Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2013 / Cilt: 8 - Sayı: 9

BATI RUMELİ TÜRKÇESİNDE İKİ ÜNLÜ ARASINDA /G/ VE /G/*

INTERVOWEL SITUATED /G/ AND /İ/ IN WESTERN RUMELIAN TURKISH

Sayfa
1715–1728
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak, Batı Rumeli ağızlarında /g/ ve /Ş/ seslerinin iki ünlü arasındaki durumunu gösteren tabloda görüleceği gibi, bazı sözlerde eski /g/ ve /Ş/ seslerinin korunmadığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk dilinde Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemlerinde iki ünlü arasında görülen /g/ ve /Ş/ sesleri, bu dönem sonundan günümüze dek Türk dilinin çeşitli sahalarında birkaç ses değişikliği yaşamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bugün söz konusu /g/ ve /Ş/ sesleri, bazı sahalarda aynen korunmuştur (aŞız vb.).
💡
Sonuç & Katkı:Ancak, Batı Rumeli ağızlarında /g/ ve /Ş/ seslerinin iki ünlü arasındaki durumunu gösteren tabloda görüleceği gibi, bazı sözlerde eski /g/ ve /Ş/ seslerinin korunmadığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türk dilinde Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemlerinde iki ünlü arasında görülen /g/ ve /Ş/ sesleri, bu dönem sonundan günümüze dek Türk dilinin çeşitli sahalarında birkaç ses değişikliği yaşamıştır. Bugün söz konusu /g/ ve /Ş/ sesleri, bazı sahalarda aynen korunmuştur (aŞız vb.). Bazı sahalarda /v/ (veya /w/), /y/ seslerine geçmiş (avız vb.), bazı sahalarda da büzülme, derilme gibi ses olaylarıyla ünlü uzaması veya diftong sonucunu vermiştir (az/aız vb.). Türk dilinin muhtelif sahalarında görülen bu ses değişmeleri içinde Türkiye Türkçesi ağızları da tek tip gelişme göstermemiştir. Türkiye Türkçesi sahası içindeki bazı ağızlarda iki ünlü arasında /g/ ve /Ş/ sesleri aynen korunmuş, bazılarında /y/ ve /v/ seslerine geçmiş, bazılarında da ünlü uzaması veya diftong sonucunu vermiştir. Rumeli bölgesinin alt gruplarından Batı Rumeli ağız bölgesinde /g/ ve /Ş/ sesleri genellikle korunmuştur. Bu özellik, bilimsel yayınlarda Batı Rumeli için sayılan özelliklerden birisidir. Ancak, Batı Rumeli ağızlarında /g/ ve /Ş/ seslerinin iki ünlü arasındaki durumunu gösteren tabloda görüleceği gibi, bazı sözlerde eski /g/ ve /Ş/ seslerinin korunmadığı tespit edilmiştir. Tabloda bogaz, dügün, yogurt gibi korunmuş şekillerin yanında büzülme yaşayan dil/del (<< tegül) ,,değil", souk (<< soŞık) ,,soğuk" gibi şekiller ve ses değişimi yaşamış kavun (< kaŞun) gibi /v/"li şekiller gösterilmiştir Bugün Batı Rumeli"de iki ünlü arasındaki /g/ ve /g/ sesleri arkaik bir özellik olarak genellikle korunur. Bunun yanında, eski /g/ sesinden dönüşmüş /v/ sesini taşıyan ve büzülen birkaç örnek de vardır.

