Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2018 / Cilt: 24 - Sayı: 94

Anadolu Türk Kültürünün Tasavvufu Açıklama İşlevi: Cabbar Kulu Kitabı Örneği

Sayfa
55–0
Yayın Tarihi
2018-05-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kitap din-halkkültürü etkileşimini göstermesi açısından üzerinde durulması gereken bir eserdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Alevî-Bektaşî kültürü, Türk kültürünün bir devamı olarak Orta Asya’dan getirilen somutve somut olmayan ögelerle İslam inançlarının Anadolu’da yeni bir terkibi sonucu doğar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dinsel ve millî ögelerin canlı bir şekilde yaşatılma kaygısı yaşandığı Alevî-Bektaşîtoplumunun Anadolu Türk kültürünün günümüze ulaşmasında tartışılmaz bir yeri vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Kitap din-halkkültürü etkileşimini göstermesi açısından üzerinde durulması gereken bir eserdir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:kültür · işlec

Özet

Alevî-Bektaşî kültürü, Türk kültürünün bir devamı olarak Orta Asya’dan getirilen somutve somut olmayan ögelerle İslam inançlarının Anadolu’da yeni bir terkibi sonucu doğar. AhmetYesevî’den Anadolu’ya intikal eden Türk tasavvuf düşüncesinin bu terkipte önemli rolü olduğugörülür. Dinsel ve millî ögelerin canlı bir şekilde yaşatılma kaygısı yaşandığı Alevî-Bektaşîtoplumunun Anadolu Türk kültürünün günümüze ulaşmasında tartışılmaz bir yeri vardır. Buçalışmada Alevî-Bektaşî edebiyatının 18. yüzyıla ait yazılı bir eseri olan Cabbar Kulu Kitabı’ndayer alan Anadolu Türk kültürünün tasavvufî konuların anlaşılmasındaki işlevi tartışılmıştır.İşlevsel açıdan ortaya konan kültür unsurları bir bütünlük içinde verilerek sosyo-kültürel yaşamınzenginliğine değinilmiş ve kırsal kesimde yaşayan Alevî-Bektaşî toplumunun inanç sistemlerinibireylere aktarma kaygıları vurgulanmıştır. Çalışmada ayrıca bu zümrenin inanç sistemlerinigeleceğe aktarmada edebiyatı bir araç olarak kullanmaları, böylece sanatın didaktik yönünü önplana çıkarma kaygısı taşımaları üzerinde durulmuştur. Bunun yanında hangi tasavvufî unsurlarınhangi kültürel unsurlarla kavratılmaya çalışıldığı örneklerle ortaya konmaya çalışılmıştır. CabbarKulu Kitabı’nın kültürel malzeme açısından zengin olması dolayısıyla çalışmada kültürel unsurlarsınıflandırılmıştır. Cabbar Kulu merkezde olmak üzere Hz. Muhammet, Hz. Ali, Selman-ı Fârisî,Hacı Bektaş Veli gibi şahsiyetlerin karşılıklı konuşması ve birbirlerine soru sorup cevap vermeleri şeklinde oluşturulan bu eserin, kurgusal açıdan başarılı bir edebiyat yapıtı olduğu görülür. Eserdegeçen kelimelerin büyük çoğunluğunun anlaşılır nitelikte halk Türkçesine ait olması, sahip olduğuüslubu ve derin tasavvufî mevzuların kültürel ögelerle açıklanması gibi bir yöntemin tercihedilmesi eserin işlevi üzerinde düşünülmesini gerekli kılar. Eserin didaktik yönünün ve dinîtasavvufîkonuların öğretilme kaygısının ön plana çıkarıldığı görülür. Bu bağlamda Cabbar KuluKitabı, kültürel unsurların farklı bir işlevde kullanılabileceğini örneklemektedir. Kitap din-halkkültürü etkileşimini göstermesi açısından üzerinde durulması gereken bir eserdir.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZDEMİR, C. (2018). Anadolu Türk Kültürünün Tasavvufu Açıklama İşlevi: Cabbar Kulu Kitabı Örneği. Folklor/Edebiyat, Cilt: 24 - Sayı: 94, 55–0. https://ajindex.com/articles/107694

