable Supplier Selection and Order Lot-Sizing: An Integrated Multi-Objective Decision-Making Process”, International Journal of Production Research, 53(2), 383-408. https://doi.org/10.1080/00207543.2014.935827
  5. Banaeian, N., Mobli, H., Fahimnia, B., Nielsen, I. E. ve Omid, M. (2018). “Green Supplier Selection Using Fuzzy Group Decision Making Methods: A Case Study From The Agri-Food Industry”, Computers & Operations Research, 89, 337-347. https://doi.org/10.1016/j.cor.2016.02.015
  6. Başaran, B. ve Çakır, S. (2021). Evaluation of Food Safety And Halal Criteria in Supplier Selection: An Application in Food Sector with Fuzzy COPRAS Method. International Food Research Journal, 28(3), 576-585. https://doi.org/10.47836/ifrj.28.3.17
  7. Başaran, S. ve Çakir, S. (2020). “Bulanık TODIM Yöntemiyle Gıda Sektöründe Tedarikçi Seçimi”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 28, 65-78. https://doi.org/10.18092/ulikidince.666189
  8. Chang, D.Y. (1996) “Applications of the Extent Analysis Method on Fuzzy AHP”, European Journal of Operational Research, 95(3), 649-655.
  9. Chen, C.T. (2000). “Extensions of the TOPSIS for Group Decision Making Under Fuzzy Environment”, Fuzzy Sets and Systems, 114, 1-9.
  10. Chen, L. ve Wang, T. (2009): “Optimizing Partners’ Choice in IS/IT Outsourcing Projects: The Strategic Decision of Fuzzy VIKOR”, International Journal of Production Economics, 120(1), 233-242.
  11. Çakır, S. (2016). “Selecting Appropriate ERP Software Using Integrated Fuzzy Linguistic Preference Relations – Fuzzy TOPSIS Method”, International Journal of Computational Intelligence Systems, 9(3), 433. https://doi.org/10.1080/18756891.2016.1175810
  12. Dash, S., Dash, K.K. ve Choudhury, S. (2023). “Evaluation and Selection of Large Cardamom Supply Chain Using Fuzzy Logic Based Decision‐Making Model”, Journal of Food Process Engineering, 46(3), e14266. https://doi.org/10.1111/jfpe.14266
  13. Debnath, A., Roy, J., Kar, S., Zavadskas, E. ve Antucheviciene, J. (2017). “A Hybrid MCDM Approach for Strategic Project Portfolio Selection of Agro By-Products”, Sustainability, 9(8), 1302. https://doi.org/10.3390/su9081302
  14. Deste, M., Eki̇nci̇, Ş. ve Savaşkan, A.G. (2021). “Kuru Kayısı Sektöründeki İşletmelerde Bulanık TOPSIS ile Tedarikçi Seçimi”, Sakarya İktisat Dergisi, 10(4), SS. 449-466
  15. Doğan, H. (2022). “DEMATEL ve COPRAS Yöntemleri ile Tedarikçi Seçimi: Hazır Giyim Sektöründe Bir Uygulama”, Tekstil ve Mühendis, 29(127), 150-160. https://doi.org/10.7216/1300759920222912705
  16. Ecer, F. (2007). “Üyelik Fonksiyonu Olarak Üçgen Bulanık Sayılar Mı Yamuk Bulanık Sayılar Mı?”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 161-180.
  17. Erdem, M.B., Göksu, N. ve Doğan, N.Ö. (2023). “An Integrated Model Approach with Fuzzy Multi Criteria Decision Making Methods for the Selection of Third Party Logistics Firm in THE Food Industry”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 57-80. https://doi.org/10.30798/makuiibf.979840
  18. Fallahpour, A., Yazdani, M., Mohammed, A. ve Wong, K.Y. (2021). “Green Sourcing in the Era of Industry 4.0: Towards Green and Digitalized Competitive Advantages, Industrial Management & Data Systems, 121(9), 1997-2025. https://doi.org/10.1108/IMDS-06-2020-0343
  19. Frej, E.A., Roselli, L.R.P., Araújo De Almeida, J. ve De Almeida, A.T. (2017). “A Multicriteria Decision Model for Supplier Selection in a Food Industry Based on FITradeoff Method”, Mathematical Problems in Engineering, 2017(1), 4541914. https://doi.org/10.1155/2017/4541914
  20. Güler, D. ve Saner, G. (2020). “Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Yem Tedarikçi ve Süt Alıcı Tercihlerinin Belirlenmesi: İzmir ve Manisa Örneği”, Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(2), 207-214. https://doi.org/10.25308/aduziraat.714007
  21. Hajiaghaei-Keshteli, M., Cenk, Z., Erdebilli, B., Selim Özdemir, Y. ve Gholian-Jouybari, F. (2023). “Pythagorean Fuzzy TOPSIS Method for Green Supplier Selection in the Food Industry”, Expert Systems with Applications, 224, 120036. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.120036
  22. Hsieh, T., Lu, S. ve Tzeng, G. (2004): “Fuzzy MCDM Approach for Planning and Design Tenders Selection in Public Office Buildings”, International Journal of Project Management, 22(7), 573-584.
