Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2014 / Cilt: 9 - Sayı: 12

TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA HAYVAN ADLANDIRMALARINA İLİŞKİN BELİRLEYİCİLER

DETERMINERS THAT RELATED TO NAMING ANIMALS IN TURKISH DIALECTS

Sayfa
179–213
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızda yapılan sınıflandırma denemesi de elde edilen verilerden yola çıkılarak oluşturulmuştur

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumların en eski dönemlerden itibaren sürdürdüğü yaşam tarzları, yararlandığı geçim kaynakları, değerleri, öncelikleri, inançları, belli olaylar karşısındaki tutumları, kültürel kimliğin tüm ögelerini kapsayan dile yansır ve dile ilişkin verilerle de belirginleşir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ağızlarda, hayvanların belli ölçütlere göre değişkenlik gösterebilen nitelikleri ya da durumları kapsamlı bir değerlendirmeyle ele alınmakta; adlandırmalar da buna koşut belirleyiciler aracılığıyla yapılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızda yapılan sınıflandırma denemesi de elde edilen verilerden yola çıkılarak oluşturulmuştur
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Toplumların en eski dönemlerden itibaren sürdürdüğü yaşam tarzları, yararlandığı geçim kaynakları, değerleri, öncelikleri, inançları, belli olaylar karşısındaki tutumları, kültürel kimliğin tüm ögelerini kapsayan dile yansır ve dile ilişkin verilerle de belirginleşir. Bu doğrultuda dilde yaşayan kimi söz varlığı ögelerinden, Türk toplumunun evcil ve yabani pek çok hayvan türünü tanıdığı, belli özelliklere göre sınıfladığı, kendisinden ya da ürünlerinden yararlandığı anlaşılmaktadır. Türkiye Türkçesi ağızları, hayvan adlandırmaları açısından ayrıntılı ve zengin bir söz varlığına sahiptir. Ağızlarda, hayvanların belli ölçütlere göre değişkenlik gösterebilen nitelikleri ya da durumları kapsamlı bir değerlendirmeyle ele alınmakta; adlandırmalar da buna koşut belirleyiciler aracılığıyla yapılmaktadır. Bununla birlikte kimi örneklerin aynı hayvanın farklı niteliklerini, türlü yönlerden özdeş olan, benzeşen ya da ayrılık gösteren birden fazla hayvanı karşıladığı; benzer ve farklı yanları olan hayvanları, insanları, nesneleri ve bitkileri adlandırmak için kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışmada, Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığından hareketle hayvan adlandırmaları için kullanılan belirleyiciler ortaya konmaya çalışılacaktır. Böylelikle Türk toplumunun yaşamında önemli bir yeri olan hayvanların adlandırılması için ağızlarda temel alınan özelliklerin ve buna dayalı ölçütlerin belirlenmesi, dilsel ürünlerden yararlanarak somutlaştırılması, adlandırmalar çerçevesinde Türkçenin anlatım gücünün ve sunduğu olanakların örneklenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamdaki veriler, başta Derleme Sözlüğü (TDK 1993) olmak üzere Türkiye Türkçesi ağızlarına yönelik kimi çalışmaların taranmasıyla edinilmiştir. Çalışmamızda yapılan sınıflandırma denemesi de elde edilen verilerden yola çıkılarak oluşturulmuştur

Abstract

Since ancient times, the society’s lifestyle that they have sustained, livelihoods that they have benefited, their values, priorities, beliefs, attitudes towards certain events are reflected in language which cover all aspects of cultural identity and becomes clear with data related to language. In this respect, it can be understood from some lexical items living in language that Turkish society has known many domestic and wild animal species, classified them according to particular features, and benefited from themselves or their products. Turkish dialects have vocabulary that is detailed and rich in terms of animal naming. In dialects, animals’ qualifications and situations that can be varying according to specific criterions are dealt with a comprehensive assessment; so the naming is being done via these parallel determinants. In addition some examples have been found out to be used to name the different properties of the same animal, to name more than one animal which are the same, similar or different and to name animals, humanbeings, objects and plants that have similar and different properties. In this article, it is attempted to present determiners that have been used for naming animals based on Turkish dialects. Thus, it is aimed to specify features- based upon in dialects for naming animals that have an important role in Turkish society life- and related criterions; objectify approaches and priorities in this field by utilizing linguistic outputs, within the naming context exemplify the expressive power and facilities of Turkish. The data in this context is obtained by searching some studies about Turkish dialects, especially Dictionary Compilation (TDK 1993). The classification experiment conducted in this study is created starting from the data that has been obtained

