Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular: Elde edilen sonuçlara göre, ideal çözüme olan göreli yakınlık açısından en yüksek performansı güneş enerjili otomatik sulama sistemi göstermiştir; onu damla sulama sistemleri takip etmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Amaç: Yarı kurak bir tarım bölgesi olan Türkiye'nin Şanlıurfa ilinde, su kaynaklarının sınırlı olması ve tarımsal verimliliğin uygun sulama yöntemlerine yüksek oranda bağlı olması nedeniyle, etkili ve sürdürülebilir sulama sistemi seçimi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, belirsizlik altında alternatif sulama sistemlerini değerlendirmek ve sıralamak amacıyla çok kriterli bir karar verme yaklaşımı kullanmayı hedeflemektedir. Yöntem: Çalışmada, yüzey sulama, yağmurlama sulama, damla sulama, mikro yağmurlama sulama ve güneş enerjili otomatik sulama sistemleri olmak üzere beş alternatif, Aralık Tip-2 Bulanık TOPSIS yöntemi temelinde entegre bir karar modeliyle değerlendirilmiştir. Değerlendirme altı kritere dayandırılmıştır: su kullanım verimliliği, enerji tüketimi, ilk yatırım maliyeti, çevresel etki, ürün verimine etkisi ve bakım kolaylığı. Uzman görüşlerine dayalı dilsel değerlendirmeler, insan yargısındaki belirsizliği yakalamak amacıyla üçgensel aralık tip-2 bulanık sayılara dönüştürülmüştür. Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre, ideal çözüme olan göreli yakınlık açısından en yüksek performansı güneş enerjili otomatik sulama sistemi göstermiştir; onu damla sulama sistemleri takip etmiştir. Yüzey sulama yöntemi ise en düşük performansı göstermiştir. Bu bulgular, Şanlıurfa gibi su stresi yaşayan bölgelerde sürdürülebilirliği artırmak için etkin sulama stratejilerinin benimsenmesinin önemini vurgulamaktadır. Özgünlük: Bu çalışma, yarı kurak bir bölgede gerçek dünya koşullarında uygulanan sulama sistemlerinin değerlendirilmesinde Aralık Tip-2 Bulanık TOPSIS yönteminin yenilikçi bir uygulamasını sunmaktadır. Metodolojik katkısı, belirsizlik modellemesini pratik tarımsal karar verme süreciyle entegre etmesinde yatmakta olup, politika yapıcılar ve çiftçiler için sürdürülebilir su yönetimine yönelik güvenilir bir çerçeve sunmaktadır.
Abstract
Purpose: Efficient and sustainable irrigation system selection is vital in semi-arid agricultural regions such as Şanlıurfa, Türkiye, where water resources are limited and agricultural productivity is highly dependent on appropriate irrigation methods. This study aims to evaluate and rank alternative irrigation systems using a multi-criteria decision-making approach under uncertainty. Methodology: An integrated decision model based on the Interval Type-2 Fuzzy TOPSIS method was employed to assess five irrigation alternatives: surface irrigation, sprinkler irrigation, drip irrigation, micro-sprinkler irrigation, and solar-powered automatic irrigation systems. Six evaluation criteria were considered: water use efficiency, energy consumption, initial investment cost, environmental impact, impact on crop yield, and ease of maintenance. Linguistic evaluations from experts were converted into interval type-2 fuzzy triangular numbers to capture uncertainty in human judgment. Findings: According to the obtained results, the solar-powered automatic irrigation system demonstrated the highest performance in terms of relative closeness to the ideal solution, followed by the drip irrigation systems. The surface irrigation method exhibited the lowest performance. These findings underscore the importance of adopting efficient irrigation strategies to enhance sustainability in water-stressed regions such as Şanlıurfa. Originality: This study presents a novel application of Interval Type-2 Fuzzy TOPSIS in evaluating irrigation systems in a real-world semi-arid context. The methodological contribution lies in integrating uncertainty modeling with practical agricultural decision-making, providing a reliable framework for policymakers and farmers to support sustainable water management.