KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 28

Davetsiz Misafiri Beklerken İkinci Dünya Savaşı Türkiye’sinde Pasif Güvenlik Önlemleri (1939-1940)

Waiting For Intruder: Passive Security Measures İn Turkey During The World War II (1939-1940)

Umut Karabulut(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ)
Sayfa
199–223
Yayın Tarihi
2014-06-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Pasif güvenlik önlemleri olarak hayat bulan bu önlemler uyarınca sivil toplumu korumaya yönelik kanunlar, talimatnameler ve nizamnameler yayınlanmış; siper ve sığınak kazma, maske temin etme, karartma uygulamalarına gitme ve tatbikat yapma türünde eylemler gerçekleştirilmiştir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İkinci Dünya Savaşı Türkiye’deki toplumsal yapıyı olabildiğince etkilemiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunun temel nedeni, savaşın Türkiye için yüksek bir olasılık haline gelmesidir.
💡
Sonuç & Katkı:Pasif güvenlik önlemleri olarak hayat bulan bu önlemler uyarınca sivil toplumu korumaya yönelik kanunlar, talimatnameler ve nizamnameler yayınlanmış; siper ve sığınak kazma, maske temin etme, karartma uygulamalarına gitme ve tatbikat yapma türünde eylemler gerçekleştirilmiştir
🔬Tür:Makale
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İkinci Dünya Savaşı · Pasif güvenlik · Hava taarruzu

Özet

İkinci Dünya Savaşı Türkiye’deki toplumsal yapıyı olabildiğince etkilemiştir. Bunun temel nedeni, savaşın Türkiye için yüksek bir olasılık haline gelmesidir. Bu nedenle devlet erki cephede gerçekleşecek savaşlara dönük önlemler aldığı kadar cephe gerisindeki sivil toplumu da korumaya çalışmıştır. Pasif güvenlik önlemleri olarak hayat bulan bu önlemler uyarınca sivil toplumu korumaya yönelik kanunlar, talimatnameler ve nizamnameler yayınlanmış; siper ve sığınak kazma, maske temin etme, karartma uygulamalarına gitme ve tatbikat yapma türünde eylemler gerçekleştirilmiştir

Abstract

The Second World War has profoundly affected the social structure in Turkey. The main reason for this was that the war became a high possibility for Turkey. Therefore, state took measures towards wars that might take place in the front line and tried to protect civilians beyond front lines. In accordance with these measures, invigorated as passive security measures, legislations, regulations and instructions were promulgated in order to protect civilians. Moreover, several other applications were carried out such as digging trenches and shelters, supplying masks, performing black outs and drills

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karabulut, U. (2014). Davetsiz Misafiri Beklerken İkinci Dünya Savaşı Türkiye’sinde Pasif Güvenlik Önlemleri (1939-1940). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 28, 199–223. https://ajindex.com/articles/1074592