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERGENE, O. (2014). TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA HAYVAN ADLANDIRMALARINA İLİŞKİN BELİRLEYİCİLER. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 9 - Sayı: 12, 179–213. https://ajindex.com/articles/106278

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. AKAR Ali (2004).
  2. Muğla Ağızları, Muğla: Muğla Üniversitesi Yayınları: 50. AKARSU Bedia (1998). Wilhelm von Humboldt’da Dil-Kültür Bağlantısı, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  3. AKCA Hakan (2012).
  4. Ankara İli Ağızları, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Dil Araştırmaları: 04. AKSAN Doğan (1996).
  5. Türkçenin Sözvarlığı, Ankara: Engin Yayınevi. ____________ (2004). “Türkçenin Anlatım Gücü ve Anlatım Yolları”, Dilbilim ve Türkçe Yazıları, 186-195, İstanbul: Multilingual. ____________ (2006a).
  6. Anlambilim, Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi, Ankara: Engin Yayın Evi. ____________ (2006b).
  7. Dil, Şu Büyülü Düzen., Ankara: Bilgi Yayınevi. ____________ (2008).
  8. Türkçeye Yansıyan Türk Kültürü, Ankara: Bilgi Yayınevi.
  9. BARUTÇU ÖZÖNDER F. Sema (2011). Alì Şìr NevÀyì MuóÀkemetü’l-Luàateyn İki Dilin Muhakemesi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 656. BURAN Ahmet (1997). “Keban, Baskil ve Ağın Yöresi Ağızları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 669. BURAN Ahmet, OĞRAŞ Şerife (2003). Elazığ İli Ağızları (Ed. A. Varol), T.C. Elazığ Valiliği Elazığ Kültür Kurultayı, Elazığ: Örnek Ofset. CAFEROĞLU Ahmet (1994a). Kuzeydoğu İllerimiz Ağızlarından Toplamalar, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Yöresi Ağızları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 116. __________________ (1994b). Sivas ve Tokat İlleri Ağızlarından Toplamalar, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 91. __________________ (1994c). Anadolu Dialektolojisi Üzerine Malzeme-I, Oyunlar, Tekerlemeler, Yanıltmaçlar ve Oyun Istılahları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 586. (1995a). Güney Doğu İllerimiz Ağızlarından Toplamalar, Malatya, Elâzığ, Tunceli, Gaziantep ve Maraş Vilâyetleri Ağızları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 107. __________________ (1995b).
  10. Orta Anadolu Ağızlarından Derlemeler, Niğde, Kayseri, Kırşehir, Yozgat, Ankara Vilâyetleri ile Afşar, Saçıkaralı ve Karakoyunlu Uruklarının Ağızları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 585. DEMİR Necati (2001). Ordu İli ve Yöresi Ağızları (İnceleme-Metinler-Sözlük), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 788. DEMİR Necati, AYDOĞDU Özkan (2009). Giresun İli ve Yöresi Ağızları (Tarih-Dil İncelemesiMetinler-Sözlük) (Ed. E. Altınkaynak), Giresun: Giresun Valiliği Yayınları: 15. DEMİRCİ Ümit Özgür (2014). “Uygur Metinlerinde Yılan / Uyghur Snake In The Text”, TURKISH STUDIES -International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic- ISSN: 1308-2140 (Türk Dili ve Edebiyatı), Volume 9/3, Winter 2014, www.turkishstudies.net, DOI Number: ht