KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 41 Sayı: 2

Durum yönelimli mantık programlama: Zamanlı muhakeme ve akıllı simülasyon varlıkları

Mehmet Fatih Hocaoğlu(ISTANBUL MEDENIYET UNIVERSITY)0000-0001-7428-9351
Sayfa
1333–1346
Yayın Tarihi
2026-07-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, daha yüksek düzeyli görevlerin ifade edilmesine olanak tanıyan bir üst görev kavramını ele almakta ve önerilen çözümün neden paradigmatik bir yaklaşım teşkil ettiğini ayrıntılı bir şekilde örneklerle açıklamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mantıksal programlama, biçimsel mantık temelli bir paradigma iken, durum yönelimli programlama Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines) üzerine inşa edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Durum diyagramları, zamana duyarlı ve senkronize paralel hesaplamalar gerçekleştiren algoritmik bir yapı sunarken, mantık programlaması muhakeme yöntemiyle doğruluk değerleri türetmekte ve bilgi tabanındaki geçmiş verilere erişimi sağlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, daha yüksek düzeyli görevlerin ifade edilmesine olanak tanıyan bir üst görev kavramını ele almakta ve önerilen çözümün neden paradigmatik bir yaklaşım teşkil ettiğini ayrıntılı bir şekilde örneklerle açıklamaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Durum Yönelimli Programlama · Etmen Programlama · Etmen tabanlı Simülasyon Sistemi

Özet

Mantıksal programlama, biçimsel mantık temelli bir paradigma iken, durum yönelimli programlama Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines) üzerine inşa edilmiştir. Simülasyon ve etmen geliştirme amacıyla kullanılan bir dil olan Etmen Tabanlı Simülasyon Çerçevesi (EtSiS), programlama yaklaşımında hiyerarşik durum diyagramlarından ve mantık programlama için Prolog’dan faydalanmaktadır. Bu yaklaşım, durum yönelimli programlama ile mantık programlamayı bir araya getirerek, bildirimsel mantığı durum diyagramlarının zamansal ve prosedürel boyutlarıyla bütünleştirmeyi hedeflemektedir. Durum diyagramları, zamana duyarlı ve senkronize paralel hesaplamalar gerçekleştiren algoritmik bir yapı sunarken, mantık programlaması muhakeme yöntemiyle doğruluk değerleri türetmekte ve bilgi tabanındaki geçmiş verilere erişimi sağlamaktadır. Bu iki yaklaşımın entegrasyonu, Durum Yönelimli Mantık Programlama (State-Oriented Logic Programming, SOLP) olarak adlandırılmakta ve hesaplamalı modellerin geçmiş bilgiyle zenginleştirilmesini mümkün kılarak hem karar verme süreçlerini iyileştirmekte hem de zaman gecikmeli sistemlerin modellenmesini kolaylaştırmaktadır. Bu çalışma, durum diyagramlarının mantık programlamanın önerme (predicate) ve gerçeklik (fact) çıkarımlarıyla genişletilmesini ortaya koyarak, yeni bir programlama paradigmasının temellerini tanımlamaktadır. Ayrıca, daha yüksek düzeyli görevlerin ifade edilmesine olanak tanıyan bir üst görev kavramını ele almakta ve önerilen çözümün neden paradigmatik bir yaklaşım teşkil ettiğini ayrıntılı bir şekilde örneklerle açıklamaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Hocaoğlu, M. F. (2026). Durum yönelimli mantık programlama: Zamanlı muhakeme ve akıllı simülasyon varlıkları. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt: 41 Sayı: 2, 1333–1346. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1593999

