Dergiler / Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 2

İmalat Sanayinde İhracatı Etkileyen Faktörler: Temel Eczacılık Ürünleri Sektörüne Yönelik Toda Yamamoto Nedensellik Analizi

Factors Affecting Exports in Manufacturing Industry: Toda Yamamoto Causality Analysis For Basic Pharmaceutıcal Products Sector

Zeynep Karaca(Erzurum Teknik Üniversitesi)0000-0001-8046-7222
Sayfa
429–444
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nedensellik analizi sonucunda kapasite kullanım oranı, sanayi üretim endeksi, patent sayısı ve ihracat arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İhracat ekonomik büyümenin desteklenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İhracata yapılan vurgu, doğrudan gayri safi yurtiçi hasılayı artırmanın yanı sıra, ihracat dışı sektörlerde daha verimli yönetim ve üretim teknikleri gibi bilgi yayılımı şeklinde olumlu dışsallıklara da yol açabilir.
💡
Sonuç & Katkı:Nedensellik analizi sonucunda kapasite kullanım oranı, sanayi üretim endeksi, patent sayısı ve ihracat arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2007-2022 Verileri
⚙️Değişkenler:İhracat · sanayi üretim endeksi · kapasite kullanım oranı

Özet

İhracat ekonomik büyümenin desteklenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Birçok ülke için uluslararası ticaret, özellikle de ihracat, ulusal ekonominin itici gücü olarak çok önemli bir role sahiptir. İhracat, daha sonra ithalatı ve yurt içi ekonomik kalkınma sektörünü finanse etmek için kullanılabilecek döviz yaratır. İhracata yapılan vurgu, doğrudan gayri safi yurtiçi hasılayı artırmanın yanı sıra, ihracat dışı sektörlerde daha verimli yönetim ve üretim teknikleri gibi bilgi yayılımı şeklinde olumlu dışsallıklara da yol açabilir. Bu da ihracat ve ihracat dışı sektörlerde inovasyon ve üretimin artmasına, gelirlerin artmasına ve büyümenin desteklenmesine yol açabilir. Bu çalışmada imalat sanayi sektörlerinden biri olan temel ilaç ürünleri sektörünün ihracatını etkileyen faktörler Toda Yamamoto nedensellik analizi ile araştırılmaktadır. Çalışmada nedensellik için kapasite kullanım oranı, sanayi üretim endeksi, patent sayısı ve ihracat serileri kullanılmış olup, çalışma dönemi 2007-2022’dir. Çalışmada kullanılan veriler yıllık veri şeklindedir. Nedensellik analizi sonucunda kapasite kullanım oranı, sanayi üretim endeksi, patent sayısı ve ihracat arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur.

Abstract

Exports play an important role in promoting economic growth. For many countries, international trade, especially exports, has a crucial role as a driver of the national economy. Exports generate foreign exchange that can then be used to finance imports and the domestic economic development sector. In addition to directly increasing gross domestic product, an emphasis on exports can also lead to positive externalities in the form of knowledge spillovers in non-export sectors, such as more efficient management and production techniques. This can lead to increased innovation and production in export and non-export sectors, raising incomes and supporting growth. In this study, the factors affecting the exports of the basic pharmaceutical products sector, one of the manufacturing industry sectors, are investigated by Toda Yamamoto causality analysis. In the study, capacity utilization rate, industrial production index, number of patents and export series are used for causality and the study period is 2007-2022. The data used in the study are annual data. As a result of the causality analysis, a bidirectional causality relationship was found between capacity utilization rate, industrial production index, number of patents and exports.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karaca, Z. (2025). İmalat Sanayinde İhracatı Etkileyen Faktörler: Temel Eczacılık Ürünleri Sektörüne Yönelik Toda Yamamoto Nedensellik Analizi. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 2, 429–444. https://doi.org/10.31679/adamakademi.1470753