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Akman, E. (2012) Türk mitolojisi ve halk şiirinde ‘Sarı/kızıl öküz’ inancı. Türkiyat Mecmuası 1. C.22, 1-16.
  2. Artun, E. ( 2011) Dinî tasavvufî halk edebiyatı. Adana: Karahan. Bayat, F. (2016) Türk mitolojik sistemi 2. İstanbul:
  3. Ötüken. Coşar, M. (2011) Alevi-Bektaşi kültüründe sayılara yüklenen terim değeri, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 60, 113-128.
  4. Çıblak Coşkun, N. (2014) Anadolu Alevîlerinde cemler ve bu cemlerin sosyokültürel hayattaki işlevleri. Folklor/Edebiyat 78, 9-28.
  5. Derleme Sözlüğü. (1993) C.10. Ankara:
  6. Türk Dil Kurumu. Eğri, O. (2005). Kitâb-ı Cabbâr Kulu’nda din öğretimi unsurları. Uluslararası Bektaşîlik ve Alevîlik Sempozyumu I, (28-30 Eylül 2005 Isparta), 485-506.
  7. Eğri, O. (2007) Kitab-ı Cabbar Kulu. Ankara:
  8. Türkiye Diyanet Vakfı. Ergin, M. (2014) Dede Korkut Kitabı I. Ankara:
  9. Türk Dil Kurumu. Esin, E. (2001) Türk kozmolojisine giriş. İstanbul:
  10. Kabalcı. Eyüboğlu, İ. Z. (1993) Bütün yönleriyle Bektaşîlik. İstanbul:
  11. Der. Genç, R. (2009) Türk inanışları ile milli geleneklerinde renkler ve sarı kırmızı yeşil. Ankara:
  12. Atatürk Kültür Merkezi. Gündüzöz, G. (2016) Tasavvuf kültüründe tâc sembolizmi. Yayımlanmamış doktora tezi. Samsun: Ondokuz Üniversitesi.
  13. Günşen, A. (2007) Gizli dil açısından Alevîlik-Bektaşîlik erkân ve deyimlerine bir bakış. Turkish Studies 2/2, 328-350.
  14. Karamustafa, A. T. (2011) Tanrının kuraltanımaz kulları. İstanbul:
  15. Yapı Kredi. Karaöz, A. (2009) Cabbar Kulu Hikâye-i Cabbar Kulu giriş, inceleme, metin, dizin. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi.
  16. Köprülü, M. F. (2003) Türk edebiyatında ilk mutasavvıflar. Ankara:
  17. Akçağ. Köprülü, M. F. (2006) Tarih araştırmaları. Ankara: Akçağ. Kur’ân-ı Kerim ve Açıklamalı Meâli (2007), (Haz. H. Karaman vd.) Ankara:
  18. Türkiye Diyanet Vakfı. Nicolsan, R. A. (2014) İslâm sûfîleri. Çev. Kemal Işık vd. İstanbul:
  19. Büyüyenay. Ocak, A. Y. (1992) Kültür tarihi kaynağı olarak menâkıbnâmeler. Ankara:
  20. Türk Tarih Kurumu. Ocak, A. Y. (2015a) Osmanlı sufiliğine bakışlar. İstanbul:
  21. Timaş. Ocak, A. Y. (2015b) Bektaşîyye. Türkiye’de tarikatlar tarih ve kültür. Ed. Semih Cethan. İstanbul: İSAM, 447-486.
  22. Oğuz, M. Ö. (2007) Folklor ve kültürel mekân. Millî Folklor 76, 30-32.
  23. Ögel, B. (2014) Türk mitolojisi II. Ankara:
  24. Türk Tarih Kurumu. Örcül, K. (2009) Masallardaki devlet kuşu motifi. Millî Folklor 84, 175-181.
  25. Rayman, H. (1994) Bektaşî halk şiiri. Millî Folklor 22, 31-33.
  26. Sakaoğlu, S. (2013) Efsane araştırmaları. Konya: Kömen. Torun, A. (1991) Risâle-i Cabbâr