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. I. Arşiv Kaynakları Hava Taarruzlarına Karşı Işıkların Söndürülmesi ve Karartılması Hakkındaki
  2. Nizamname, Kararname No: 2/10346, T.C. Sıhhat ve İçtimaî Muavenet
  3. Vekâleti, Hudud ve Sahiller Sıhhat Umum Müdürlüğü, Receb Ulusoğlu
  4. Basımevi, Ankara, 1939. Hava Taarruzlarına Karşı Pasif Korunma Nizamnamesi, Kararname No: 2/10680,
  5. Genelkurmay Başkanlığı, Başvekâlet Neşriyat ve Müdevvenat Dairesi
  6. Müdürlüğü, Ankara, 1939. Hava Taarruzlarına Karşı Pasif Korunma Talimatnamesi, Çituris Biraderler Basımevi,
  7. İstanbul, 1939. Yapılarda Pasif Korunma Bakımından Tatbik Edilecek Esaslar ve Sığınaklar Nizamnamesi,
  8. Kararname No: 2/12571, Başvekâlet Neşriyat ve Müdevvenat Dairesi
  9. Müdürlüğü, Ankara, 1940.
  10. II. Süreli Yayınlar Cumhuriyet, Tan, Ulus. III. Kitaplar ARCAYÜREK, Cüneyt; İkinci Dünya Savaşı ve İki Cephede Türkiye, Cumhuriyet
  11. Kitapları, İstanbul, 2010. AKAR, Rıdvan, Aşkale Yolcuları, Varlık Vergisi ve Çalışma Kampları, Doğan Kitap,
  12. İstanbul, 2009. AKTAR, Ayhan, Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politikaları, 10. bsk., İletişim
  13. Yayınları, İstanbul, 2010. ATTİLA, Cavide, Zehirli Gazlar, CHP Basımevi, Aydın, 1939. BALİ, N. Rıfat, Cumhuriyet Yıllarında Türkiye Yahudileri, Bir Türkleştirme Serüveni
  14. (1923-1945), 8. bsk., İletişim Yayınları, İstanbul, 2010. DERİNGİL, Selim, Denge Oyunu, İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış Politikası,
  15. bsk., Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2003. KARABEKİR, Kazım, Ankara’da Savaş Rüzgârları, II. Dünya Savaşı, Emre
  16. Yayınları, İstanbul. KAYRA, Cahit, Savaş Türkiye Varlık Vergisi, 4. bsk., Tarihçi Kitabevi, İstanbul, 2013. KOÇAK, Cemil, Türkiye’de Milli Şef Dönemi (1938-1945), C.II, İletişim Yayınları,
  17. İstanbul, 1996. MUMCU, Uğur, 40’ların Cadı Kazanı, 20. bsk., Uğur Mumcu Araştırmacı
  18. Gazetecilik Vakfı Yayınları, Ankara, 1998. Pasif Korunma Komisyonunun Halka Hava Tehlikesine Karşı Korunma Tavsiyeleri,
  19. Türkdili Matbaası, Balıkesir, 1939. Pasif Korunma, Bayındırlık Bakanlığı, Bayındırlık İşleri Dergisine Ek, Çankaya
  20. Matbaası, Ankara, 1939. SANDER, Oral; Siyasi Tarih 1918-1994, 9. bsk., İmge Kitabevi, Ankara, 2001. TEKELİ, İlkin- İLHAN, Selim; Dış Siyaseti ve Askeri Stratejileriyle İkinci Dünya
  21. Savaşı Türkiye’si, C.I, İletişim Yayınları, İstanbul, 2013. URAN, Hilmi; Meşrutiyet, Tek Parti, Çok Parti Hatıralarım (1908-1950), Türkiye İş
  22. Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2008. IV. Makaleler “Ankara’da Hava Hücumlarına Karşı Müdafaa Tedbirleri, Tayyareler Yangın
  23. Maskelenecek”, Tan, 13 Aralık 1939, s. 2. “Halka Bombalar Gösterilecek”, Ulus, 15 Eylül 1939, s. 4. “Halka Gösterilmek Üzere Numune Siperleri Kazıldı”, Ulus, 13 Eylül 1939, s. 3. “Hava Hücumlarına Karşı Umumi Sığınaklar İçin Tetkikatlar Yapılıyor”, Tan,
  24. Kasım 1939, s. 2. “Hava Hücumuna Karşı Korunma, Ankara’daki Tecrübe Çok Muvaffakiyetle
  25. Neticelendi”, Ulus, 19 Eylül 1939, s. 1. “Hava Hücumuna Karşı Korunma, Ankara’daki Tecrübe Çok Muvaffakiyetle
  26. Neticelendi”, Ulus, 19 Eylül 1939, s. 1. “Hava Müdafaa Komutanının Ankara Halkına Tavsiyeleri, Müdafaada Ne Gibi