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Akarsu, Y. (2020). Patent Başvurularının Türkiye’nin İhracatına Etkisi, Uluslararası Yönetim Eğitim ve Ekonomik Perspektiler Dergisi, 8(2), 110-124.
  2. Aktepe, C. & Yumuş, F. (2023). İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı İle İhracat Değeri Arasındaki İlişki: Türkiye İçin Bir Uygulama, İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 3113-3120.
  3. Altuzarra, A., Bustillo, R. & Rodriguez, C. (2016). Understanding Export Market Success: Evidence from Manufacturing Firms, Open Economies Review, 27, 161-181.
  4. Avcı, Ş. & Işık, N. (2023). İleri Teknoloji İhracatı Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Türkiye Üzerine Bir Uygulama, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 157-182.
  5. Baskak, T. E. (2023). BRICS-T Ülkelerinde Erkek ve Kadın Genç İşsizlik ile Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi İlişkisi: Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 259-278.
  6. Boccardo, J. (2004). A Firm’s Capacity Utilization And İts Relationship With Foreign Competition İn Selected Countries, Washington, DC.
  7. Bozkurt, K. (2008). Türk İmalat Sanayisinde Teknolojik Gelişme ve İhracat Performansı, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 45(522), 91-103.
  8. Central Bank of Türkiye Republic, https://www.tcmb.gov.tr/
  9. Crespo Cuaresma, J. & Wörz, J. (2005). On Export Composition and Growth, Review of World Economics, 141, 33-49.
  10. Doğaner, A. (2022). Türkiye’de Sanayi Üretiminin İhracat ve İthalat Üzerindeki Etkisi: ARDL Sınır Testi ile Bir Değerlendirme, Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 4(2), 44-52.
  11. Grancay, M., Grancay, N. & Dudas, T. (2015). What You Export Matters: Does it Really?, Contemporary Economics, Vol. 9, No. 2, 233-244.
  12. Hausmann, R., Hwang, J. & Rodrik, D. (2007). What You Export Matters, Journal of Economic Growth, 12 (1), 1-25. Ivus, O. (2010). Do Stronger Patent Rights Raise High-Tech Exports To The Developing World?, Journal of International Economics, 81(1), 38-47.
  13. Kılıç, E. & Yıldırım, K. (2015). Sektörel Reel Döviz Kuru Volatilitesinin Türk İmalat Sanayi İhracatı Üzerine Etkileri, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 13-25.
  14. Kurt, S. & Terzi, H. (2007). İmalat Sanayi Dış Ticareti Verimlilik Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 25-46.
  15. Lodefalk, M. (2014). The Role Of Services For Manufacturing Firm Exports, Review of World Economics, 150, 59-82.
  16. Ogungbenle, S. (2022). Trade Openness, Manufacturing Capacity Utilization Rate and Output Expansion Nexus in Nigeria, European Journal of Science, Innovation and Technology, 2(1), 124-133.
  17. Okur, M. G. & Çiçek, A. (2023). Türkiye’de Kırmızı Et Fiyatları ile Besi Yemi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 11(2), 368-376.
  18. Önder, K. & Hatırlı, S. A. (2014). Türkiye’de İmalat Sanayi İhracatı Ve Büyüme İlişkisinin İktisadi Analizi, Journal of Yasar University, 9(34), 5851-5869.
  19. Özbay, Ü. (2021). Türkiye’nin Sanayi Üretimi İle Dış Ticareti Arasındaki İlişki: 2001-2009 Dönemi İçin Değerlendirmeler, Verimlilik Dergisi, 4, 153-165.
  20. Panda, S., Sharma, R. & Park, W. G. (2020). Patent Protection, Technological Efforts, And Exports: An Empirical Investigation, The Journal of Developing Areas, 54(2).
  21. Pavitt, K. (1982). R&D, Patenting And İnnovative Activities: A Statistical Exploration, Research Policy, 11(1), 33-51. Sheridan, B. J. (2014). Manufacturing Exports And Growth: When İs A Developing Country Ready To Transition From Primary Exports To Manufacturing Exports?, Journal of Macroeconomics, 42, 1-13.
  22. Sumiyati, E. E. (2020). Factors Affecting Manufacturing Exports, Journal of Economics, Business, and Accountancy Ventura, 23(2), 254-266.
  23. Tian, X. (2016). Participation İn Export And Chinese Firms’ Capacity Utilization, The Journal of International Trade & Economic Development, 25(5), 757-784.
  24. Turkish Patent and Trademark Office, https://www.turkpatent.gov.tr/
  25. Turkish Statistical Institute, https://www.tuik.gov.tr/
  26. Toda, H. Y. & Yamamoto, T. (1995). Statistical İnferences İn Vector Autoregression With Possibly İntegrated. Journal of Econometrics. 66 (1): 225-250.
  27. Uzay, N., Demir, M. & Yıldırım, E. (2012). İhracat Performansı Açısından Teknolojik Yeniliğin Önemi: Türkiye İmalat Sanayi Örneği, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 13(1), 147-160.