KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 2

Farklı Yaşam Olaylarında Kişilerin Algıladıkları Stres ve Dini Başa Çıkma Tarzlarının Sosyo-demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi

Investigation of Perceived Stress and Religious Coping Styles of Individuals in Different Life Events in Terms of Socio-demographic Variables

Begüm Açık Yavuz(ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ)0009-0003-5089-329X
Feyza Karslı(ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2548-7436
Sayfa
613–636
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada yaşam olaylarına yönelik stres algısı ve dini başa çıkma tarzları, demografik özellikler açısından incelenerek bir profil çıkarılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Stres, yaşantının vazgeçilmez bir unsuru olmasına rağmen olayların stresli olarak değerlendirilmesinde bireysel farklar vardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kişiler stresli olarak algıladıkları farklı yaşam olaylarıyla baş ederken olumlu ya da olumsuz dini başa çıkma tarzını kullanabilirler.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada yaşam olaylarına yönelik stres algısı ve dini başa çıkma tarzları, demografik özellikler açısından incelenerek bir profil çıkarılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:213 katılımcı
⚙️Değişkenler:algılanan stres · olumlu dini başa çıkma · olumsuz dini başa çıkma

Özet

Stres, yaşantının vazgeçilmez bir unsuru olmasına rağmen olayların stresli olarak değerlendirilmesinde bireysel farklar vardır. Bu noktada algılanan stres kavramı düşünüldüğünde kişinin o olaydan algıladığı stres düzeyi önemlidir. Kişiler stresli olarak algıladıkları farklı yaşam olaylarıyla baş ederken olumlu ya da olumsuz dini başa çıkma tarzını kullanabilirler. Bu çalışmada farklı yaşam olaylarında kişilerin algıladıkları stres ve dini başa çıkma tarzlarının stresli yaşam olayları ve demografik özellikler bakımından incelenmesi, algılanan stres ve dini baş etme tarzları arasındaki ilişkiler ve katılımcıların deneyimlediği stresli olay sayısı ve hangi yaşam olaylarını daha stresli algıladıklarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada yaş ortalaması 25.68 (S.S. = 11.01) olan 145’i kadın (%68.1), 68’i erkek (%31.9) 213 katılımcının verileri analiz edilmiştir. Bu çalışmada nicel ve kesitsel bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama araçları stresli yaşam olayları listesi, algılanan stres ölçeği ve dini başa çıkma ölçeğidir. Çalışmanın sonuçlarına göre katılımcıların hepsinin en az bir stresli olay deneyimlediği, çoğunluğunun bir yakının kaybı gibi manevi konuları stresli olarak algıladığı ve eğitim, gelir düzeyi ve medeni duruma bağlı olarak algılanan stres ile dini başa çıkma tarzlarının farklılaştığı bulunmuştur. Bu çalışmada yaşam olaylarına yönelik stres algısı ve dini başa çıkma tarzları, demografik özellikler açısından incelenerek bir profil çıkarılmıştır.

Abstract

Stress is an indispensable element of daily life. However, there are individual differences in the evaluation of events as stressful. At this point, the concept of perceived stress is emphasized to determine the level of stress an individual perceives from an event. While coping with events they perceive as stressful, individuals may use positive or negative religious coping styles. Depending on the characteristics of the situation, some coping styles are more appropriate in different life events. This study aims to examine the perceived stress and religious coping styles of individuals in various life events in terms of stressful life events and socio-demographic characteristics, and to evaluate the number of stressful events experienced by the participants and which life events they perceive as more stressful. Data were analyzed with 213 participants in the study. A list of stressful life events, the perceived stress scale, and the religious coping scale were used as data collection tools. According to the results of the study, it was found that all participants experienced at least one stressful event, the majority perceived spiritual issues such as the loss of a loved one as stressful, and perceived stress decreased as income level increased. Consequently, a profile was created in the study based on socio-demographic characteristics in terms of stress perception and religious coping styles towards life events.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavuz, B. A., Karslı, F. (2025). Farklı Yaşam Olaylarında Kişilerin Algıladıkları Stres ve Dini Başa Çıkma Tarzlarının Sosyo-demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 2, 613–636. https://doi.org/10.31679/adamakademi.1529297

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (63)

