KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi / 2023 / Cilt: 10 Sayı: 2

Şehir İçi Otobüs İşletmesinin Ekonomik Tarihi İstanbul (1927-1977)

Economic History of City Bus Management Istanbul (1927-1977)

Murat Arısal(MARMARA ÜNİVERSİTESİ, İKTİSAT FAKÜLTESİ, İKTİSAT BÖLÜMÜ)0000-0003-0276-2925
Sayfa
663–690
Yayın Tarihi
2023-08-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Otobüs işletmesinin performansı ve şehre etkisi, veri havuzundaki sayısal değerler ışığında analiz edilmiştir. 1927-1977 yılları arasındaki otobüs işletmesinin 50 yıllık performansının ekonomik yansımaları, şehir ve şirket ölçeğinde değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İstanbul’un şehir içi ulaşımda otobüsle ilk tanışması 1927 yılında başlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Otobüslerin deneme seferlerini yaptıkları dönemde, şehrin ulaşım yükü tramvayların sırtındadır. 1950’li yılların başından itibaren ise karayolu ağırlıklı planlamaların etkisiyle, raylı sistemlerden uzaklaşılmaya ve lastik tekerlekli araçlarla şehrin toplu ulaşım talebi karşılanmaya çalışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Otobüs işletmesinin performansı ve şehre etkisi, veri havuzundaki sayısal değerler ışığında analiz edilmiştir. 1927-1977 yılları arasındaki otobüs işletmesinin 50 yıllık performansının ekonomik yansımaları, şehir ve şirket ölçeğinde değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Otobüs · Minibüs · İktisat tarihi

Özet

İstanbul’un şehir içi ulaşımda otobüsle ilk tanışması 1927 yılında başlamıştır. Denemek için alınan dört otobüsle ilk seferlerin düzenlenmesiyle ivmelenen süreç, bir asır içerinde nerdeyse on bin otobüse ulaşmak üzeredir. Otobüslerin deneme seferlerini yaptıkları dönemde, şehrin ulaşım yükü tramvayların sırtındadır. 1950’li yılların başından itibaren ise karayolu ağırlıklı planlamaların etkisiyle, raylı sistemlerden uzaklaşılmaya ve lastik tekerlekli araçlarla şehrin toplu ulaşım talebi karşılanmaya çalışılmıştır. Bu dönüşümün şehirleşme hızına paralel yürütülmesi ve sürdürülebilir kılınması beklenmektedir. Bu çalışma ile otobüs işletmesinin geçirdiği evreler ele alınmıştır. Kurum arşivlerinden ve İETT tarafından uzman kuruluşlara yaptırılan fizibilite etütlerinden geniş bir veri havuzu oluşturulmuştur. Otobüs işletmesinin performansı ve şehre etkisi, veri havuzundaki sayısal değerler ışığında analiz edilmiştir. 1927-1977 yılları arasındaki otobüs işletmesinin 50 yıllık performansının ekonomik yansımaları, şehir ve şirket ölçeğinde değerlendirilmiştir.

Abstract

Istanbul's first encounter with buses in urban transportation began in 1927. This transportation progression, which accelerated with lessons learned from the first four buses taken for trial runs, is about to reach ten thousand buses in a century. Istanbul had relied heavily on trams for public transport when buses made their first trial runs. Since the 1950s, the city tried to move away from rail systems and worked to increase public transport with planned highways and the use of rubber-wheel vehicles. Maintaining this trend in parallel with the pace of urbanization and making it sustainable is the result. In this study, the scope of the busbusiness is discussed. This study examined a large data room volume from institutional archives and feasibility studies commissioned by specialized institutions and the performance of the bus company and its impact on the city, and numerical values in the data pool were analyzed. The economic reflections of the 50-year efficiency of the bus business between 1927-1977 were evaluated from the city and company reports.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Arısal, M. (2023). Şehir İçi Otobüs İşletmesinin Ekonomik Tarihi İstanbul (1927-1977). İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 663–690. https://doi.org/10.26650/JEPR1312029

