Dergiler / Mukaddime / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1 Özel Sayı

Halk Hikâyeleri’ndeki Aşkı Trajediye Dönüştüren Hilekâr ve Düzenbaz Karakterler

Fesad û Bêbext di Trajedîya Evînê da: Weku Nimûne Destanên Evîna Mêjûyî

Kenan Subaşı(MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7744-1646
Sayfa
148–176
Yayın Tarihi
2023-03-19
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak bu hikâyelerde yer alan Beko ve Xelo isimli iki antogonist karakterin hem hilekâr ve düzenbaz hem de birer kurban oldukları kanaatine vardık.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Halk hikâyeleri Kürt sözlü halk edebiyatı içinde geniş bir yer kaplayan türlerdendir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sebepler aşıklar arasındaki sınıfsal statü farklılıkları ve ya din ve mezheb ayrılıklarıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak bu hikâyelerde yer alan Beko ve Xelo isimli iki antogonist karakterin hem hilekâr ve düzenbaz hem de birer kurban oldukları kanaatine vardık.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Halk Hikâyeleri · Aşk · Tajedi

Özet

Halk hikâyeleri Kürt sözlü halk edebiyatı içinde geniş bir yer kaplayan türlerdendir. Bu hikâyelerdeki aşklar çoğunlukla trajiktirler ve aşıklar birbirlerine kavuşamadan ölürler. Aşktaki trajedi çoğunlukla toplumsal nedenlerden kaynaklıdır. Bu sebepler aşıklar arasındaki sınıfsal statü farklılıkları ve ya din ve mezheb ayrılıklarıdır. Bazen otoritelerin zorbalığı nedeniyle de bu trajedi yaşanmaktadır. Fakat bu trajik aşklar sözlü anlatı haline getirildiklerinde sözkonusu toplumsal sebepler sansürlenerek bunların yerine düzenbaz ve hilekar karakter ya da motifler yaratılır. Biz de bu konu bağlamında Kürt sözlü anlatısında trajik aşk konusunu işeleyen Memê Alan ile Khalil Beg û Gewrê halk hikâyelerini inceledik. Bir taraftan bu halk hikâyelerinin tarihsel arka planını açığa çıkarmaya çalışırken bir diğer taraftan sözlü anlatıların içeriğine odaklandık. Sonuç olarak bu hikâyelerde yer alan Beko ve Xelo isimli iki antogonist karakterin hem hilekâr ve düzenbaz hem de birer kurban oldukları kanaatine vardık. Sözlü anlatı çerçevesinde düzenbaz ve hilekâr motifler oldukları doğrudur. Fakat gerçekte onlar yaşanmış trajik aşkların asıl nedenlerini sansürlemek adına halk, icracılar ve otoriteler tarafından yaratılmış kurbanlardır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Subaşı, K. (2023). Halk Hikâyeleri’ndeki Aşkı Trajediye Dönüştüren Hilekâr ve Düzenbaz Karakterler. Mukaddime, Cilt: 14 Sayı: 1 Özel Sayı, 148–176. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1243035

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Alakom, R. (2014). Bir İzmir Levanteni Auguste Jaba. Kürt Tarihi. Sayı: 11. ss. 48-55.
  2. Alakom, R. (2017). Evîneke Romantîk-Trajîk: Şaxên Destana Xelîl Begê. Nûbihar. Sal: 25. Cild: 21. Hejmar: 140. r. 12-21.
  3. Attı, H. (2013). Lêkolîneke Folklorî li ser Destana Mem û Zînê. Teza Çapnebûyî ya Masterê. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü.
  4. Aykaç, Y. (2020). Kürt Mirliklerinde Edebi Patronaj (1514-1846). Yayınlanmamış Doktora Tezi. Dîyarbakır: Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. Başgöz, İ. (2012). Türkülü Aşk Hikâyeleri: Bir Gösterim Olarak, İstanbul: Pan Yayıncılık.
  6. Boratav, P.N. (2011). Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği. İstanbul: Tarih Vakfı.
  7. Gültekin, M. (2015). Di Arşîva Prof. Ferdinand Justi de Mela Mehmûd Bazidî. Nûbihar. Hejmar: 131. r. 16-18.
  8. Jaba, A. (1881). Ghevri et Ses Chansons Extrait de L’histoire Moderne de Kurdistan (Manuscrit) par Mahmoud Bazidi. Bulletin de l’Athénée Oriental. Nr. 3. p. 145-158.
  9. Jaubert, P.A. (1821). Voyage en Armenie et en Perse. Paris: Pelicier Nepveu.
  10. Kaplan, Y. (2019). Beyt û Destanên Kurdî. İstanbul: Nûbihar.
  11. Kaya, H. (2020). Bayezid Sancakbeyi İshak Paşa Üzerine Bir Araştırma. e-Şarkîyat İlmi Araştırmalar Dergisi. Cilt:12 Sayı:1 (26). Sayfa: 20-35.
  12. Lescot, R. (1942). Textes Kurdes Deuxième Partie Mamé Alan. Beyrouth: Institut Français de Damas Collection de Textes Orientaux.
  13. Oğuz, M.Ö. (2008). Halk Hikâyeleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
  14. Şerefxanê Bedlîsî (2007). Şerefname. (Wer.) Ziya Avci. Çapa Sêyem. Stenbol: Avesta.
  15. Thompson, S. (1955-1958) Motif-Index of Folk-Literature: A Classification of Narrative Elements in Folktales, Ballads, Myths, Fables, Mediaeval Romances, Exempla, Fabliaux, Jest-Books, and Local Legends, (Revised and Enlarged Edition), Bloomington: Indiana University Press.