KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 1

İslami Liderlik İşyeri Kapsayıcılığının Gelişimini Nasıl Etkiler?

How Islamic Leadership Influences The Development of Inclusive Workplaces?

Esra Bildirici Çalık(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3013-5806
Dr. Omar Khalid Bhatti(HİTİT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2409-6532
Mahmut Bilen(SAKARYA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8512-5528
Sayfa
151–184
Yayın Tarihi
2026-05-14
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan analizler sonucunda Türkiye'de işletme yönetimi açısından İslami liderlik ve işyeri kapsayıcılığının pek duyulmadığı ancak uygulamada yöneticilerin hem İslami lider davranışları hem de kapsayıcı uygulamaları yaptıkları tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İşletme yönetimi açısından son yıllarda üzerinde önemli çalışmalar yapılan konulardan olan işyeri kapsayıcılığı ve İslami liderlik kavramları bu çalışmanın çıkış noktasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın uygulama kısmında ise çeşitli sektörlerde faaliyette bulunan CEO, CFO vb. ünvanlara sahip yöneticiler ile mülakatlar yapılmıştır. 33 üst düzey yöneticiyle yapılan mülakatlar nitel analizler için elverişli bir analiz programı olan MAXQDA aracılığıyla incelenmiş elde edilen veriler yorumlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan analizler sonucunda Türkiye'de işletme yönetimi açısından İslami liderlik ve işyeri kapsayıcılığının pek duyulmadığı ancak uygulamada yöneticilerin hem İslami lider davranışları hem de kapsayıcı uygulamaları yaptıkları tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Liderlik · İslami Liderlik · İşyeri Kapsayıcılığı

Özet

İşletme yönetimi açısından son yıllarda üzerinde önemli çalışmalar yapılan konulardan olan işyeri kapsayıcılığı ve İslami liderlik kavramları bu çalışmanın çıkış noktasıdır. Bu çalışmanın amacı üst düzey yöneticilerin işyeri kapsayıcılığı ve İslami liderlik kavramları hakkındaki bilgi ve tutumlarını ölçmek ve işyeri kapsayıcılığının gelişiminde İslami liderliğin rolünü tespit etmektir. Araştırmada öncelikle teorik olarak liderlik, İslami liderlik ve işyeri kapsayıcılığı kavramları ele alınmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında ise çeşitli sektörlerde faaliyette bulunan CEO, CFO vb. ünvanlara sahip yöneticiler ile mülakatlar yapılmıştır. 33 üst düzey yöneticiyle yapılan mülakatlar nitel analizler için elverişli bir analiz programı olan MAXQDA aracılığıyla incelenmiş elde edilen veriler yorumlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda Türkiye'de işletme yönetimi açısından İslami liderlik ve işyeri kapsayıcılığının pek duyulmadığı ancak uygulamada yöneticilerin hem İslami lider davranışları hem de kapsayıcı uygulamaları yaptıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma neticesinde kavramların bilinirliği ve tanımlamaları tespit edilmiş olup bu kavramların özellikleri de belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmaya konu örgütlerin kapsayıcılık faaliyetleri, uyguladıkları liderlik stratejileri ve İslami liderliğin işyeri kapsayıcılığına etkisi tespit edilmiştir.

Abstract

The concepts of workplace inclusion and Islamic leadership, which have been important topics of study in business management in recent years, are the starting point of this study. The purpose of this study is to measure the knowledge and attitudes of senior managers about the concepts of workplace inclusiveness and Islamic leadership and to determine the role of Islamic leadership in the development of workplace inclusiveness. In the research, the concepts of leadership, Islamic leadership and workplace inclusiveness are discussed theoretically. In the application part of the research, interviews were conducted with managers with titles such as CEO, CFO, etc. operating in various sectors. Interviews with 33 senior managers were analyzed through MAXQDA, an analysis program suitable for qualitative analysis, and the data obtained were interpreted. As a result of the analysis, it was found that Islamic leadership and workplace inclusiveness are not well known in terms of business management in Turkey, but in practice, managers engage in both Islamic leadership behaviors and inclusive practices. As a result of this study, the awareness and definitions of the concepts were determined and the characteristics of these concepts were also tried to be determined. The inclusion activities of the organizations subject to the study, the leadership strategies they apply and the effect of Islamic leadership on workplace inclusiveness were determined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çalık, E. B., Bhatti, D. O. K., Bilen, M. (2026). İslami Liderlik İşyeri Kapsayıcılığının Gelişimini Nasıl Etkiler?. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 1, 151–184. https://doi.org/10.31679/adamakademi.1595478