  23. Hwang, C.L. ve Yoon, K. (1981) “Multiple Attribute Decision Making: Methods and Applications”, Springer-Verlag, New York. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9
  24. İki̇nci̇, M., ve Ti̇pi̇, T. (2022). “Food Supplier Selection in the Catering Industry Using the Analytic Hierarchy Process”, Food Science and Technology, 42, e48420. https://doi.org/10.1590/fst.48420
  25. Kalan, O. (2023). “Dolum Hattı Makineleri için AHP ve TOPSIS Yöntemine Dayalı Tedarikçi Seçimi”, Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 38(4), 967-980
  26. Kaplan, S.N., Üner, Ü.C., Danişan, T. ve Eren, T. (2022). “Süt ve Süt Ürünleri İçin Uygun Depo Yeri Seçimi”, Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(1), 13-143. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1103493
  27. Kazançoglu, Y., Ozturkoglu, Y., Mangla, S.K., Ozbiltekin-Pala, M. ve Ishizaka, A. (2023). “A Proposed Framework for Multi-Tier Supplier Performance in Sustainable Supply Chains”, International Journal of Production Research, 61(14), 4742-4764. https://doi.org/10.1080/00207543.2022.2025942
  28. Keršuliene, V., Zavadskas, E.K. ve Turskis, Z. (2010). “Selection of Rational Dispute Resolution Method by Applying New Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis (SWARA)”, Journal of Business Economics and Management, 11(2), 243-258.
  29. Khan, A.U. ve Ali, Y. (2021). “Sustainable Supplier Selection for the Cold Supply Chain (CSC) in The Context of A Developing Country”, Environment, Development and Sustainability, 23(9), 13135-13164. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01203-0
  30. Lau, H., Nakandala, D. ve Shum, P.K. (2018). “A Business Process Decision Model for Fresh-Food Supplier Evaluation”, Business Process Management Journal, 24(3), 716-744. https://doi.org/10.1108/BPMJ-01-2016-0015
  31. Leong, W.Y., Wong, K.Y. ve Wong, W.P. (2022). “A New Integrated Multi-Criteria Decision-Making Model for Resilient Supplier Selection”, Applied System Innovation, 5(1), 8. https://doi.org/10.3390/asi5010008
  32. Liu, Y., Eckert, C., Yannou-Le Bris, G. ve Petit, G. (2019). “A Fuzzy Decision Tool to Evaluate the Sustainable Performance of Suppliers in An Agrifood Value Chain”, Computers & Industrial Engineering, 127, 196-212. https://doi.org/10.1016/j.cie.2018.12.022
  33. Lizot, M., Trojan, F. ve Afonso, P. (2021). “Combining Total Cost of Ownership and Multi-Criteria Decision Analysis to Improve Cost Management in Family Farming”, Agriculture, 11(2), 139. https://doi.org/10.3390/agriculture11020139
  34. Magableh, G.M. (2023). “Evaluating Wheat Suppliers Using Fuzzy MCDM Technique”, Sustainability, 15(13), 10519. https://doi.org/10.3390/su151310519
  35. Mavi, R.K., Goh, M. ve Zarbakhshnia, N. (2017). “Sustainable Third-Party Reverse Logistic Provider Selection with Fuzzy SWARA and Fuzzy MOORA in Plastic Industry”, The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 91, 5-8.
  36. Miranda-Ackerman, M. A., Azzaro-Pantel, C., Aguilar-Lasserre, A. A., Bueno-Solano, A. ve Arredondo-Soto, K.C. (2019). “Green Supplier Selection in the Agro-Food Industry with Contract Farming: A Multi-Objective Optimization Approach”, Sustainability, 11(24), 7017. https://doi.org/10.3390/su11247017
  37. Mohammed, A., Bai, C., Channouf, N., Ahmed, T.A. ve Mohamed, S.M. (2023). “G-Resilient Multi-Tier Supplier Selection and Order Allocation in Food Industry: A Hybrid Methodology”, International Journal of Systems Science: Operations & Logistics, 10(1), 2195055. https://doi.org/10.1080/23302674.2023.2195055
  38. Nie, S., Liao, H., Wu, X. ve Xu, Z. (2019). “Green Supplier Selection With A Continuous Interval-Valued Linguistic TODIM Method”, IEEE Access, 7, 124315-124328. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2019.2937994
  39. Opricovic, S. (2011). “Fuzzy VIKOR With An Application to Water Resources Planning”, Expert Systems with Applications, 38(10), 12983-12990.
  40. Opricovic, S. ve Tzeng, G. (2004): “Compromise Solution by MCDM Methods: A Comparative Analysis of VIKOR and TOPSIS”, European Journal of Operational Research, 156(2), 445-455.