  1. Abanoz, S. (2020). Türkiye’de yapılan ‘dinî başa çıkma’ konulu araştırmalar hakkında bir değerlendirme. Eskiyeni, (40), 407-429.
  2. AbdAleati, N. S., Mohd Zaharim, N., & Mydin, Y. O. (2016). Religiousness and Mental Health: Systematic Review Study. Journal of religion and health, 55(6), 1929–1937. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9896-1.
  3. Aggarwal S, Wright J, Morgan A, Patton G, Reavley N.(2023). Religiosity and spirituality in the prevention and management of depression and anxiety in young people: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry. 23(1):729. doi: 10.1186/s12888-023-05091-2.
  4. Aksöz Efe, İ. (2018). Olumsuz Yaşam Olayları, Psikolojik Danışma Hizmeti Alma, Ruminasyon ve Stres Arasındaki İlişki. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 51(2), 95-119. https://doi.org/10.30964/auebfd.425619.
  5. Angın, Y. (2021). Covid-19 pandemi sürecinden geçerken sağlık çalışanlarında dini başa çıkma ve psikolojik sağlamlık ilişkisi üzerine bir araştırma. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 25(1), 331-345.
  6. Aten, J. D., Smith, W. R., Davis, E. B., Van Tongeren, D. R., Hook, J. N., Davis, D. E., Shannonhouse, L., DeBlaere, C., Ranter, J., O'Grady, K., & Hill, P. C. (2019). The psychological study of religion and spirituality in a disaster context: A systematic review. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 11(6), 597–613. https://doi.org/10.1037/tra0000431.
  7. Ayten, A. (2021). Tanrı'ya Sığınmak. İz Yayıncılık.
  8. Bakır, N., Ölçer, Z., & Oskay, Ü. (2014). Prenatal attachment level of high risk pregnant women and affecting factors. JACSD, 1, 25-37.
  9. Becker, D. V., Kenrick, D. T., Neuberg, S. L., Blackwell, K. C., & Smith, D. M. (2007). The confounded nature of angry men and happy women. Journal of Personality and Social Psychology, 92(2), 179–190. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.2.179.
  10. Bjorck, J. P., & Kim, J. W. (2009). Religious coping, religious support, and psychological functioning among short-term missionaries. Mental Health, Religion & Culture, 12(7), 611–626. https://doi.org/10.1080/13674670903014932.
  11. Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24(4), 385–396. https://doi.org/10.2307/2136404.
  12. Cohen, S. (2012). Construction and preliminary validation of a dictionary for cognitive rigidity: linguistic markers of overconfidence and overgeneralization and their concomitant psychological distress. J Psycholinguist Res., 41:347–370. doi: 10.1007/s10936-011-9196-9.
  13. Coşgun, R., Tokur, B. (2022). Ağır Hastalarda Dini Başa Çıkma. Journal of Analytic Divinity, 6/2, 122-144. https://doi.org/10.46595/jad.1127744.
  14. Cristóbal-Narváez, P., Haro, J. M., & Koyanagi, A. (2020). Perceived stress and depression in 45 low-and middle-income countries. Journal of affective disorders, 274, 799-805. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.04.020.
  15. Çakmak, R. (2022). Başarılı Yaşlanma ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi, 10(20), 1-26.
  16. Day, L., & Maltby, J. (2003). Belief in good luck and psychological well-being: The mediating role of optimism and irrational beliefs. The Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 137(1), 99–110. https://doi.org/10.1080/00223980309600602.
  17. de Oliveira Valente TC, da Silva LM & Cavalcanti APR. (2022). Spiritual Needs as Expressed by People Living with HIV: A Systematic Review. Religions, 13(4):342. https://doi.org/10.3390/rel13040342.
  18. Doğan, M. (2023). Psikolojik Sağlamlık Ile Travma Sonrası Gelişim Arasındaki İlişkide Dinî Başa Çıkmanın Aracı Rolü. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 65, 127-62. https://doi.org/10.15370/maruifd.1384192.
  19. Eryücel, S. (2013). Yaşam Olayları ve Olumlu Dini Başa Çıkma. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(23), 251-271.
  20. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: güvenirlik ve geçerlik analizi. New/Yeni Symposium Journal, 51(3), 132-140.
  21. Eskin, M., Baydar, N., El-Nayal, M., Asad, N., Noor, I. M., Rezaeian, M., et al. (2020). Associations of religiosity, attitudes towards suicide and religious coping with suicidal ideation and suicide attempts in 11 muslim countries. Social Science & Medicine, 265, 113390. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2020.113390.
