HASAN BASRİ ÇANTAY’IN HAYATI ve “KUR’ÂN-I HAKÎM VE MEÂL-İ KERÎM” ADLI ESERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

Özet

Bu makale, Hasan Basri Çantay hakkında yapılan çalışmaları, onun hayatını ve eserlerini ve bazı örneklerden hareket ederek onun mealinin ayırt edici taraflarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Hasan Basri Çantay’ın mealinin adı “Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm”dir. Bu meal bazı yönlerden pek çok mealle aynı olmakla beraber kullandığı dil, parantez içi açıklamalar, dipnot ilaveleri, kaynak kullanımı ve çeviri yöntemi gibi hususlar açısından klasik ve modern dönemde kaleme alınmış birçok mealden ayrılmaktadır. Çantay’ın meâli, harfî tercüme yoluyla kaleme alınmış Türkçe Kur’an tercümelerinin en başarılı örneklerinden birini oluşturmaktadır. Eser, Cumhuriyetin ilk yıllarındaki Türkçe’nin kullanımına uygun bir üslupla telif edilmiştir. Çeviride Türkçe cümle yapısı esas alınmıştır. Ancak eserde zikredilen bazı ifade kalıpları ve kavramlar günümüz Türkçesinde kullanılmamaktadır. Türkçenin başarılı bir şekilde kullanıldığı meâlin dili basit, sade ve akıcıdır. Tercümede pek çok sayıda parantez içi açıklama ve tefsir mahiyetinde dipnot bulunmaktadır. Bunlar esere bir zenginlik kazandırdığı gibi aynı zamanda Kur’an mesajının daha iyi anlaşılması konusunda bir katkı sağlamaktadır. Toplam üç ciltten oluşan Çantay’ın meâli, klasik döneme ait önemli tefsirlerden istifade edilerek hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hasan Basri Çantay, Kur’an, Tercüme, Meal