KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 29 Sayı: 1

Belirsizlik Etmenli Dinamik Bir Çok Kriterli Karar Verme Modeli

Özkan Bali
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2014-03-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, önerilen dinamik ÇKKV modelinin uygulanabilirliğini ve etkinliğini göstermek maksadıyla bir örnek uygulama sunulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Genellikle, çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri alternatiflerin değerlendirmesini belirli bir zaman periyodunda veya şimdiki zaman periyodunda ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Diğer yandan ÇKKV’nin doğasında kriterlerin yapısından veya karar vericilerin değerlendirmesinden kaynaklanan belirsizlik vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, önerilen dinamik ÇKKV modelinin uygulanabilirliğini ve etkinliğini göstermek maksadıyla bir örnek uygulama sunulmaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sezgisel bulanık küme teorisi · gri ilişki analizi · dinamik karar verme

Özet

Genellikle, çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri alternatiflerin değerlendirmesini belirli bir zaman periyodunda veya şimdiki zaman periyodunda ele almaktadır. Ancak bazı ÇKKV problemlerinde alternatiflerin mevcut durumdaki performansı kadar geçmişe yönelik performanslarının da dikkate alınması gerekmektedir. Diğer yandan ÇKKV’nin doğasında kriterlerin yapısından veya karar vericilerin değerlendirmesinden kaynaklanan belirsizlik vardır. Bu sebeple, bu çalışmanın amacı alternatiflerin farklı zaman periyotlarında değerlendirmesine imkân sağlayan belirsizlik etmenli dinamik bir ÇKKV modeli geliştirmektir. Modelde alternatiflerin değerlendirilmesindeki belirsizliği ifade etmek için insan düşünme sistemine daha yakın olarak tanımlanan sezgisel bulanık küme (SBK) teorisi kullanılmaktadır. Önerilen modelde sezgisel bulanık sayılarla gösterilen dilsel değişkenler karar vericilere değerlendirme kolaylığı sağlamaktadır. Alternatiflerin değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkan sezgisel bulanıklığın durulaştırılması maksadıyla gri ilişki analizinden (GİA) yararlanılmaktadır. GİA, alternatiflerin sıralanmasında ve seçiminde kullanılan etkili bir değerlendirme yöntemidir. Çalışmada, önerilen dinamik ÇKKV modelinin uygulanabilirliğini ve etkinliğini göstermek maksadıyla bir örnek uygulama sunulmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bali, Ö. (2014). Belirsizlik Etmenli Dinamik Bir Çok Kriterli Karar Verme Modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt: 29 Sayı: 1. https://doi.org/10.17341/gummfd.14956

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (176)

