Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightEğitimciler, bu ölçüm aracı yardımıyla öğrencilerin ahlaki becerilerini sistematik olarak değerlendirebilir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin ahlaki becerilerini ölçmeye yönelik özgün, geçerli ve güvenilir bir envanter geliştirmektir. Bu doğrultuda beceri temelli değer eğitiminde işe koşulması gereken temel beceriler olarak tanımlanan bilişsel, duyuşsal ve sosyal-davranışsal ahlaki beceriler, bu becerilere ait 23 alt beceri ve alt becerilerin her biri için tanımlanan yetkinlik göstergeleri dikkate alınarak taslak madde havuzu oluşturulmuş-tur. Açımlayıcı faktör analizi için veri toplama süreci Mayıs 2024’te Sakarya ve İstanbul’daki farklı lise türle-rinde öğrenim gören 540 öğrenci ile yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizinin sonucunda 18, 10 ve 18 maddeden oluşan üç ölçeğin yapısının doğrulanması amacıyla her bir ölçek için 20 Şubat-15 Mart 2025 tarihleri arasında 420 lise öğrencisinden toplanan verilerle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Örneklem seçiminde kolay ulaşılabilirlik, tabakalı ve maksimum çeşitlilik ölçütleri gözetilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda bilişsel, duyuşsal ve sosyal-davranışsal ahlaki beceriler ölçeklerin-den oluşan üç ölçekli bir envanter psikometrik açıdan doğrulanmıştır. Bilişsel Ahlaki Beceriler Ölçeği problem çözme, ahlaki okuryazarlık, yansıtıcı düşünme ve perspektif alma; Duyuşsal Ahlaki Beceriler Ölçeği empati, özdenetim ve öz-farkındalık; Sosyal-Davranışsal Ahlaki Beceriler Ölçeği ise ahlaki iletişim, girişimcilik, ifade becerisi ile görev yönetimi boyutlarından oluşmuştur. Bilişsel Ahlaki Beceriler Ölçeğinin Cronbach Alfa değe-ri ,877 ve açıkladığı toplam varyans %51,21; Duyuşsal Ahlaki Beceriler Ölçeğinin Cronbach Alfa değeri ,883 ve açıkladığı toplam varyans %61,92; Dosyal-davranışsal Ahlaki Beceriler Ölçeğinin Cronbach Alfa değeri ,870 ve açıkladığı toplam varyans %54,25 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizinde ise model uygun-luğu Ki-Kare (X2), X2/df(sd), RMSEA, SRMR, GFI, CFI, ve NFI analizleriyle incelenmiştir. Her üç ölçek için uyum iyiliği indeksleri kabul edilebilir veya mükemmel düzeydedir. Eğitimciler, bu ölçüm aracı yardımıyla öğrencilerin ahlaki becerilerini sistematik olarak değerlendirebilir.
Abstract
The purpose of this study is to develop an original, valid, and reliable inventory to measure the moral skills of high school students. Accordingly, a draft item pool was created by considering cognitive, affective, and so-cial-behavioral moral skills, which are defined as the fundamental skills that should be employed in skill-based values education, 23 sub-skills belonging to these skills, and competency indicators defined for each sub-skill. Data collection for the exploratory factor analysis was conducted face-to-face in May 2024 with 540 students studying at different types of high schools in Sakarya and Istanbul. To verify the structure of the three scales consisting of 18, 10, and 18 items as a result of the exploratory factor analysis, Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted with data collected from 420 high school students for each scale between February 20 and March 15, 2025. The sample selection criteria were easy accessibility, stratified, and maximum variation. As a result of exploratory and confirmatory factor analyses, a three-scale inventory consisting of cognitive, affective, and social-behavioral moral skills scales was psychometrically validated. The Cognitive Moral Skills Scale consisted of problem solving, moral literacy, reflective thinking, and perspective taking dimensi-ons; the Affective Moral Skills Scale consisted of empathy, self-control, and self-awareness dimensions; and the Social-behavioral Moral Skills Scale consisted of moral communication, initiative, expression skills, and task management dimensions. The Cronbach's alpha value for the Cognitive Moral Skills Scale was ,877, exp-laining 51.21% of the total variance; the Cronbach's alpha value for the Affective Moral Skills Scale was ,883, explaining 61.92% of the total variance; and the Cronbach's alpha value for the Social-behavioral Moral Skills Scale was ,870, explaining 54.25% of the total variance. In the confirmatory factor analysis, model fit was examined using Chi-Square (X2), X2/df(sd), RMSEA, SRMR, GFI, CFI, and NFI analyses. The goodness-of-fit indices for all three scales are at an acceptable or excellent level. Educators can systematically assess students' moral skills with the help of this measurement tool.