Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2014 / Cilt: 9 - Sayı: 10

İBRAHİM MÜTEFERRİKA MATBAASI’NDA BASILAN ESERLERİN KİTAP SANATLARI AÇISINDAN İNCELENMESİ

AN EXAMINATION OF THE WORKS PRINTED IN THE IBRAHIM MUTEFERRIKA PRINTING HOUSE ON THE PERSPECTIVE OF BOOKS ART

Sayfa
1149–1164
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Süsleme bölümlerinde bazen aynı kalıpların kullanıldığı İbrahim Müteferrika Matbaası'nda basılan eserlerde dikkat çeken bir diğer husus da, bazı kitaplarda, kitapla ilgili bilgilerin verildiği unvan sayfası diğer ifadeyle unvan sayfası tezyinatının sonradan renklendirilmiş olmasıdır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk Medeniyetinin yüzlerce yıllık bir geçmişinin olması ve geniş bir coğrafyaya yayılmasının da etkisiyle süsleme ve süsleme malzemeleri çok çeşitlilik göstermiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı kültüründe, estetik ve sanat değeri olan yazma eserin hazırlanmasında, cilt, ebru, tezhib, hat, minyatür gibi sanatların uygulandığını görmekteyiz.
💡
Sonuç & Katkı:Süsleme bölümlerinde bazen aynı kalıpların kullanıldığı İbrahim Müteferrika Matbaası'nda basılan eserlerde dikkat çeken bir diğer husus da, bazı kitaplarda, kitapla ilgili bilgilerin verildiği unvan sayfası diğer ifadeyle unvan sayfası tezyinatının sonradan renklendirilmiş olmasıdır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türk Medeniyetinin yüzlerce yıllık bir geçmişinin olması ve geniş bir coğrafyaya yayılmasının da etkisiyle süsleme ve süsleme malzemeleri çok çeşitlilik göstermiştir. Yazının bulunmasıyla ortaya çıkan kitap sanatı, yıllar geçtikçe büyük bir gelişme göstermiş, yazma eserler, yazan kişinin sanat eseri olarak görülmüş, insanda hayranlık uyandıran çok fazla süslemelere yer verilmiştir. Osmanlı kültüründe, estetik ve sanat değeri olan yazma eserin hazırlanmasında, cilt, ebru, tezhib, hat, minyatür gibi sanatların uygulandığını görmekteyiz. Yazma eserlerde süslemelerin ciltlerde ve ilk sayfalarda yoğunlaştığı görülmektedir. Matbaanın girişiyle bu uygulamaların nasıl bir tarza dönüştüğü merak konusudur. Osmanlı Devleti'nde kurulan ilk matbaa olan İbrahim Müteferrika Matbaası'nda basılan eserler incelendiğinde, eserlerde klasik kitap sanatların baskı şeklinde de olsa devam ettiği görülmektedir. Buna karşılık basılan eserlerde farklı uygulamalara rastlanmaktadır. Bazı eserlerin cildinde ve sayfalarında tezyinat bulunurken, bazıları ise oldukça sadedir. Basılan kitapların, nüshasının ciltli veya ciltsiz, tezyinli veya tezyinsiz olmasına göre fiyatları değişmektedir. Tezyinatın unvan sayfasında yoğunlaştığı ilk matbu kitaplardaki kompozisyonlarda bazen klasik Osmanlı tezyinatında görülen motifler, bazen de batı tarzı motifler kullanılmıştır. Ciltlerin iç kapağında ise zaman zaman ebrulu kâğıt kullanılmıştır. Süsleme bölümlerinde bazen aynı kalıpların kullanıldığı İbrahim Müteferrika Matbaası'nda basılan eserlerde dikkat çeken bir diğer husus da, bazı kitaplarda, kitapla ilgili bilgilerin verildiği unvan sayfası diğer ifadeyle unvan sayfası tezyinatının sonradan renklendirilmiş olmasıdır