  1. Atanassov, K. T., “Intuitionistic Fuzzy Sets”,
  2. Fuzzy Sets and Systems, Cilt 20, 87–96, 1986.
  3. Zadeh, L.A., “Fuzzy Sets”, Information and
  4. Control, Cilt 8, 338–353, 1965.
  5. Atanassov, K., Intuitionistic Fuzzy Sets, Theory
  6. and Applications, Physica-Verlag, Heidelberg,
  7. Bustince, H., Herrera, F. ve Montero, J., Fuzzy
  8. Sets and Their Extensions: Representation,
  9. Aggregation and Models, Physica-Verlag,
  10. Heidelberg, 2007.
  11. Liu, H.-W. ve Wang, G.-J., “Multi-criteria
  12. Decision-making Methods Based on Intuitionistic
  13. Fuzzy Sets”, European Journal of Operational
  14. Research, Cilt 179, No 1, 220-233, 2007.
  15. Xu, Z., “Intuitionistic Preference Relations and
  16. Their Application in Group Decision Making”,
  17. Information Sciences, Cilt 177, No 11, 2363-, 2007.
  18. Tan, C., Chen, X., “Intuitionistic Fuzzy Choquet
  19. Integral Operator For Multi-Criteria Decision
  20. Making”, Expert Systems with Applications,
  21. Cilt 37, No 1, 149-157, 2010.
  22. Wei, G., “Some Induced Geometric Aggregation
  23. Operators With Intuitionistic Fuzzy Information
  24. and Their Application To Group Decision
  25. Making”, Applied Soft Computing, Cilt 10, No, 423-431, 2010.
  26. Wei, G., “GRA Method for Multiple Attribute
  27. Decision Making With Incomplete Weight
  28. Information In Intuitionistic Fuzzy Setting”,
  29. Knowledge-Based Systems, Cilt 23, No 3, 243-, 2010.
  30. Chen, T.-Y., Li, C.-H., “Determining Objective
  31. Weights With Intuitionistic Fuzzy Entropy
  32. Measures: A Comparative Analysis”,
  33. Information Sciences, Cilt 180, No 21, 4207-
  34. Li, D.-F., “Multiattribute Decision Making
  35. Method Based On Generalized OWA Operators
  36. with Intuitionistic Fuzzy Sets”, Expert Systems
  37. with Applications, Cilt 37, No 12, 8673-8678,
  38. Chen, T.-Y., “An Outcome-Oriented Approach
  39. To Multicriteria Decision Analysis With
  40. Intuitionistic Fuzzy Optimistic/Pessimistic
  41. Operators”, Expert Systems with Applications,
  42. Cilt 37, No 12, 7762-7774, 2010.
  43. Tan, C., “A Multi-Criteria Interval-Valued
  44. Intuitionistic Fuzzy Group Decision Making With
  45. Choquet Integral-Based TOPSIS”, Expert
  46. Systems with Applications, Cilt 38, No 4, 3023-, 2011.
  47. Park Il, J.H., Park, Y., Kwun, Y.C., Tan, X.,
  48. “Extension of The TOPSIS Method For Decision
  49. Making Problems Under Interval-Valued
  50. Intuitionistic Fuzzy Environment”, Applied
  51. Mathematical Modelling, Cilt 35, No 5, 2544-
  52. Xu, Z., “Approaches To Multiple Attribute Group
  53. Decision Making Based On Intuitionistic Fuzzy
  54. Power Aggregation Operators”, Knowledge-
  55. Based Systems, Cilt 24, No 6, 749-760, 2011.
  56. Ye, J. “Expected Value Method For Intuitionistic
  57. Trapezoidal Fuzzy Multicriteria Decision-Making
  58. Problems”, Expert Systems with Applications,
  59. Cilt 38, No 9, 11730-11734, 2011.
  60. Chen, Z., Yang, W., “A New Multiple Attribute
  61. Group Decision Making Method In Intuitionistic
  62. Fuzzy Setting”, Applied Mathematical
  63. Modelling, Cilt 35, No 9, 4424-4437, 2011.
  64. Wu, M.-C., Chen, T.-Y., “The ELECTRE
  65. Multicriteria Analysis Approach Based On
  66. Atanassov’s Intuitionistic Fuzzy Sets”, Expert
  67. Systems with Applications, Cilt 38, No 10,
  68. 12327, 2011.
  69. Xia, M, Xu, Z., “Entropy/Cross Entropy-Based
  70. Group Decision Making Under Intuitionistic
  71. Fuzzy Environment”, Information Fusion, Cilt, No 1, 31-47, 2012.
  72. Liu, P., “Some Generalized Dependent
  73. Aggregation Operators with Intuitionistic
  74. Linguistic Numbers and Their Application To
  75. Group Decision Making”, Journal of Computer
  76. and System Sciences, Cilt 79, No 1, 131-143,
  77. Vahdani, B., Mousavi, S. M., Tavakkoli-
  78. Moghaddam, R., Hashemi, H., “A New Design of
  79. The Elimination and Choice Translating Reality
  80. Method For Multi-Criteria Group Decision-
  81. Making In An Intuitionistic Fuzzy Environment”,
  82. Applied Mathematical Modelling, Cilt 37, No, 1781-1799, 2013.
  83. Wang, J., Nie, R., Zhang, H., Chen, X.,
  84. “Intuitionistic Fuzzy Multi-Criteria Decision-
  85. Making Method Based On Evidential
  86. Reasoning”, Applied Soft Computing, Cilt 13,
  87. , 1823-1831, 2013.
  88. Chai, J., Liu, J.N.K., Xu, Z., “A Rule-Based
  89. Group Decision Model For Warehouse
  90. Evaluation Under Interval-Valued Intuitionistic
