Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2013 / Cilt: 8 - Sayı: 13

EL-CAHIZ’DAN MANASTIRLI MEMET RIFAT’A: ARAP ÇEVİRİ KURAMCILARI İLE OSMANLI MÜTERCİMLERİ ARASINDAKİ BAĞLANTILAR

FROM EL-CAHIZ TO MEHMET RIFAT OF MANASTIR: INTERCONNECTIONS BETWEEN ARABIC THEORISTS OF TRANSLATION AND OTTOMAN TRANSLATORS

Sayfa
739–759
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Arap-Osmanlı etkileşimi bağlamında makale belagat ve çeviri arasındaki ilişkileri Latifi, Nergisi, Necip Asım ve Mehmet Rıfat gibi yazarların çeviri söylemleri üzerinden göstermeye çalışmaktadır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Osmanlı mütercimleri ile Arap çeviri geleneğinde "altın çağ" olarak bilinen dönemde karşımıza çıkan temel yaklaşımlar arasındaki bağlantıları çeviribilim disiplini bakış açısıyla birincil kaynaklara dayalı olarak ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu noktada makale, tarihsel çeviri araştırmaları bağlamında, Türk, Arap, Fars, Hint, Yunan, Bizans kültürleri arasındaki etkileşimleri vurgulayarak, Osmanlı kültüründeki çeviri etkinliklerini karşılaştırmalı bakış açısıyla ele alma ihtiyacına dikkat çekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Arap-Osmanlı etkileşimi bağlamında makale belagat ve çeviri arasındaki ilişkileri Latifi, Nergisi, Necip Asım ve Mehmet Rıfat gibi yazarların çeviri söylemleri üzerinden göstermeye çalışmaktadır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makale, Osmanlı mütercimleri ile Arap çeviri geleneğinde "altın çağ" olarak bilinen dönemde karşımıza çıkan temel yaklaşımlar arasındaki bağlantıları çeviribilim disiplini bakış açısıyla birincil kaynaklara dayalı olarak ele almaktadır. Makale, el-Cahız'dan Manastırlı Mehmet Rifat'a kadar uzanarak bazı eyleyenlere ve çeviri söylemlerine odaklanmakta ve Osmanlı mütercimlerinin Araplardaki çeviri yaklaşımlarından haberdar olduklarını, Abbasiler dönemindeki çeviri kuramcılarının yaklaşımlarını izlediklerini ve bunlardan Türkçede kendi çeviri uygulamalarında yararlandıklarını ileri sürmektedir. Dolayısıyla makalede, Arap çeviri kuramının Osmanlı kültüründeki çeviri uygulamalarına kuramsal bir çerçeve sağladığı ve "doğu çeviri kuramı" olarak bahsedebileceğimiz genel bir yaklaşımın öncülü olarak işlev gördüğü vurgulanmaktadır. Bu noktada makale, tarihsel çeviri araştırmaları bağlamında, Türk, Arap, Fars, Hint, Yunan, Bizans kültürleri arasındaki etkileşimleri vurgulayarak, Osmanlı kültüründeki çeviri etkinliklerini karşılaştırmalı bakış açısıyla ele alma ihtiyacına dikkat çekmektedir. Karşılaştırmalı bir bakış açısı özellikle çeviri olgusunun benzeşen ve farklılaşan yönleri ile etkileşimlerin türü ve derecesinin saptanması açısından önemli görülmektedir. İlaveten, makale belagat ile çeviri arasındaki girift ilişkilere de dikkat çekmektedir. Belagatte görüleceği üzere bir kaynak metinden lafz ve mana bakımından yararlanma, çeviriyi belagat veya belagati çeviriyle ilişkili hale getirmektedir. Dolayısıyla makale, Osmanlı kültüründe tarihsel çeviri araştırmaları bakımından Arap belagatine İslami edebi geleneklerde hem edebiyat üretimini biçimlendiren hem de çeviri uygulamalarını çerçeveleyen kuramsal bir yapı olarak dikkat çekmektedir. Arap-Osmanlı etkileşimi bağlamında makale belagat ve çeviri arasındaki ilişkileri Latifi, Nergisi, Necip Asım ve Mehmet Rıfat gibi yazarların çeviri söylemleri üzerinden göstermeye çalışmaktadır