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Abdalla, I. A., & Al-Homoud, M. A. (2001). Exploring the Implicit Leadership Theory in The Arabian Gulf States, Applied Psychology: An International Review, 50 (4), 506-531.
  2. Acemoğlu, D., & Robinson, J.A. (2023). Dar Koridor: Devletler, Toplumlar ve Özgürlüğün Geleceği (Çev.). Doğan Kitap
  3. Alade, T.E.A., Hussain, M.N.B., Bashir, A. & Aziz, Z.B. (2016). Islamic Leadership Principles on Mosques Performance in Lagos State, Nigeria, International Journal of Islamic Business, 1(2), 1-19.
  4. Ali, A. J. (2005). Islamic Perspective of Management and Organization. United Kingdom: Edward Elgar Publishing.
  5. Al-Buraey, M. (1994). Mabadi al-Idarah wa al-Qiyadah fi al-Islam, Principles of Administration and Leadership in Islam, Al-Dammam: Matabi Al-Ibtikar
  6. Al-Farabi, A.N. (1985). Ara Ahl al-Madinah al-Fadilah, Excellent City Dwellers Opinions, 5.Edt., Lebanon: Beirut: Dar Al-Shorouq
  7. Al-Ghazali. (1987). İhyau Ulumiddin, İstanbul: Bedir Yayınevi
  8. Al-Talib, H. (1992). Training Guide for Islamic Workers, 2.Edt., United States of America, International Graphics
  9. Beekun, R. & Badawi, J. (1999). Leadership: An Islamic Perspective, Maryland: Amana Publications
  10. Brewer, M. B. (1991). The Social Self: On Being The Same and Different at The Same Time. Personality and Social Psychology Bulletin, 17, 475-482.
  11. Brimhall, K.C., Mor Barak, M.E., Hurlburt, M., McArdle, J., & Palinkas, L. (2016). Increasing Workplace Inclusion: The Promise of Leader-Member Exchange. Human Service Organizations: Management, Leadership & Governance, 40(3), 222-239. https://doi.org/10.1080/23303131.2015.1135698
  12. Cottrill, K.R. (2011). Antecedents and Outcomes of Inclusion: Exploring Authentic Leadership, Organizational Climate For Ethics, Organization-Based Self-Esteem, and Organizational Citizenship Behaviors, Phd.Thesis, USA, Los Angeles:Alliant International University
  13. El-Maverdi, E.H.A.B.M. (2004). Siyaset Sanatı, Nasihatü'l Mülük. (Çev.: Mustafa Sarıbıyık). Ark Kitapları:13. İstanbul: Özgü Yayınları
  14. Erdem, Ö.F. (2016). İslam Düşüncesinde Yönetim ve Liderlik, Şebnem Aslan (Edt.), Konya, Eğitim Kitabevi
  15. Fozia, M., Rehman, A. & Farooq, A. (2016). Entrepseneurship and Leadership: An Islamic Perspective, International Journal of Economics, Management and Accounting, 24(1), 15-47.
  16. Giovannini, M. (2004). What Gets Measured Gets Done: Achieving Results Through Diversity and Inclusion, The Journal for Quality and Participation, 27(4), 21-27.
  17. Hawwa, S. (1988). Fusool fi Al-Emarah wa Al-Amir [Sections on Commanding and Commander]. Beirut, Lebanon: Dar Ammar.
  18. Hossain, M. (2016). Leadership Pattern: A Comparative Study Between Conventional and Islamic Perspective, International Journal of Ethics in Social Sciences, 4(1), 79-88.
  19. House, R.J. (1971). A Path Goal Theory of Leader Effectiveness, Administrative Science Quarterly, 16(3), 321-339.
  20. Ibn Taymiyyah, T. A. A. (1988). Al-Siyasah al-Shar'iyyah fi Işlah al-Ra'i wa al-Ra'iyyah, Lebanon Beirut: Dar Al-Kutob Al-Ilmiyah
  21. Kartono, K. (1986). Pemimpin dan Kepemimpinan, CV Rajawali, Jakarta.
  22. Keating, R.T. (2018). The Effect of Inclusion on Identity Management Decisions in The Workplace: The Roles of Organizational Support, Anticipated Stigma, and State Psychological Well-Being, Master Thesis, Northern Illinois University,
  23. Khan, M.W. (1998). Prophetic Principles of Success. Minaret, September, 8–9.