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Arısal, M. (2023). Rayında ilerlemeyen modernleşme, İstanbul’da şehir içi ulaşım ve gündelik hayat (1920-1930). İstanbul: Kitabevi Yayınları. google scholar
  2. Aydın, F. & Oral, M. (2018). Türkiye’de karayolu ulaşımının tarihsel gelişimi. Journal of Awarness, Cilt 3, Sayı: Özel, 257-266. google scholar
  3. Ay, F. (2014). İstanbul’un 100 ulaşım aracı. İstanbul: İBB Kültür A.Ş. Yayınları. google scholar
  4. Çorum, A., Akbıyık, E. & Demir, G. (2015). Otobüs uygulamasının ekonomik analizi: Millet caddesi örneği. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 21(4), 145-151. google scholar
  5. Güldüler, E. S. (2022). Kent içi toplu ulaşımın operasyon ve bakım uygulamalarında yeni model arayışları. İdeal Kent Dergisi, 36(13), 771-796. google scholar
  6. İETT Arşivi Belge No: 7103-03529-040 (11 Mayıs 1960). google scholar
  7. İETT Arşivi Belge No: 7103-02838-138 (25 Temmuz 1929). google scholar
  8. İEET İşletmeleri Genel Müdürlüğü (1976). Taşıt Servislerinin Mali İdari ve Organizasyon Etütleri, İstanbul. google scholar
  9. İstanbul Belediyesi İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Umum Müdürlüğü, (1968). İETT Umum Müdürlüğüne Umumi Bakış, İstanbul: İETT Matbaası. google scholar
  10. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1951). 1950 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  11. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1952). 1951 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  12. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1954). 1953 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  13. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1957). 1956 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  14. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1961). 1960 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  15. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1963). 1962 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  16. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1964). 1963 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  17. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1969). 1968 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  18. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü, (1970). 1969 Senesi Bilançosu ve İşletme Neticeleri. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. google scholar
  19. İstanbul Elektrik ve Tramvay İşletmesi Umum Müdürlüğü (1976). 1977 Yılı bütçesi ve kadrosu. İstanbul: İETTMatbaası. google scholar
  20. Jane’s Transport Data, Jane’s urban transport system (1991). Surrey, United Kingdom, Jane’s Information Group. google scholar
  21. Kafalı, K., Kutlu, K. & Yayla, N. (1982). İstanbul kent içi ulaşım planı genel ulaşım etüdü. İstanbul: İTÜ-İstanbul Belediyesi. google scholar
  22. Kara, H., Yıldırım, M. & Özcan, E. (2009). Türkiye otobüs işletmeciliği. İstanbul: Rota Yayınları. google scholar
  23. Keskin, A. (1975). Ulaşım ve şehirsel yerleşme ilişkileri üzerine bir araştırma. İstanbul: İTÜ Mimarlık Baskı Atölyesi. google scholar
  24. Kocaoğlu, F. (2016). Türkiye’de otobüsün tarihi. İstanbul: Mercedes-Benz Türk A.Ş. google scholar
  25. Kutlu, K. (1974). İstanbul şehri otobüs ihtiyacı ve tedariki hakkında fizibilite raporu. İstanbul: İETT Matbaası. google scholar
  26. Langevin M., Meizonnet L. (1953). İstanbul yolcu nakliyat işleri etüdü, Tercüme Saadettin Özil, İstanbul: Hünsütabiat Matbaası. google scholar
  27. Lewis, C. B. (1969). Otobüsün hizmet alanı, şehir içi otobüs işletmesinde yenilik ıslah ve inkişaflar. İstanbul: İETT Matbaası. google scholar
  28. Orhon, O. (2022). İstanbul İETT otobüsleri. İstanbul: İkinci Adam Yayınları. google scholar
  29. Otobüs Servisi ve Geçirdiği Gelişme Safhaları, (1957). İETT Dergisi, Sayı 12. İstanbul: Su Yayınları. google scholar
  30. İETT Tarihi, (1957). Otobüs, İETT Dergisi, Sayı 4. İstanbul: Su Yayınları. google scholar
  31. Şefik, E. (1958). Otobüsler, İETT Dergisi, Sayı 19. İstanbul: Su Yayınları. google scholar
  32. Öztürk, A. İ. (2010). Osmanlı’dan cumhuriyet’e imtiyaz usulü ile yürütülen İstanbul belediye hizmetleri (Yap-işlet-devret uygulaması). İstanbul: İBB Kültür A.Ş. Yayınları. google scholar
  33. Steenbrink, P. A. (1974). Optimization of transport networks. London; New York: Wiley. google scholar
  34. Societe Française D’etudes Et De Realisation De Transports Urbains (Sofretu), (1976). Taşıt Servislerinin Mali, İdari ve Organizasyon Etütleri. İstanbul: İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü. google scholar
  35. Tekeli, İ. (2009). Toplu eserler 9: İstanbul kent içi ulaşımın gelişimi (1927-1985). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. google scholar
  36. Tramvay Malzemesi, (1945, 23 Haziran). Akşam Gazetesi, s.3. google scholar
  37. Umar, F. & Kutlu, K. (1971). İstanbul şehri kamu taşıma etüdü. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Matbaası. google scholar