Dergiler / İslam Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 51

Sultan-Paşa Kroniklerini Yeniden Düşünmek: Mustafa es-Safavî el-Kal‘âvî ve Eseri Üzerine Bir İnceleme

Sultan-Pasha Chronicles Revisited: A study on Mustafa al-Safawi al-Qal‘awi and his work

Halil İbrahim Erol(KIRKLARELI UNIVERSITY, FACULTY OF SCIENCE AND LETTERS)0000-0001-8331-8441
Sayfa
53–82
Yayın Tarihi
2024-01-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma aynı zamanda sultan-paşa kronik geleneğinin muhtemel siyasi ve zihni arka planını ortaya koymayı hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mısır XVIII. yüzyılın son çeyreği ile XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde önemli gelişmelere tanıklık etmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Memlük beylerinin yönetimde öne çıkarak söz sahibi oldukları yüzyılın son çeyreği 1798’de Mısır topraklarının Fransızlar tarafından işgaliyle farklı bir boyuta geçmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma aynı zamanda sultan-paşa kronik geleneğinin muhtemel siyasi ve zihni arka planını ortaya koymayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mustafa el-Kal‘âvî · Safvetü’z-Zamân fî men Tevellâ alâ Mısr min Emîr ve Sultân · Mısır

Özet

Mısır XVIII. yüzyılın son çeyreği ile XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde önemli gelişmelere tanıklık etmiştir. Memlük beylerinin yönetimde öne çıkarak söz sahibi oldukları yüzyılın son çeyreği 1798’de Mısır topraklarının Fransızlar tarafından işgaliyle farklı bir boyuta geçmiştir. İşgal süreci ve sonrasındaki kaotik durum 1805’te Kavalalı’nın vali olmasına kadar sürmüştür. Mehmed Ali Paşa dönemi ise Mısır’ın hiçbir zaman şahit olmadığı birçok hızlı ve yıkıcı gelişmeyi beraberinde getirmiştir. Bu makale, geçiş döneminin görgü tanığı olan Mısırlı tarihçi Mustafa es-Safavî el-Kal‘âvî ve Safvetü’z-Zamân fî men Tevellâ alâ Mısr min Emîr ve Sultân isimli eserini muhteva ve yazım usulü açısından ele almaktadır. Araştırmamız bu eserin sultan-paşa kronik geleneğinin son halkası olduğunu ileri sürmekte ve bu tarz kroniklerin güçlü ve zayıf yönlerini tartışmaya açmaktadır. Çalışma aynı zamanda sultan-paşa kronik geleneğinin muhtemel siyasi ve zihni arka planını ortaya koymayı hedeflemektedir.

Abstract

Egypt has witnessed important developments in the last quarter of 18th century and first quarter of the 19th century. The last quarter of the century, when the Mamluk beys came to the fore and had a say in the administration, took a different dimension with the occupation of the Egyptian lands by the French in 1798. The chaotic situation during and after the occupation continued until Muhammed Ali became the governor in 1805. The period of Muhammed Ali Pasha, on the other hand, brought many rapid and destructive developments that Egypt had never witnessed. This paper deals with the Egyptian historian Mustafa al-Safawi al-Qal‘awi, eyewitness to the transition period, and his chronicle, Safwat al-Zamān fī man Tawalla ʿala Misr min Amīr wa-Sultān, in terms of content and writing style. Our research argues that this chronicle is the last link of the sultan-pasha chronicle tradition and discusses the strengths and weaknesses of such chronicles. The study also aims to reveal the possible political and mental background of the tradition of sultan-pasha chronicles.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erol, H. İ. (2024). Sultan-Paşa Kroniklerini Yeniden Düşünmek: Mustafa es-Safavî el-Kal‘âvî ve Eseri Üzerine Bir İnceleme. İslam Araştırmaları Dergisi, Sayı: 51, 53–82. https://doi.org/10.26570/isad.1343774

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Abu-’Uksa, Wael, Freedom in the Arab World: Concept and Ideologies in Arabic Thought in the Nineteenth Century, Cambridge: Cambridge University Press, 2016.
  2. Ahmed, Leylâ Abdüllatîf, Dirâsât fî târîh ve müerrihî Mısr ve’ş-Şâm ibbâne’l-asri’l-Osmânî, Kahire: Mektebetü’l-Hancî, 1980.
  3. Bağdâtlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-ârifîn, I-II, Beyrut: Dârü’l-ihyâi’t-türâsi’l-Arabî, 1951-55.
  4. Baytâr, Abdürrezzâk b. Hasan, Hilyetü’l-beşer fî târîhi’l-karni’s-sâlis aşer, nşr. Muhammed Behcet el-Baytar, I-III, Beyrut: Dâru Sadr, 1993.
  5. Broadbridge, Anne F., “Academic Rivalry and the Patronage System in Fifteenth-Century Egypt: al-’ayni, al-Makrizi, and Ibn Hajar al-Askalani”, Mamlûk Studies Review, 3 (1999): 85-107.
  6. Brockelmann, Carl, History of the Arabic Written Tradition: Supplement, trc. Joep Lameer, I-II, Leiden: Brill, 2016.