  22. Ferah, N. (2019). Boşanma Sürecindeki Bireylerde Depresyon Anksiyete Stres ve Dini Başa Çıkma Arasındaki İlişki. Bilimname, 37, 383-405. https://doi.org/10.28949/bilimname.470155.
  23. Frank, G. (2014). Religious coping and perceived stress in emerging adults. Pepperdine University.
  24. Garssen, B., Visser, A., & Pool, G. (2021). Does spirituality or religion positively affect mental health? Meta-analysis of longitudinal studies. The International Journal for the Psychology of Religion, 31(1), 4-20.
  25. Gören, A. B. (2023). Afet Sonrası İkincil Travmatik Stres ve Dini Başa Çıkma: Kahramanmaraş Depremi Örneği. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 23(1), 80-100.
  26. Gümüştekin, Y. E., & Öztemiz, A. B. (2005). Örgütlerde Stresin Verimlilik ve Performansla Etkileşimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 271-288.
  27. Graves, B. S., Hall, M. E., Dias-Karch, C., Haischer, M. H., & Apter, C. (2021). Gender differences in perceived stress and coping among college students. PloS one, 16(8), 1-12. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0255634
  28. Helliwell, J. F., Layard, R., & Sachs, J. D. (2023). The happiness agenda: The next 10 years. World Happiness Report, 15.
  29. Hiçdurmaz, A. G. D., & Öz, F. (2009). Hemodiyaliz ve sürekli ayaktan periton diyalizi uygulanan hastaların stresle başa çıkma biçimleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 16(3), 1-16.
  30. Hiçdurmaz A.G.D. & Öz F. (2013). Stresle Baş Etmenin Bir Boyutu Olarak Spiritüalite. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2013;16(1):50-6.
  31. Jans-Beken, L. (2019). Gratitude’s place in second wave positive psychology, International Journal of Existential Positive Psychology, 9(1).
  32. Kabakçı, E. (2001). Üniversite öğrencilerinde sosyotropik/otonomik kişilik özellikleri, yaşam olaylar ve depresif belirtiler. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(4), 273-282.
  33. Karaca, H. (2023). Gazi̇ ve gazi̇ yakinlarinda stres ve di̇ni̇ yöneli̇m (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İzmir Katip Çelebi Üniversitesi.
  34. Karagöz, S. (2022). Gebelerin Algılanan Stres, Hayat Memnuniyeti, Psikolojik Dayanıklılık ve Dini Başa Çıkma Düzeyleri İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Amasya İlahiyat Dergisi, (19), 44-83.
  35. Kelley, M. M., & Chan, K. T. (2012). Assessing the role of attachment to God, meaning, and religious coping as mediators in the grief experience. Death studies, 36(3), 199–227.https://doi.org/10.1080/07481187.2011.553317.
  36. Kızılgeçit, M., & Çinici, M. (2020). Koronavirüs (Covid-19) Sürecinde Yapay Sinir Ağları Yöntemiyle Bireylerin Dini Başa Çıkma Düzeylerinin Tahmini. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, (54), 45-65. https://doi.org/10.29288/ilted.774693.
  37. Konkan, R., Erkuş, G. H., Güçlü, O., Şenormancı, Ö., Aydın, E., Ülgen, M. C., & Sungur, M. Z. (2014). İntihar Girişiminde Bulunan Kişilerde Başa Çıkma Tutumları. Archives of Neuropsychiatry/Noropsikiatri Arsivi, 51(1), 46-51.
  38. Krause, N., Pargament, K. I., Hill, P. C., & Ironson, G. (2018). Assessing gender differences in the relationship between religious coping responses and alcohol consumption. Mental Health, Religion & Culture, 21(1), 93–104. https://doi.org/10.1080/13674676.2018.1455652
  39. Lavery, M. E., & O'Hea, E. L. (2010). Religious/spiritual coping and adjustment in individuals with cancer: Unanswered questions, important trends, and future directions. Mental Health, Religion & Culture, 13(1), 55–65. https://doi.org/10.1080/13674670903131850.
  40. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer publishing company. Leão, D. C. M. R., Pereira, E. R., Silva, R. M. C. R. A., Rocha, R. C. N. P., Cruz-Quintana, F., & García-Caro, M. P. (2022). Spiritual and Emotional Experience With a Diagnosis of Breast Cancer: A Scoping Review. Cancer nursing, 45(3), 224–235. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000000936.
  41. MacKinlay, E. (2002). The spiritual dimension of caring: Applying a model for spiritual tasks of ageing. Journal of Religious Gerontology, 12(3-4), 151-166. https://doi.org/10.1300/J078v12n03_12.
  42. Masten, A. S., & Powell, J. L. (2003). A resilience framework for research, policy, and practice. S. S. Luthar (Ed.), Resilience and vulnerability: Adaptation in the context of childhood adversities (ss. 1–25). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511615788.003
