KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 4 Sayı: 1

‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI

Nazan Kapıcı
Sayfa
91–108
Yayın Tarihi
2017-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Diyebiliriz ki İbn Âbidîn, geleneksel mezhep anlayışının temellerine dokunmadan İslam’ı modern hayata dahil etmeyi başaran bir formül öne sürmüştür. 

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Son dönem Osmanlı ulemasından İbn Âbidîn’in örfe dair yazdığı Neşrü’l-arf fî binâi ba’di’l-ahkâm ale’l-örf adlı risalesi örf konusuyla ilgili olarak zikredilebilecek en önemli eserlerdendir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Onun örfe meşruiyet kazandırmadaki asıl hareket noktası, müçtehit imamların bugün yaşamaları durumunda toplumun örfünü dikkate alarak farklı şekilde hüküm verecek olmalarına dair kuvvetli inancıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Diyebiliriz ki İbn Âbidîn, geleneksel mezhep anlayışının temellerine dokunmadan İslam’ı modern hayata dahil etmeyi başaran bir formül öne sürmüştür. 
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Örf Risalesi · Örf · Adet

Özet

Son dönem Osmanlı ulemasından İbn Âbidîn’in örfe dair yazdığı Neşrü’l-arf fî binâi ba’di’l-ahkâm ale’l-örf adlı risalesi örf konusuyla ilgili olarak zikredilebilecek en önemli eserlerdendir. İbn Âbidîn bu risaleyi, hâkimin fetva verirken dikkat etmesi gereken hususları içeren manzum eseri Ukûd-u resmi’l-müftî üzerine yazdığı Şerhu manzûmeti Ukûdi resmi’l-müftî adlı şerhten sonra, örf konusunu izah etmeye duyduğu ihtiyaca binaen kaleme almıştır. İbn Âbidîn bu risalede hukuki bir delil olarak örfün, diğer deliller ve Hanefi fetva usulünde dayanak kabul edilen Zahiru’r-rivaye karşısındaki konumunu ele almakta, hüküm vermede örfün belirleyici durumuna dikkat çekmektedir. Onun örfe meşruiyet kazandırmadaki asıl hareket noktası, müçtehit imamların bugün yaşamaları durumunda toplumun örfünü dikkate alarak farklı şekilde hüküm verecek olmalarına dair kuvvetli inancıdır. Diyebiliriz ki İbn Âbidîn, geleneksel mezhep anlayışının temellerine dokunmadan İslam’ı modern hayata dahil etmeyi başaran bir formül öne sürmüştür. 

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kapıcı, N. (2017). ‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 1, 91–108. https://ajindex.com/articles/1064751

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Abdülkerim b. Ali en-Nemle, el-Mühezzeb fi İlmi Usuli’l-fıkhi’l-Mukâran, Mektebetu Rüşd, Riyâd, 1999
  2. Ali Haydar Efendi, Dürerü’l-hükkâm fi şerhi mecelleti’l-ahkâm, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut
  3. Dinç, Hasan, İslam Hukukunda Örf, Trabzon, 2006
  4. Dönmez, İbrahim Kafi, “Örf” md, DİA, XXXIV, 87
  5. Ebu’l-Abbas Şihabüddin el-Karafi, el-Furûk, Alemü’l-Kütüp. ts.
  6. Ebu Abdillah Bedreddin ez-Zerkeşî, El-Mensûr fi’l-Kavaidi’l-Fıkhiyye, Vizâratü’l-Evkâf el- Kuveytiyye, Kuveyt, 1985
  7. Ebu Bekir el-Cessas, el-Fusûl fi’l-Usûl, Vizâratü’l-Evkâf el- Kuveytiyye, Kuveyt, 1994
  8. Hallaq, Wael B., “Bir Osmanlı Reform öncüsü: Örf ve Hukûkî Değişim Üzerine İbn Âbidîn”, çev. Ömer Faruk Ocakoğlu, İslam Araştırmaları Dergisi, Sakarya, 2005
  9. Hasanova, Samire, “Örf ve Adetin İslam Hukuk Düşüncesinde Yeri ve Hükümlerin Değişmesi Kapsamındaki Tartışmalarda Rolü”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, Konya, 2009
  10. Hira, Ayhan, “İbn Âbidîn’in Örf Anlayışı (Şerhu Manzumeti Ukudu resmi’l-müfti ve Neşrü’l- arf fi binâi ba’di’l-ahkami ale’l-urf Adlı Risaleleri Bağlamında)”, C.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas, 2011
  11. İbn Âbidîn, Mecmu’atü resa’ili İbn ‘ Âbidîn, Alemu’l-Kütüp, ts.
  12. İbn Manzur, “Urf” md, Lisanü’l Arab, Dâru’l-Maârif, Kahire, IV, 2897
  13. İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1999
  14. İmamu’l-Harameyn el-Cüveyni, el-Burhan, Daru’l-Vefa, Mısır, 1418
  15. Karaman, Hayreddin, İslam Hukuk Tarihi, İstanbul, 2012
  16. ”Adet” md, DİA, I, 369
  17. Kaya, Ali, “İslam Hukukunda Örfün Kaynaklık Değerinin Sınırları Konusunda Hukuk Felsefesi Açısından Bir Yaklaşım”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 2005
  18. Korkut, Abdullah, İbn Âbidin’in Neşrü’l-arf fî binâi ba‘di’l-ahkâmi ale’l-örf Adlı Risalesi ve Bu Risale Işığında Sosyal Değişmenin Hükümlere Etkisi, ( Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri, 2010
  19. Muhammed Sıdkı El-Gazzi, el-Veciz fi İzahi Kavaidi’l-Fıkhi’l-Külliyye, Müessesetü’r-Risale, Beyrut, 1996
  20. Ocakoğlu, Ömer Faruk, Hanefi Mezhebinin Mezhep İçi İşleyişinde Örfün Konumu: İbn Âbidîn’in ‘Örf Risalesi’ Örneği, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya, 2004
  21. Özel, Ahmet, “İbn Âbidîn “ md, DİA, XIX, 292
  22. Pezdevî, Kenzü’l-Vusûl ilâ Marifeti’l-Usûl, Matbaatu Câvid Berîs
  23. Ragıb El- Isfahani, “Urf” md, El-Müfredat fi Garbi’l-Kur’an, Beyrut, Dımaşk, 1992, I, 561 Salah Muhammed Ebu’l-Hâc, El-Fıkhu’l-Mukâran, Matbaatu Merkezi’l-Ulemâ, Ürdün Serahsi, Usûlü’s-Serahsi, Daru’l-Marife, Beyrut
  24. Suyuti, el-Eşbah ve’n-Nezair, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1990
  25. Şaban, Zekiyyüddin, İslam Hukuk İlminin Esasları, çev. İbrahim Kafi Dönmez, Ankara, 2013
  26. Şenocak, İhsan, İslâm Hukukunda Örfün Hükümlere Etkisi, (Basılmamış Doktora Tezi), Ondokuzmayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun, 2011
  27. Yelek, Kamil, “Hanefi Mezhebinde Örfün Hükümlere Etkisi”, AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Güz 2015