  91. Fuzzy Environments”, Expert Systems with
  92. Applications, Cilt 40, No 6, 1959-1970, 2013.
  93. Boran, F.E., Genç, S., Kurt, M. ve Akay, D., “A
  94. Multi-Criteria Intuitionistic Fuzzy Group
  95. Decision Making For Supplier Selection With
  96. TOPSIS Method”, Expert Systems with
  97. Applications, Cilt 36, 11363–11368, 2009.
  98. Khaleie, S., Fasanghari, M. ve Tavassoli, E.,
  99. “Supplier Selection Using A Novel Intuitionist
  100. Fuzzy Clustering Approach”, Applied Soft
  101. Computing, Cilt 12, No 6, 1741-1754, 2012.
  102. Zhang, S.-F. ve Liu, S.-Y., “A GRA-based
  103. Intuitionistic Fuzzy Multi-Criteria Group
  104. Decision Making Method For Personnel
  105. Selection”, Expert Systems with Applications,
  106. Cilt 38, No 9, 11401–11405, 2011.
  107. Szmidt E. ve Kacprzyk, J., “Intuitionistic Fuzzy
  108. Sets In Some Medical Applications”, Lecture
  109. Notes in Computer Science, Cilt 2206, 148–151,
  110. Szmidt E. ve Kacprzyk, J., “A Similarity Measure
  111. For Intuitionistic Fuzzy Sets And Its Application In Supporting Medical Diagnostic Reasoning”,
  112. Lecture Notes in Computer Science, Cilt,388–393, 2004.
  113. Mousavi, S.M., Jolai, F., Tavakkoli-Moghaddam,
  114. R., Vahdani, B., “A Fuzzy Grey Model Based On
  115. The Compromise Ranking For Multi-Criteria
  116. Group Decision Making Problems In
  117. Manufacturing Systems”, Journal of Intelligent
  118. and Fuzzy Systems, Cilt 24, No 4, 819-827,
  119. Devi, K., “Extension of VIKOR Method In
  120. Intuitionistic Fuzzy Environment For Robot
  121. Cilt 38, No 11, 14163-14168, 2011.
  122. Wang, P., “QoS-aware Web Services Selection
  123. With Intuitionistic Fuzzy Set Under Consumer’s
  124. Vague Perception”, Expert Systems with
  125. Applications, Cilt 36, No 3, 4460-4466, 2009.
  126. Xu, Z. ve Yager, R.R., “Dynamic Intuitionistic
  127. Fuzzy Multi-Attribute Decision Making”,
  128. International Journal of Approximate
  129. Reasoning, Cilt 48, No 1, 246–262, 2008.
  130. Su, Z., Chen, M., Xia, G., Wang, L., “An
  131. Interactive Method For Dynamic Intuitionistic
  132. Fuzzy Multi-Attribute Group Decision Making”,
  133. Expert Systems with Applications, Cilt 38, No, 15286–15295, 2011.
  134. Chen, Y., Li, B., “Dynamic Multi-Attribute
  135. Decision Making Model Based On Triangular
  136. İntuitionistic Fuzzy Numbers”, Scientia Iranica
  137. B, Cilt 18, No 2, 268–274, 2011.
  138. Deng, J., “Control Problems Of Grey Systems”,
  139. Systems and Control Letters, Cilt 1, 288–294,
  140. Deng, J.L., “Introduction to Grey System”, The
  141. Journal of Grey System (UK), Cilt 1, No 1, 1–, 1989.
  142. Lin,Y., Chen, M., Liu, S., “Theory Of Grey
  143. Systems: Capturing Uncertainties Of Grey
  144. Information”, Kybernetes, Cilt 33, No 2, 196-, 2004.
  145. Pramanik, S., Mukhopadhyaya, D., “Grey
  146. Relational Analysis Based Intuitionistic Fuzzy
  147. Multi-Criteria Group Decision-Making Approach
  148. For Teacher Selection In Higher Education”,
  149. International Journal of Computer
  150. Applications, Cilt 34, No 10, 21-29, 2011.
  151. Kuo, Y., Yang, T., Huang, G.W., “The Use Of
  152. Grey Relational Analysis In Solving Multiple
  153. Attribute Decision-Making Problems”,
  154. Computers & Industrial Engineering, Cilt 55,
  155. 93, 2008.
  156. Olson, D. L., Wu, D., “Simulation Of Fuzzy
  157. Multiattribute Models For Grey Relationships”,
  158. European Journal of Operational Research,
  159. Cilt 175, 111–120, 2006.
  160. Golmohammadi, D., Mellat-Parast, M.,
  161. “Developing A Grey-Based Decision-Making
  162. Model For Supplier Selection”, International Journal of Production Economics, Cilt 137, No,, 191-200, 2012.
  163. Baskaran,V., Nachiappan, S., Rahman, S.,
  164. “Indian Textile Suppliers' Sustainability
  165. Evaluation Using The Grey Approach”,
  166. International Journal of Production
  167. Economics, Cilt 135, No 2, 647-658, 2012.
  168. Özcan, T., Çelebi, N. ve Esnaf, Ş., “Comparative
  169. Analysis of Multi-criteria Decision Making Methodologies and Implementation of a
  170. Warehouse Location Selection Problem”, Expert
  171. Systems with Applications, Cilt 38, No 8, 9773-
  172. Bali, Ö. ve Güreşen, E., "Çoklu Periyotta Çevreci
  173. Tedarikçi Seçimi İçin Belirsizlik Etmenli Bir
  174. ÇÖKV Yöntemi", Savunma Bilimleri Dergisi
  175. The Journal of Defense Sciences, Cilt 12, No 1,
  176. 70, 2013.