  43. McCrae, R. R., & John, O. P. (1992). An introduction to the five-factor model and its applications. Journal of personality, 60(2), 175–215. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1992.tb00970.x.
  44. Murat, A., & Kızılgeçit, M. (2017). Dini başa çıkma ve psikopatoloji ilişkisi (Rize örneği). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6(11), 111-151.
  45. Monroe S. M. (2008). Modern approaches to conceptualizing and measuring human life stress. Annual review of clinical psychology, 4, 33–52. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.4.022007.141207.
  46. Newton, T., & McIntosh, D. N. (2013). Unique contributions of religion to meaning. In The experience of meaning in life: Classical perspectives, emerging themes, and controversies (pp. 257-269). Dordrecht: Springer Netherlands.
  47. Osborne, T. L., & Vandenberg, B. (2003). Situational and denominational differences in religious coping. The International Journal for the Psychology of Religion, 13(2), 111-122.
  48. Özcan, Z. (2019). Mülteci öğrencilerin kültürel uyumları ile dinî başa çıkmaları arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 23(1), 127-147.
  49. Pargament, K. I. (1997). The psychology of religion and coping: Theory, research, practice. Guilford Press.
  50. Pargament, K. I., Smith, B. W., Koenig, H. G., & Perez, L. (1998). Patterns of positive and negative religious coping with major life stressors. Journal for the Scientific Study of Religion, 37(4), 710–724. https://doi.org/10.2307/1388152.
  51. Pargament, K. I., Koenig, H. G., & Perez, L. M. (2000). The many methods of religious coping: development and initial validation of the RCOPE. Journal of clinical psychology, 56(4), 519–543. https://doi.org/10.1002/(sici)1097-4679(200004)56:4 3.0.co;2-1.
  52. Pargament, K. I. (2006). Spiritual struggles as a fork in the road to healthy living. Human Development, 27, 5-13.
  53. Park, K. (2005). Parks Textbook of Preventive and Social Medicine (18th ed.). Jabalpur: Banarsidas Bhanot.
  54. Park, C. L., & Halifax, R. J. (2021). Religion and spirituality in adjusting to bereavement: Grief as burden, grief as gift. Grief and bereavement in contemporary society, 355-363.
  55. Sağır, Z. (2020). Kültürleşme, dini başa çıkma ve yaşam memnuniyeti: Türkiye’de yaşayan yabancı öğrenciler üzerine nicel bir araştırma. Kilitbahir, (17), 5-37.
  56. Sorias, S. (1982) Hasta ve normallerde yaşam olaylarının stres verici etkilerinin araştırılması. Ege Üniversitesi, Ege Tıp Fakültesi Psikiyatri Bilim Dalı, Doçentlik Tezi, İzmir.
  57. Spilka, B. (2003) The Psychology of Religion: An Empirical Approach. Guilford Press. Temiz, Y. E. (2014). Yetişkinlerde Dini Başa Çıkma Yöntemi Olarak Dua. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi.
  58. Toprak, F., & Kızılgeçit, M. (2023). Çocuk Sahibi Olamayan Kadınlarda Dinî Başa Çıkma Sürecine Yönelik Bir Araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(24), 557- 587.
  59. Werner, P. (2004) Reasoned Action and Planned Behavior. In: Peterson, S.J. and Bredow, T., Eds., Middle Range Theories: Application to Nursing Research, Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia, 125-147.
  60. Xu, X., Bao, H., Strait, K., Spertus, J. A., Lichtman, J. H., D'Onofrio, G., Spatz, E., Bucholz, E. M., Geda, M., Lorenze, N. P., Bueno, H., Beltrame, J. F., & Krumholz, H. M. (2015). Sex differences in perceived stress and early recovery in young and middle-aged patients with acute myocardial infarction. Circulation, 131(7), 614–623. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.114.012826.
  61. Yerlikaya, E.E., İnanç, B. (2007). Algılanan Stres Ölçeğinin (ASÖ) Türkçe Çevirisinin Psikometrik Özellikleri. IX. Ulusal Psikolojk Danışma ve Rehberlik Kongresi, Çeşme-İzmir.
  62. Yıldırım, İ. K., & Dirik, G. (2022). Kalp Krizi Sonrası Hayata Farklı Bakmak: Miyokard İnfarktüsü Geçirmiş Hastalarda Travma Sonrası Gelişim. Nesne. DOI: 10.7816/nesne-10-23-10.
  63. Zhang, H., Hook, J. N., Van Tongeren, D. R., Davis, D. E., McElroy-Heltzel, S. E., Davis, E. B., & Aten, J. D. (2022). The role of spiritual fortitude in meaning and mental health symptoms following a natural disaster. Psychology of Religion and Spirituality, 14(3), 406–415. https://doi.org/10.1037/rel0000420.