  41. Öztürk, D., ve Teki̇n, M. (2021). “Hammadde Tedarikçi Seçiminde AHP-TOPSIS Yöntemlerinin Kullanılması ve Gıda Sektöründe Bir Uygulama”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 411-432.
  42. Öztürk, M. ve Paksoy, T. (2020). “Yeşil Tedarikçi Seçimi İçin Birleştirilmiş Bir DEMATEL-QFD-AT2 BAHP Yaklaşımı”, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 35(4), 2023-2044. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.525762
  43. Rezaei, J., Nispeling, T., Sarkis, J. ve Tavasszy, L. (2016). “A Supplier Selection Life Cycle Approach Integrating Traditional and Environmental Criteria Using the Best Worst Method”, Journal of Cleaner Production, 135, 577-588. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.06.125
  44. Sarıoğlan, M. ve Arslan, K. (2020). “Yiyecek İçecek İşletmelerinde MOORA Yöntemi İle Tedarikçi Seçiminin Uygulanabilirliği”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), 254-270. https://doi.org/10.17755/esosder.529386
  45. Sumrit, D. (2020). “Supplier Selection For Vendormanaged Inventory in Healthcare Using Fuzzy Multi-Criteria Decision-Making Approach”, Decision Science Letters, 9(2), 233-256.
  46. Sureeyatanapas, P. ve Damapong, K. (2024). “Performance Assessment and Comparison of Online Food Delivery Service Providers Based Upon the Aggregated Perspectives of Restaurant Operators”, Expert Systems with Applications, 236, 121262. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.121262
  47. Şahi̇n Maci̇t, N. (2023). “Tedarikçi Seçimi Probleminin AHP Temelli MAIRCA Yöntemi İle Çözümü”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 37, 42-63. https://doi.org/10.20875/makusobed.1195851
  48. Şekerci̇, A.Z., Yazicioğlu, O. (2019). “AHP Yöntemi İle Tedarikçi Seçimi: Gıda Sektöründe Bir Uygulama”, Al-Farabi International Journal on Social Sciences, 3(2), 23-41
  49. Thanh, N.V., ve Lan, N.T.K. (2022). “A New Hybrid Triple Bottom Line Metrics and Fuzzy MCDM Model: Sustainable Supplier Selection in the Food-Processing Industry”, Axioms, 11(2), 57. https://doi.org/10.3390/axioms11020057
  50. Tian, Z-P., Zhang, H-Y., Wang, J-Q. ve Wang, T-L. (2018). “Green Supplier Selection Using Improved TOPSIS and Best-Worst Method Under Intuitionistic Fuzzy Environment”, Informatica, 29(4), 773-800. https://doi.org/10.15388/Informatica.2018.192
  51. Tirkolaee, E.B., Dashtian, Z., Weber, G-W., Tomaskova, H., Soltani, M. ve Mousavi, N.S. (2021). “An Integrated Decision-Making Approach for Green Supplier Selection in an Agri-Food Supply Chain: Threshold of Robustness Worthiness”, Mathematics, 9(11), 1304. https://doi.org/10.3390/math9111304
  52. Verdecho, M-J., Alarcón-Valero, F., Pérez-Perales, D., Alfaro-Saiz, J-J. ve Rodríguez-Rodríguez, R. (2021). “A Methodology to Select Suppliers to Increase Sustainability within Supply Chains”. Central European Journal of Operations Research, 29(4), 1231-1251. https://doi.org/10.1007/s10100-019-00668-3
  53. Wang, C-N., Nguyen, V.T., Thai, H.T.N., Tran, N.N. ve Tran, T.L.A. (2018). “Sustainable Supplier Selection Process in Edible Oil Production by a Hybrid Fuzzy Analytical Hierarchy Process and Green Data Envelopment Analysis for the SMEs Food Processing Industry”, Mathematics, 6(12), 302. https://doi.org/10.3390/math6120302
  54. Wang, C-N., Tsai, H-T., Nguyen, V.T. ve Huang, Y-F. (2020). “A Hybrid Fuzzy Analytic Hierarchy Process and the Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution Supplier Evaluation and Selection in the Food Processing Industry”, Symmetry, 12(2), 211. https://doi.org/10.3390/sym12020211
  55. Wang, Y-L., ve Liao, C-N. (2023). “Assessment of Sustainable Reverse Logistic Provider Using the Fuzzy TOPSIS and MSGP Framework in Food Industry”, Sustainability, 15(5), 4305. https://doi.org/10.3390/su15054305
  56. Yazdani, M., Pamucar, D., Chatterjee, P., Torkayesh, A.E. (2022). “A Multi-Tier Sustainable Food Supplier Selection Model Under Uncertainty”. Operations Management Research, 15(1-2), 116-145. https://doi.org/10.1007/s12063-021-00186-z
  57. Zadeh, L. A. (1965). “Fuzzy Sets”, Information and Control, 8(3), 338-353.