  24. Koçel, T. (2015). İşletme Yöneticiliği, 15.Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayın Dağıtım Ltd.Şti.
  25. Mohsen, N.R. (2007). Leadership From The Quran Relationship Between Taqwa, Trust, and Business Leadership Effectiveness, Phd. Thesis, Malaysia: Universiti Sains Malaysia
  26. Mor Barak, M.E. (2000). The Inclusive Workplace an Ecosystems Approach to Diversity Management, Social Work, 45(4), 339-353.
  27. Mor Barak, M. E. (2014). Managing Diversity: Toward a Globally Inclusive Workplace (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
  28. Mor Barak, M.E. (2015) Inclusion is The Key to Diversity Management, But What is Inclusion?”, Human Service Organizations Management, Leadership And Governance, 39(2), 83-88.
  29. Neuman, W.L. (2011). Toplumsal Araştırma Yöntemleri: Nicel ve Nitel Yaklaşımlar 1, İstanbul: Siyasal Kitabevi
  30. Roberson, Q. M. (2006). Disentangling The Meanings of Diversity and Inclusion in Organizations, Group & Organization Management,31(2), 212-236.
  31. Saleh, A.M.J. (2011). Leadership: An Islamic Perspective, Issues in Islamic Management Theories and Practices (Edt.: Khaliq Ahmad, Rafikul Islam, Yusof Ismail), 2nd Edt., Malaysia: IIUM Press
  32. Shore, L.M., Randel, A.E., Chung, B.G., Dean, M.A., Ehrhart, K.H., & Singh, G. (2010). Inclusion and Diversity in Work Groups: A Review and Model For Future Research. Journal of Management, 37(4), 1262-1289.
  33. Shore, L. M., Cleveland, J. N., & Sanchez, D. (2018). Inclusive Workplaces: A Review and Model. Human Resource Management Review, 28, 176-189. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2017.07.003
  34. Soldo, A. (2017). Examining The Relationship Between Leadership Style and Leadership Effectiveness Among In U.S. Mosques, Phd.Thesis, USA:Colorado Technical University
  35. Sposato, M., Feeke,S., Anderson-Walsh,P., & Spencer,L. (2015). Diversity, Inclusion and The Workplace-Equality Index: The Ingredients For Organizational Success, Human Resource Management International Digest, 23(5),16-17.
  36. Sukarna (1989). Pengantar Ilmu Administrasi, Mandar Maju, Bandung.
  37. Terry, G.R. (1960). Principles of Management, Richard D. Irwin, Homewood, IL.
  38. Toor, S. R. (2008). Mergining Spirituality and Religion: Developing An Islamic Leadership Theory, IIUM Journal of Economics and Management, 16(1), 15-46.
  39. Toor. S.R. (2011). An Islamic Leadership Theory: Exploring The Extra Dimensions, Issues in Islamic Management Theories and Practices (Edt.: Khaliq Ahmad, Rafikul Islam, Yusof Ismail), 2nd Edt., Malaysiai: IIUM Press
  40. Traavik, L. E. M. (2018). Career equality: Inclusion and Opportunities in a Professional Service Firm in Norway, Gender in Management: An International Journal, 33 (6), 451-465.
  41. Ülgen Aydınlık, A. (2017). Girişimcilik ve yenilikçilik, Beta Yayıncılık
  42. Winters, M. (2014). From Diversity To Inclusion: An Inclusion Equation, Ferdman, B.M. & Deane, B.R. (Edt.), Diversity at Work: The Practice of Inclusion, Wiley-Blackwell, Oxford, 205-228.
  43. Zel, U. (2001). Kişilik ve Liderlik, Ankara: Seçkin Yayıncılık
  44. Academy of Managemet- AOM (2019) https://www.researchgate.net/profile/Ryan-Texas-Staveley/publication/ 329444628_Academy_of_Management_2019_79th_Annual_Conference_Theme/links/5c090cf5299bf139c742311f/Academy-of-Management-2019-79th-Annual-Conference-Theme.pdf
  45. Alev Alatlı (2014) https://www.youtube.com/watch?v=LqmLvYczdg0