  27. Şartlar Altında ve Ne Gibi Tedbirlerle Muvaffak Oluruz”, Ulus, 19 Eylül 1939, s. 2. “Hava Taarruzlarına Karşı Pasif Müdafaa, Gece Tatbikatı”, 1 ve 4. “Hava Taarruzlarına Karşı Pasif Müdafaa, Gece Tatbikatı”, Ulus, 28 Eylül 1939, s. 1 ve 4. “Hava Taarruzlarından Pasif Korunma”, Ulus, 6 Eylül 1939, s. 2. “Hava Tehlikesi Ekipleri Kursları Başladı”, Tan, 20 Aralık 1939, s. 2. “İstanbul Pasif Korunma Teşkilatında 10.000 Kişi Tavzif Edilecek”, Ulus,12
  28. Eylül 1939, s. 5 “İstanbul Pasif Korunma Teşkilatında 10.000 Kişi Tavzif Edilecek”, Ulus,12 Eylül 1939. “İtfaiye Ekipleri”, Tan, 14 Kasım 1939, s. 5. “Kadınlara da İş Verildi”, Tan, 14 Kasım 1939, s. 5. “Mekteplerde Pasif Korunma Tedbirleri, Talebelerin Gaz Maskeleri Edinmeleri
  29. İçin İmkânlar Aranıyor”, Cumhuriyet, 12 Ekim 1939, s. 2. “Mekteplerde Pasif Müdafaa Tecrübesi, Önümüzdeki Hafta Egzersizlere
  30. Başlanıyor”, Cumhuriyet, 19 Kasım 1939, s. 2. “Mekteplerde Pasif Müdafaa Teşkilatı Hazırlığı, Muallim ve Talebeler Birer
  31. Tane Maske Alacaklar”, Cumhuriyet, 7 Ekim 1939, s. 2. “Mekteplerde Tedbir Alınıyor”, Tan, 4 Ekim 1939, s. 2 “Mektepliler Maske Alacak, Hava Tehlikesinden Korunma Malzemesi Alınması
  32. İçin Mekteplere Tahsisat Verildi”, Tan, 5 Ekim 1939, s. 2. “Memurlar da Maske Alacaklar”, Tan, 13 Aralık 1939, s. 2. “Müesseselerde Alınacak Tedbirler Üzerinde Çalışmalara Devam Ediliyor”,
  33. Cumhuriyet, 6 Ekim 1939, s. 2. “Numune Sığınakları Yaptırılacak”, Tan, 29 Kasım 1939, s. 2. “Siper ve Sığınaklar, Alakadarlar İnşaat Hazırlıklarına Başladılar”, Cumhuriyet,
  34. Aralık 1939, s. 2. “Pasif Korumada Vazife Alacaklar, Vatandaşların Hizmet Edeceği Yerler Tespit Olundu”, s. 1. “Pasif Korunma İçin Yeni Mesai, Üsküdar ve Adalar Kursları Faaliyete Geçti”,
  35. Cumhuriyet, 7 Aralık 1939,s. 2. “Pasif Korunma Mecburiyetine Göre Binalar Nasıl Yapılacak?”, Ulus, 29 Eylül 1939, s. 2. “Pasif Korunma, İki Numaralı Talimatname Tatbik Ediliyor”, Cumhuriyet, 12
  36. Eylül 1939, s. 2. “Pasif Korunmada Her Aileye Muayyen Vazifeler Veriliyor, Ankara’dan Sonra
  37. Diğer Büyük Şehirlerde de Temsil Mahiyette Tecrübeler Yapılacak”,
  38. Ulus, 12 Eylül 1939, s. 2. “Pasif Korunmada Vazife Alacaklar, Ekiplerde Çalışacak Olan 8.000 Kişinin
  39. İsimleri Tespit Ediliyor”, Cumhuriyet, 24 Eylül 1939, s. 2. “Pasif Korunmada Yeni Tedbirler”, Tan, 1 Aralık 1939, s. 2. “Pasif Müdafaa Tecrübesi İçin Her Şey Hazır, Her An Alarm İşaretini
  40. Bekleyebiliriz”, Ulus, 18 Eylül 1939, s. 2. “Pasif Müdafaa, Ekiplerde Çalışacak Olan Sekiz Bin Kişi Seçildi”, Cumhuriyet,
  41. Kasım 1939, s. 2. “Şehrimizde Gaz Kursları Açılıyor”, Ulus, 20 Eylül 1939, s. 5 “Talebeler İçin Kolaylık”, Tan, 13 Aralık 1939, s. 2. “Üniversitede Pasif Korunma Teşkilatı, Bu İşlerle Uğraşmak Üzere Bir Komisyon
  42. Faaliyete Geçti”, Cumhuriyet, 10 Eylül 1939, s. 2. “Yakınlarda Pasif Korunma Gece Tatbikatı Yapılacaktır”, Ulus, 25 Eylül 1939, s. 2 “Yurdun Birçok Yerlerinde Korunma Siperleri Yapılacak”, Ulus, 19 Eylül 1939, s. 5. “Yurdun Her Yerinde Hava Taarruzlarından Korunma Kursları Açılıyor”, Ulus,
  43. Eylül 1939, s. 5. “Zehirli Gaz Kursları Faaliyete Geçti”, Cumhuriyet, 5 Ekim 1939, s. 2. FELEK, B., “Şakadan Hava Hücumu”, Tan, 20 Eylül 1939, s. 3 ve 7. KARABULUT, Umut, “Birinci Dünya Savaşı’nda İngilizlerin Psikolojik Bir
  44. Harekâtı: Sahte Tanin Nüshaları, Atatürk Yolu, C.IV, S.54. TOPRAK, Zafer; “Türkiye’de Barış Ortamında Savaş Travması: Hava Taarruzuna
  45. Karşı Pasif Korunma”, Toplumsal Tarih Dergisi, S.163.