KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Konservatoryum / 2026 / Sayı: 1 Özel Sayı

Âşık Veysel Türkülerinde Biçimsel Sadelik ve Sanatsal İletişim

Formal Simplicity and Artistic Communication in the Folk Songs of Âşık Veysel

Emrah Uçar(Yıldız Teknik Üniversitesi)0000-0003-2481-5514
Sayfa
140–156
Yayın Tarihi
2026-06-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, repertuvarın %82 oranında Hüseyni makamında yoğunlaştığını, karar sesinin %98 oranında “la” sesinde sabitlendiğini ve melodik yapının dar bir ses aralığında (ort. 7,3) kurgulandığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Âşık Veysel’in müzik dili, sınırlı müziksel malzeme kullanımıyla yüksek anlamsal yoğunluk üreten işlevsel bir sadelik anlayışıyla açıklanabilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, TRT Türk Halk Müziği repertuvarında yer alan Âşık Veysel’e ait eserler arasından; nota ve söz metinlerine güvenilir biçimde ulaşılabilen ve sanatçının müzik dilini temsil kabiliyeti yüksek olan toplam 50 türkü üzerinde gerçekleştirilen betimsel ve çözümleyici bir çalışmadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, repertuvarın %82 oranında Hüseyni makamında yoğunlaştığını, karar sesinin %98 oranında “la” sesinde sabitlendiğini ve melodik yapının dar bir ses aralığında (ort. 7,3) kurgulandığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Âşık Veysel · Biçimsel Sadelik · Sanatsal İletişim

Özet

Âşık Veysel’in müzik dili, sınırlı müziksel malzeme kullanımıyla yüksek anlamsal yoğunluk üreten işlevsel bir sadelik anlayışıyla açıklanabilir. Bu çalışmanın amacı, Âşık Veysel türkülerinde gözlenen biçimsel sadelik ve müzikal minimalizmin sanatsal iletişim sürecindeki işlevini ve estetik karşılığını incelemektir. Araştırma, TRT Türk Halk Müziği repertuvarında yer alan Âşık Veysel’e ait eserler arasından; nota ve söz metinlerine güvenilir biçimde ulaşılabilen ve sanatçının müzik dilini temsil kabiliyeti yüksek olan toplam 50 türkü üzerinde gerçekleştirilen betimsel ve çözümleyici bir çalışmadır. Karma yöntem anlayışıyla yürütülen araştırmada; nicel ve nitel çözümleme birlikte kullanılarak türkülerin makamsal yapısı, ses alanı (ambitus), karar sesi, usul özellikleri ve sözel içerikleri analiz edilmiştir. Bulgular, repertuvarın %82 oranında Hüseyni makamında yoğunlaştığını, karar sesinin %98 oranında “la” sesinde sabitlendiğini ve melodik yapının dar bir ses aralığında (ort. 7,3) kurgulandığını göstermektedir. Ayrıca sözel yapıda da belirgin bir kelime ekonomisi tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Veysel’in müziğindeki bu “indirgeme” stratejisinin, iletişimsel gürültüyü (noise) azaltarak dinleyicinin anlamsal öze odaklanmasını sağlayan bir “sanatsal filtre” işlevi gördüğü anlaşılmıştır. Bu bağlamda biçimsel sadelik, sanatsal iletişimin etkinliğini artıran yapısal bir eğilim olarak değerlendirilmiştir.

Abstract

Âşık Veysel’s musical language can be explained through a concept of functional simplicity, which produces high semantic density with limited musical material. The aim of this study is to examine the function and aesthetic resonance of formal simplicity and musical minimalism in Âşık Veysel’s songs within the context of the artistic communication process. The research is a descriptive and analytical study conducted on 50 songs by Âşık Veysel included in the TRT Turkish Folk Music repertoire, selected based on the reliability of their notations and lyrics. In this mixed-method study, both quantitative and qualitative analyses were employed, and the modal structure, ambitus, final tone, rhythmic features, and lexical content of the songs were examined. The findings indicate that 82% of the repertoire is concentrated in the Hüseyni maqam, the final tone is fixed on “la” in 98% of the songs, and the melodic structure is constructed within a narrow sound range (avg. 7.3). Additionally, a significant lexical economy was identified in the verbal structure. Consequently, this strategy of “reduction” in Veysel’s music functions as an “artistic filter” that reduces communicative noise and allows the listener to focus on the semantic core. In this context, formal simplicity has been considered a structural trend that enhances the effectiveness of artistic communication.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Uçar, E. (2026). Âşık Veysel Türkülerinde Biçimsel Sadelik ve Sanatsal İletişim. Konservatoryum, Sayı: 1 Özel Sayı, 140–156. https://doi.org/10.26650/CONS2026-1889094

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Assmann, J. (2015). Kültürel bellek (A. Tekin, Çev.). Ayrıntı Yayınları. google scholar
  2. Başgöz, İ. (2011). Türk halk hikâyeleri ve halk hikâyeciliği. Pan Yayıncılık. google scholar
  3. Benli, Y. (2023). Bağlama icrasında tını estetiği: kuramsal temeller, estetik analiz kodlar ve öğretimsel ilkelerin belirlenmesi. Rast Müzikoloji Dergisi, 11(1), 31-54. google scholar
  4. Bernard, J. (2003). Minimalism, postminimalism, and the resurgence of tonality in recent American music. American Music, 21(1), 112–133. google scholar
  5. Boratav, P. N. (2012). Halk edebiyatı dersleri. Tarih Vakfı Yurt Yayınları. google scholar
  6. Bulut, M. H., & Gündüz, M. (2005). Âşık Veysel'in Türkülerinin Çok Boyutlu İçerik Çözümlemesi. Folklor/Edebiyat, 11(44), 257-268. google scholar
  7. Demirel, D. D. (2025). Minimalist müzikte tekrar unsuru ve teknikleri. Eurasian Journal of Music and Dance, 26, 350-371. google scholar
  8. Dewey, J. (1934). Art as experience. Perigee Books. google scholar
  9. Huron, D. (2006). Sweet anticipation: Music and the psychology of expectation. MIT Press. google scholar
  10. Margulis, E. H. (2014). On repeat: How music plays the mind. Oxford University Press. google scholar
  11. Mertens, W. (1983). American minimal music: La Monte Young, Terry Riley, Steve Reich, Philip Glass. Kahn & Averill. google scholar
  12. Meyer, L. B. (1956). Emotion and meaning in music. University of Chicago Press. google scholar
  13. Reber, R., Schwarz, N., & Winkielman, P. (2004). Processing fluency and aesthetic pleasure: Is beauty in the perceiver’s processing experience? Psychological Review, 111(2), 364– 382. google scholar
  14. Shannon, C. E., & Weaver, W. (1949). The mathematical theory of communication. University of Illinois Press. google scholar
  15. Soysal, F. (2020). Halk musikisinin sanat yönüne dair bir inceleme. Rast Müzikoloji Dergisi, 8(1), 2372-2381. google scholar
  16. Vuust, P., & Witek, M. A. G. (2014). Rhythmic complexity and predictive coding: A novel approach to modeling rhythm and meter perception in music. Frontiers in Psychology, 5, Article 1111. google scholar