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Kowalski R.A., Predicate Logic as Programming Language, Information Processing, Proceedings of the 6th IFIP Congress 1974, Stockholm-Sweden, 569-574, 5-10 August, 1974.
  2. Russel P.N.S., Artificial Intelligence: A Modern Approach, Prentice Hall, New Jersey, 1995.
  3. Hocaoğlu M.F., AdSiF: Agent driven simulation framework paradigm and ontological view, Science of Computer Programming, 167, 70-90, 2018.
  4. Apt K.R., From Logic Programming to Prolog, First Edition, Prentice Hall, New Jersey, 1996.
  5. Hocaoglu M.F., AdSiF: Agent Driven Simulation Framework, Hunstville Simulation Conference - HSC2005, Huntsville-Alabama, 2005.
  6. Firby W.F.J., The RAP System Language Manual, Version 2.0., Neodesic Corporation, Evanston-IL, 2000.
  7. Bordini M.W.R.H., Hübner J.F., Programming Multi-agent Systems in AgentSpeak Using Jason, Wiley Series in Agent Technology, New York, 2007.
  8. Zeigler T.G.K.B.P., Praehofer H., Theory of Modeling and Simulation, Academic Press, Florida, 2000.
  9. Sarjoughian V.E.H., CoSMoS: A Visual Environment for Component-Based Modeling, Experimental Design, and Simulation, SIMUTools 2009, Roma-Italy, 2009.
  10. Harel D., State Charts: A visual formalism for Complex Systems, Science of Computer Programming, 8, 231-274, 1987.
  11. Hocaoğlu M.F., Aspect Oriented Programming Perspective in Agent Programming, USMOS 2013- National Defense Application and Modeling & Simulation Conference -(in Turkish), 8(3), 2013.
  12. Nomoto H., State oriented programming, 8th IEEE International Symposium on High Assurance Systems Engineering, 304-305, 2004.
  13. Samek M., Montgomery P., State-oriented programming, Embedded Systems Programming, Ağustos, 2000.
  14. Hocaoğlu M.F., AdSiF: Developer Guide, Agena BST-Agena Information & Defense System Ltd., Istanbul, 2013. www.agenabst.com. Yayın tarihi 2013. Erişim tarihi Haziran 21, 2026.
  15. Liu M., Pluto: an object-oriented logic programming language, Proceedings 39th International Conference and Exhibition on Technology of Object-Oriented Languages and Systems (TOOLS 39), 153-162, 2001.
  16. Koschmann T., Evens M.W., Bridging the gap between object-oriented and logic programming, IEEE Software, 5(4), 36-42, Temmuz, 1988.
  17. Majchrzak T.A., Kuchen H., Logic Java: Combining Object-Oriented and Logic Programming, Functional and Constraint Logic Programming, Springer Berlin Heidelberg, Berlin-Heidelberg, 122-137, 2011.
  18. Wu S., Integrating logic and object-oriented programming, SIGPLAN OOPS Messenger, 2(1), 28-37, Ocak, 1991.
  19. Malpas J., Prolog: a relational language and its applications, Prentice-Hall, Englewood Cliffs-New Jersey, 1987.
  20. Tyszberowicz S., Yehudai A., OBSERV-a prototyping language and environment combining object-oriented approach, state machines and logic programming, Twenty-Third Annual Hawaii International Conference on System Sciences, 2, 247-256, 1990.
  21. Brogi A., Turini F., Metalogic for state oriented programming, Extensions of Logic Programming, Springer Berlin Heidelberg, Berlin-Heidelberg, 187-204, 1993.
  22. Hense A.V., Wrapper semantics of an object-oriented programming language with state, Theoretical Aspects of Computer Software, Springer Berlin Heidelberg, Berlin-Heidelberg, 548-568, 1991.
  23. Dageförde J.C., Kuchen H., A compiler and virtual machine for constraint-logic object-oriented programming with Muli, Journal of Computer Languages, 53, 63-78, Ağustos, 2019.
  24. Schreye D.D., Logic Programming in Oz with Mozart, Logic Programming: Proceedings of the 1999 International Conference on Logic Programming, 38-51, 1999.
  25. Wooldridge M., An introduction to MultiAgent Systems, John Wiley & Sons, Ltd, New York, 2002.