Abstract

With the effect that Turks civilization has history of hundreds of years and spreads a wide geographic, the Turkish ornamentation and ornamentation materials are seen variety widely. Book arts emerged with the discovery of writing have showed a big improvement over the years and manuscripts have been seen as art works of the person who wrote, and are included too much decorations evoked admiration over people. We can see the implementation of artworks such as binding, marbling, ornamenting, calligraphy, miniatures in the preparation of manuscripts which had aesthetic and artistic value in Ottoman culture. With the introduction of the printing press into the Ottoman Empire, it is a matter of curiosity that how these applications transformed their style. When we examine the works which are published in İbrahim Müteferrika Printing House, the first printing press established in the Ottoman Empire, it is seen that the classic book arts have been surviving even in the print form. On the other hand, different applications have been found in the published works. While the bindings and the pages of some works have embellishments some others are quite plain. The prices of the printed book’ copies vary according to whether they have hardcover, paperback and embellishment. Sometimes the motifs which are seen in the classical Ottoman embellishment are used in the compositions of the first printed books in which the embellishments are concentrated on zahriye and epigraph and sometimes the Western ones are used. Sometimes marbled papers are used inside of the cover

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YAMAN, B., GÜNDÜZ, K. (2014). İBRAHİM MÜTEFERRİKA MATBAASI’NDA BASILAN ESERLERİN KİTAP SANATLARI AÇISINDAN İNCELENMESİ. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 9 - Sayı: 10, 1149–1164. https://ajindex.com/articles/107517

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Ahmed İhsan Şurikası, Tarih-i Osmani Encümeni (Mecmuası), Cüz 1, Matbaacılık Osmaniyye Şirketi, İstanbul, 1328. AKAR A. - KESKİNER, C., Türk Süsleme Sanatlarında Desen ve Motif, Tercüman Sanat ve Kültür Yayınları, İstanbul, 1978.
  2. ARITAN, Ahmet Saim, “Ciltçilik” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları İşletmesi, İstanbul, 1993, c. 7. ARSEVEN, Celal Esad, Sanat Ansiklopedisi, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1983, c. 1. BABİNGER, Franz, Müteferrika ve Osmanlı Matbaası, 18. Yüzyılda İstanbul’da Kitabiyat, çev. Nedret Kuran-Burçoğlu, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2004.
  3. BAYSAL, Jale, Müteferrika’dan Birinci Meşrutiyete Kadar Osmanlı Türklerinin Bastıkları Kitaplar, İstanbul Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul, 1968.
  4. CİHAN, Ahmet, Modernleşme Döneminde Osmanlı Uleması: 1770-1876,
  5. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), 1994.
  6. DERMAN, F. Çiçek, “Tarihimizde Mushafların Bezenmesi”, Diyanet İlmi Dergi, Sayı 4, Ankara, 2010, c. 46. ERGÜRBÜZ, Şefik, Matbaacılık Tarihi, Işıl Kitabevi, İzmit, 1947.
  7. ERSOY, Osman, “İlk Türk Basımevi’nde Basılan Kitapların Fiyatları”, Türk Kütüphaneciler Derneği Basım Ve Yayıncılığımızın 250. Yılı Bilimsel Toplantısı, Türk Kütüphaneciler Derneği, Ankara, 1979.
  8. ERSOY, Osman, Türkiye’ye Matbaanın Girişi ve İlk Basılan Eserler, Güven Basımevi, Ankara, 1959.
  9. ERTUĞ, Hasan Refik, “Türk Matbaacılığı 250 Yaşında,” Hayat Tarih Mecmuası, (Yıl 13, Sayı 6), İstanbul, 1977.
  10. ESİNER, Mine Türk Cilt Sanatı, Türkiye İş Bankası, Ankara, 1998.
  11. ESİNER, Mine, Türk Tezhip Sanatı, Gözen Kitap ve Yayınevi, İstanbul, 2003.
  12. ESİNER, Mine, Yazma Kitap Sanatları Sözlüğü, İ. Ü. Fen Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Prof. Dr. Nazım Terzioğlu Basım Atölyesi, İstanbul, 1985.
  13. EVLİYAGİL, Şevket, Basım Sanayiinin Temel Kavramları, Ajans-Türk Matbaacılık, 2005.
  14. GERÇEK, Selim Nüzhet, Türk Matbaacılığı I Müteferrika Matbaası, Devlet Basımevi, İstanbul, 1939.
  15. GÜNDÜZ, Keziban, 18. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Basılan Eserlerin Kitap Sanatları Bakımından İncelenmesi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Isparta, 2014.
  16. KABACALI, Alpay, Türk Kitap Tarihi, Cilt I, Başlangıçtan Tanzimat’a Kadar, Cem Yayınevi, İstanbul, 1989.
  17. KURFEYZ, Nilüfer Emek, Sabır ve Sevgi Tezhib, Tarih ve Tabiat Vakfı Yayınları, İstanbul, 2003.
  18. KUT, Turgut, “Matbaalar”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, 1994, c. 5. KUT, Turgut, Ya