Abstract

Based on primary sources, this paper examines interconnections between Ottoman translators and the leading theories of translation in the “golden age” of Arabic translation tradition from the perspective of translation studies. Focusing on certain agents and their discourse on translation in two cultural settings, i.e. extending from el-Cahız to Mehmet Rifat of Manastır, this paper argues that Ottoman translators, at least some them, were aware of Arabic theory of translation and followed the footsteps of the theorists in the Abbasid period, adopting their strategies in their own translation practices in Turkish. Hence, the paper emphasizes that Arabic theory of translation provided a theoretical basis for Ottoman translation practices, functioning as a premise of “eastern theory of translation”, if named as such. At this juncture, for the historical study of translation, the paper draws attention to a need for examining Ottoman translation practices within a comparative perspective, bringing to the fore interactions among Turkish, Arabic, Persian, Indian, Greek and Byzantine cultures. Comparative perspective is seen important especially for observing convergent and divergent aspects of translation and the type and degree of interaction. Additionally, the paper draws attention to intricate relations between rethoric and translation. The appropriation of any word or meaning from a source as seen in rethorical practices relates obviously rethoric to translation and vice versa. Thus, for the historical study of translation in Ottoman culture, the paper highlights the fact that the theory of Arabic rhetoric not only shaped literary production but also framed translation practices in the Islamic literary domain. In the context of Arabic and Ottoman interaction, the paper seeks for such connections through the examination of translation discourse by Latifi, Nergisi, Necip Asım and Mehmet Rıfat

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİRCİOĞLU, C. (2013). EL-CAHIZ’DAN MANASTIRLI MEMET RIFAT’A: ARAP ÇEVİRİ KURAMCILARI İLE OSMANLI MÜTERCİMLERİ ARASINDAKİ BAĞLANTILAR. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 8 - Sayı: 13, 739–759. https://ajindex.com/articles/107811

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. ANDREWS, Walter G. (2002) “Starting Over Again: Some Suggestions for Rethinking Ottoman Divan Poetry in the Context of Translation and Transmission” in Translations: (re)shaping of literature and culture. Saliha Paker (ed.). Istanbul, Boğaziçi University Press.
  2. AYDINLI, Osman (2007) “Süryani Bilginlerin Çeviri Faaliyeti ve Mu‟tezile DüĢünceye Etkisi” Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2007/1, c. 6, sayı: 11, sf.7-33.
  3. BAKER, Mona (1998) “Arabic Tradition” in Routledge Encyclopedia of Translation Studies, Mona Baker (ed.). London and New York: Routledge, pp.316-325.
  4. BERGSTRASSER, Gotthelf (1925) Hunain bin Ishaq über die syrischen und arabischen GalenÜbersetzungen, Leipzig; ayrıca bakınız CANIM, Rıdvan (haz.) (2000) Latîfî: Tezkiretü‟ş-Şu‟arâ ve Tabsıratu‟n-Nuzamâ: İnceleme-Metin, Ankara:
  5. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları.
  6. CARR, Myriam Salama (1997) “Translation as seen by al-Jahız and Hunayn ibn Ishaq: Observer versus Practitioner” Across the Mediterranean Frontiers: Trade, Politics and Religion, 650 -1450, Selected Proceedings of the International Medieval Congress University of Leeds, 10-13 July 1995, 8-11 July 1996, Dionisius A. Agius and Ian Richard Netton (eds.), University of Leeds, Turnhout Brepols, pp.385-393.
  7. CONNOLLY, David and Aliki BACOPOULOU-HALLS (1998) “Greek Tradition” in Routledge Encyclopedia of Translation Studies, Mona Baker (ed.). London and New York: Routledge, pp.428-436.
  8. CORBIN, Henry (1994) İslâm Felsefesi Tarihi: Başlangıçtan İbn Rüşd‟ün Ölümüne Kadar (1198), 2. Baskı, Çeviren ve notlandıran Hüseyin Hatemi, Ġstanbul: ĠletiĢim Yayınları. DEMĠRCĠOĞLU, Cemal (2009) “Osmanlı Çeviri Tarihi AraĢtırmaları Açısından „Terceme‟ ve „Çeviri‟ Kavramlarını Yeniden DüĢünmek”, Journal of Turkish Studies (Türklük Bilgisi Araştırmaları), Cem Dilçin Armağanı, Sayı 33, Cilt I, Harvard University Department of Near Eastern Languages and Civilizations, pp.159-177. DURMUŞ, Ġsmail (2007) “Safedi” İslam Ansiklopedisi, Cilt 35, Ġstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, sf.447-450.
  9. El-CAHIZ, Ebu Osman Amr bin Bahr (1965/1384) Kitabü‟l-Hayevan, Cilt 1, Abdusselam Muhammed Harun (Yay.Haz.), Kahire: Mustafa el-Babi el-Halebi ve Evladuh. ENDERWITZ, Susanne (2009) “Culture, History and Religion: A propos the Introduction of Kitab al-hayawan” Al-Jahiz: A Muslim Humanist for our Time, Arnim Heinemann, John L. Meloy, Tarif Khalidi, Manfred Kropp (edts.), Beirut: Ergon Verlag Würzburg, pp.229- 237. EROĞLU, Yakup (2007) “Arap Belagatinde Kinaye