Abstract

In Turkish language /g/ and /Ş/ sounds which had been in Old Turkish and Middle Turkish periods, until that periods into nowadays, have undergone several changes. Today these /g/ and /Ş/ sounds are preserved in some areas (like aŞız). In some areas, these sounds turned into /v/ (or /w/), /y/ sounds. Also in some kind of areas they saw many sound events like disappearance, vowel length. In several areas of Turkish language these sorts of sound changes was not made same results. Also Turkey Turkish"s dialects have got different results. In areas of Turkey Turkish, somewhere these intervowel situated /g/ and /Ş/ sounds have preserved himself, somewhere they turned into /y/ and /v/ sounds, somewhere they made diphthongs, vowel lengths. In Rumelia regions sub region Western Rumelia dialect zone these /g/ and /Ş/ sounds usually are preserved. This characteristic has been written as Western Rumelian characteristic on linguistic publications. But as they can seen in table, some of words" /g/ and /Ş/ sounds had not preserved in the areas vocabulary. On that table, preserved forms like boŞaz "throat", dügün "wedding", yoŞurt "yoghurt", shrinking forms like dil (<< tegül) "is not"souk (<< soŞık) ,,cold" and changing forms like kavun(< kaŞun) "melon" are shown. Today in Western Rumelia intervowel situated /g/ and /Ş/ sounds are usually preserved. Also there aresome examples which changed its /g/ sound into /v/ sound and which had been shrunk.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İĞCİ, A. (2013). BATI RUMELİ TÜRKÇESİNDE İKİ ÜNLÜ ARASINDA /G/ VE /G/*. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 8 - Sayı: 9, 1715–1728. https://ajindex.com/articles/108020

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. CAFEROĞLU, Ahmet, Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, Gstanbul 1993,
  2. Enderun Kitabevi CLAUSON, Gerard, An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, London 1972, Oxford At The Clarendon Press DLT1: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, Cilt I, Çev. Besim Atalay, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1998 DLT2: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, Cilt II, Çev. Besim Atalay, Ankara,
  3. Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1998 DLT3: Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, Cilt III, Çev. Besim Atalay, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1999 DLT4: Divanü Lûgat-it-Türk Dizini, Cilt IV, Çev. Besim Atalay, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1999 DS: Drevnetyurkskiy Slovar", Gzdatel"stvo "Nauka", Leningrad 1969
  4. ERDAL, Marcel, Old Turkic Word Formation, A Functional Approach to the Lexicon, Vol. I, Wiesbaden 1991
  5. GÜLENSOY, Tuncer, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi A-N, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2007
  6. GÜLENSOY, Tuncer, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi O-Z, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2007
  7. HAZAI, György, "Rumeli Ağızlarının Tarihi Üzerine", Türk Dili AraGtırmaları Yıllığı Belleten 1960, Ankara, s. 205-211.
  8. İGCİ, Alpay, "Kosova Türkçesinde Bazı Yeni Eğilimler", Turkish Studies, Volume 4/3, Spring 2009, s. 1174-1182.
  9. KARAHAN, Leylâ, Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996
  10. KORKMAZ, Zeynep, Gramer Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2008 KTLS1: KarGılaGtırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü (Kılavuz Kitap) I, T.C. Kültür Bakanlığı, Ankara 1991 KTS: TOPARLI, Recep, Hanifi Vural, Recep Karaatlı, Kıpçak Türkçesi Sözlüğü (tıpkıbasım), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2003 NÉMETH, Gyula, "Bulgaristan Türk Ağızlarının Sınıflandırılması Üzerine", Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1981-1982, Ankara 1983, s. 113-167.
  11. NİŞANYAN, Sevan, Sözlerin Soyağacı (ÇağdaG Türkçenin Etimolojik Sözlüğü), Adam Yayınları, İstanbul 2004
  12. SEVORTYAN, E. V., Etimologiçeskiy Slovar" Tyurkskih Yazıkov (Obşçetyurkskie i mejtyurkskie osnovı na glasnıe), Gzdatel"stvo "Nauka", Moskva 1974
  13. SEVORTYAN, E. V., Etimologiçeskiy Slovar" Tyurkskih Yazıkov (ObGçetyurkskie i mejtyurkskie osnovı na bukvu "B"), Gzdatel"stvo "Nauka", Moskva 1978
  14. SEVORTYAN, E. V., Etimologiçeskiy Slovar" Tyurkskih Yazıkov (ObGçetyurkskie i mejtyurkskie osnovı na bukvı "V", "G" i "D"), Gzdatel"stvo "Nauka", Moskva 1980
  15. TEKGN, Talât, Orhon Yazıtları, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2010
  16. TIETZE, Andreas, Tarihî ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugatı,