Dergiler / Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 52

BİR KÜLTÜREL DİPLOMASİ ARACI OLARAK TÜRK-İNGİLİZ KÜLTÜR DERNEĞİ

ANGLO-TURKISH CULTURAL ASSOCIATION AS AN INSTRUMENT OF CULTURAL DIPLOMACY

Bahar İzmir(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, TÜRK İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ)0000-0002-6752-0786
Sayfa
431–451
Yayın Tarihi
2026-07-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, İngiltere Ulusal Arşivi, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi’nin yanı sıra dönemin süreli yayınlarından, derneğin broşür, kitapçık ve programından istifade edilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geleneksel diplomasi, esas olarak devletler arası resmî temaslara dayanırken; kamu diplomasisi, toplum temelli ve yumuşak güç odaklı yeni bir diplomasi anlayışını temsil etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir devletin uluslararası itibarını artırmak, yabancı kamuoyunu etkilemek ve kültürel yumuşak gücünü yaygınlaştırmak amacıyla yürüttüğü çok boyutlu iletişim faaliyetlerini içeren kamu diplomasisi, Soğuk Savaş yıllarından itibaren dış politikanın tamamlayıcı bir unsuru haline gelmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, İngiltere Ulusal Arşivi, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi’nin yanı sıra dönemin süreli yayınlarından, derneğin broşür, kitapçık ve programından istifade edilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kültürel Diplomasi · Türk-İngiliz Kültür Derneği · Türk-İngiliz İlişkileri

Özet

Geleneksel diplomasi, esas olarak devletler arası resmî temaslara dayanırken; kamu diplomasisi, toplum temelli ve yumuşak güç odaklı yeni bir diplomasi anlayışını temsil etmektedir. Bir devletin uluslararası itibarını artırmak, yabancı kamuoyunu etkilemek ve kültürel yumuşak gücünü yaygınlaştırmak amacıyla yürüttüğü çok boyutlu iletişim faaliyetlerini içeren kamu diplomasisi, Soğuk Savaş yıllarından itibaren dış politikanın tamamlayıcı bir unsuru haline gelmiştir. Kamu diplomasisinin en etkili araçlarından biri olan kültürel diplomasi ise kültür, sanat, eğitim ve ortak tarih gibi unsurlar aracılığıyla uluslararası ilişkilerde karşılıklı güven tesis etmeyi hedefler. Özellikle Soğuk Savaş döneminde kültürel diplomasinin önemi artmış, bilsüreçte devlet dışı aktörlerin rolü de giderek belirginleşmiştir. Bu makale, kamu diplomasisi bağlamında kültürel diplomasinin somut bir örneği olarak Türk-İngiliz Kültür Derneğini ele almayı amaçlamaktadır. 1930’lu yıllarda gelişen Türk-İngiliz ilişkilerinin bir ürünü olan derneğin kurulması adına ilk görüşmeler 1938’de başlamış, fakat II. Dünya Savaşı’ndan sonra 1951 yılında British Council öncülüğünde Ankara’da kurulabilmiştir. Tüzüğünde ifade edildiği üzere derneğin kurulma amacı “iki memleket arasında her alandaki kültürel bağları sıkılaştırmak, geliştirmek ve fikrî, ilmî, ekonomik ve sosyal alanlarda münasebetler kurmaktır.” Bu makale, derneğin kuruluş amacı ve faaliyetlerinin Türk-İngiliz ilişkilerine etkisini kültürel diplomasi perspektifiyle analiz etmeyi hedeflemektedir. Bugüne kadar Türk-İngiliz ilişkileri farklı boyutlarıyla incelenmiş, fakat Türk-İngiliz Kültür Derneği üzerine şimdiye kadar müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Çalışmada, İngiltere Ulusal Arşivi, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi’nin yanı sıra dönemin süreli yayınlarından, derneğin broşür, kitapçık ve programından istifade edilecektir.

Abstract

While traditional diplomacy is primarily based on official relations between states, public diplomacy presents a new approach that is society-oriented and based in soft power. Public diplomacy encompasses multidimensional communication activities which aim to enhance a state’s international image, influence foreign public opinion, and promote its cultural soft power. Since the Cold War era, public diplomacy has become a complementary instrument of foreign policy. One of the most effective tools of public diplomacy, cultural diplomacy, seeks to build mutual trust in international relations through culture, arts, education, and shared historical heritage. The significance of cultural diplomacy became particularly apparent at the Cold War period, during which the role of non-state actors also became increasingly prominent. This paper evaluates the Anglo-Turkish Cultural Association as a tool of cultural diplomacy within the broader framework of public diplomacy. According to archival documents, this association which is an outcome of the close relations in Turkish-British relations during the 1930s, was officially established in Ankara in 1951 under the initiative of the British Council following World War II. The purpose of the association was “to strengthen and develop cultural ties between the two countries in every field, and to establish intellectual, scientific, economic, and social relations.” The paper aims to analyze the purpose and activities of the association from the perspective of cultural diplomacy by focusing on its impact on Turkish-British relations. While Turkish-British relations have been evaluated in many aspects, no comprehensive academic study has yet been conducted specifically on the Anglo-Turkish Association. Therefore, the article aims to discuss the association’s role in terms of public diplomacy based on sources from British National Archives, Turkish Diplomatic Archives and as well as newspapers, original brochures, booklets, invitations and programs of the Anglo-Turkish Association.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İzmir, B. (2026). BİR KÜLTÜREL DİPLOMASİ ARACI OLARAK TÜRK-İNGİLİZ KÜLTÜR DERNEĞİ. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 52, 431–451. https://doi.org/10.18244/cttad.1794248

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. A. The National Archives (TNA)
  2. FO 924/958
  3. FO 924/846
  4. FO 371/107562
  5. FO 371/107569
  6. FO 924/821
  7. FO 371/107567
  8. FO 371/107561
  9. FO 371/107587
  10. FO 371/136333
  11. B. Turkish Diplomatic Archives (TDA)
  12. TDA, 37450/150508/15, 02.03.1951.
  13. TDA, 37450/150508/17 06.06.1950.
  14. TDA, 37450/150508/18 01.06.1950.
  15. TDA, 3740/150508/19 20.10.1950.
  16. TDA, 3740/150508/22 14.07.1938.
  17. TDA, 3740/150508/23 12.06.1946.
  18. TDA, 37610/151067/2 26.03.1952.
  19. II. Official Sources
  20. The Brochure of “Türk-İngiliz Kültür Derneği Aylık Faaliyet, Aralık 1968”, 1968, Ankara.
  21. III. Research Publications
  22. Babaoğlu, Resul. Türkiye’nin Soğuk Savaş Dönemi Kültür Hayatında İngiliz Etkisi (1948-1965). Libra, İstanbul, 2010.
  23. Bennett, Oliver (ed). Cultural Diplomacy and International Cultural Relations. Vol. 1, Routledge, London, 2019.
  24. Berridge, G. R; James, Alan. A Dictionary of Diplomacy, Palgrave Macmillan, Hampshire, 2003.
  25. Bull, Hedley. The Anarchical Society: A Study of Order in World Politics. 3rd ed. New York: Columbia University Press, 2002.
  26. __________. The Encyclopedia of Diplomacy. Australian National University Publication, Australia, 1932.
  27. Buzan, Barry; Owens, Patricia. Security Dynamics in the Middle East: Türkiye-UK Relations. Cambridge University Press, 2011.
  28. Cull, Nicholas J. Public Diplomacy: Lessons from the Past. Figueroa Press, Los Angeles, 2009.
  29. Çamır, Mehmet. Yumuşak Güç Kavramı ve Türk Dış Politikasında Yumuşak Güç. Harp Akademileri Komutanlığı Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2009.
  30. Çavuş, Tuba. Dış Politikada Yumuşak Güç Kullanımı ve Türk Dış Politikası. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya, 2012.
  31. Doğan, Okan; Gülcan, Işık. “Türkiye’de İngiliz Kültürel Diplomasi Varlığı: British Council”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, C.12, S.1, 2024, pp. 6-12.
  32. Hale, William. Turkish Foreign Policy 1774-2000. Routledge, 2000.
  33. Kissinger, Henry. Diplomacy. Simon and Schuster, New York, 1994.
  34. Kürkçüoğlu, Ömer. Türk-İngiliz İlişkileri (1919-1926). AÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Ankara, 1978.
  35. Nye, Joseph S. “Public Diplomacy and Soft Power”, The American Academy of Political and Social Science: The ANNALS, 616, (2008), p.94-109.
  36. ___________. Soft Power: The Means to Success in World Politics. New York: PublicAffairs, 2004.
  37. Pajtinka, Erik. “Cultural Diplomacy in the Theory and Practice of Contemporary International Relations”, In Politické vedy. Roč. 17, č. 4, 2014, p. 95-108.
  38. Snow, Nancy; Cull, Nicholas J. Routledge Handbook of Public Diplomacy. Routledge, London, 2020.
  39. Tago, Adam. Public Diplomacy and Foreign Policy. Routledge, London, 2000.
  40. Yaşar, Hakan. “Yurtdışında Bir Kültür Kurumu: Londra Halkevi”, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S 45, Spring 2010, pp.177-215.
  41. Pajtinka, Erik. “Cultural Diplomacy in the Theory and Practice of Contemporary International Relations”, In Politické vedy. Roč. 17, č. 4, 2014, p. 95-108.