Dergiler / Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 32 Sayı: 5

Makine öğrenmesi kütüphanelerinin başarısı için kritik faktörlerin bulanık karşılıklı ilişkiler göz önünde bulundurularak belirlenmesi

Determining critical factors for the success of machine learning libraries considering fuzzy interrelationships

İsmail Enes Parlak(BURSA TECHNICAL UNIVERSITY)
Miraç Tuba Çelik(BURSA TECHNICAL UNIVERSITY)
Gürkan Işık(BURSA TECHNICAL UNIVERSITY)
Aytaç Yildiz(BURSA TECHNICAL UNIVERSITY)
Sayfa
877–891
Yayın Tarihi
2026-01-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, faktörler arasındaki karşılıklı ilişkilerin dikkate alınmasının, onların önem derecelerini önemli ölçüde değiştirdiğini ortaya koymuştur; zira bu yaklaşım hem doğrudan hem de dolaylı etkileri hesaba katmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Makine öğrenmesindeki ilerlemeler, çeşitli alanlarda çığır açan gelişmelere yol açmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle geliştiriciler, çözümlerini farklı kütüphaneler, diller ve platformlar arasında entegre etmek zorunda kaldıklarında, makine öğrenmesi uygulamalarının etkinliği azalabilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, faktörler arasındaki karşılıklı ilişkilerin dikkate alınmasının, onların önem derecelerini önemli ölçüde değiştirdiğini ortaya koymuştur; zira bu yaklaşım hem doğrudan hem de dolaylı etkileri hesaba katmaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yapay zekâ · Bulanık mantık · Dilsel terim kümesi

Özet

Makine öğrenmesindeki ilerlemeler, çeşitli alanlarda çığır açan gelişmelere yol açmıştır. Bu ilerlemenin temel itici güçlerinden biri, makine öğrenmesi kütüphanelerinin artan yetenekleridir. Ancak, bu kütüphaneler hâlâ bazı sınırlamalara sahiptir ve bu durum, bazı alanlardaki uygulamalarını engelleyebilmektedir. Özellikle geliştiriciler, çözümlerini farklı kütüphaneler, diller ve platformlar arasında entegre etmek zorunda kaldıklarında, makine öğrenmesi uygulamalarının etkinliği azalabilmektedir. Bu çalışma, uzman değerlendirmelerine dayanarak, çeşitli faktörlerin makine öğrenmesi kütüphanelerinin başarısı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini incelemektedir. Zira kullanıcı deneyimlerine dayalı olarak kütüphane geliştirimini şekillendiren kritik faktörlere odaklanmak, stratejik ilerleme sağlamak ve enerji ile kaynak kullanımını optimize etmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu faktörlerin çoğu insan algısına bağlı belirsizlikler içerdiğinden, yöntem olarak z-sayılarla birlikte bulanık dilsel bir yaklaşım benimsenmiştir. Bulgular, faktörler arasındaki karşılıklı ilişkilerin dikkate alınmasının, onların önem derecelerini önemli ölçüde değiştirdiğini ortaya koymuştur; zira bu yaklaşım hem doğrudan hem de dolaylı etkileri hesaba katmaktadır. Ayrıca bu ilişkiler, hangi faktörlerin stratejik olarak önceliklendirilmesi gerektiğini de vurgulamaktadır; çünkü bir faktördeki iyileşme, diğerlerinde de gelişmeleri tetikleyebilir. Elde edilen sonuçlar, yapay zekâ kütüphanelerini geliştiren topluluğun doğru hedeflere yönelmesine ve yapay zekâ dönüşümünün sürdürülebilirliğini sağlamak için etkili stratejiler formüle etmesine katkı sağlayabilir.

Abstract

Advances in Machine Learning have led to groundbreaking developments across various fields. A key driver of this progress is the growing capabilities of machine learning libraries. However, these libraries still face certain limitations, which can hinder their application in some areas. In particular, developers often need to integrate their solutions across different libraries, languages, and platforms, which can reduce the effectiveness of machine learning applications. This study examines the direct and indirect impacts of various factors on the success of machine learning libraries, leveraging expert evaluations. Focusing on critical factors that shape library development based on user experiences is crucial. This approach ensures strategic advancement and optimizes energy and resource use. Given that many of these factors involve human perception-related uncertainties, the methodology incorporates a fuzzy linguistic approach with z-numbers to address the inherent vagueness. The findings reveal that considering the interrelationships among factors significantly alters their importance, as it accounts for both direct and indirect influences. Moreover, these interrelationships highlight which factors should be strategically prioritized, as improvements in one factor can drive improvements in others. The results obtained can support guiding the community developing artificial intelligence libraries toward the right objectives and formulating effective strategies to ensure the sustainability of artificial intelligence transformation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Parlak, İ. E., Çelik, M. T., Işık, G., Yildiz, A. (2026). Makine öğrenmesi kütüphanelerinin başarısı için kritik faktörlerin bulanık karşılıklı ilişkiler göz önünde bulundurularak belirlenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 32 Sayı: 5, 877–891. https://doi.org/10.65206/pajes.57422

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Wang Z, Liu K, Li J, Zhu Y, Zhang Y. “Various frameworks and libraries of machine learning and deep learning: a survey”. Archives of Computational Methods in Engineering, 31(1), 1-24, 2019.
  2. Al-Bdour G, Al-Qurran R, Al-Ayyoub M, Shatnawi A. “A detailed comparative study of open source deep learning frameworks”. arXiv, 2020, https://arxiv.org/pdf/1903.00102.
  3. Han J, Deng S, Lo D, Zhi C, Yin J, Xia X. “An empirical study of the dependency networks of deep learning libraries”. 2020 IEEE International Conference on Software Maintenance and Evolution (ICSME), Adelaide, Australia, 28 September-2 October 2020.
  4. Wei A, Deng Y, Yang C, Zhang L. “Free lunch for testing: Fuzzing deep-learning libraries from open source”. 44th International Conference on Software Engineering, Pittsburg, United States of America, 22-27 May 2022.
  5. Bahrampour S, Ramakrishnan N, Schott L, Shah M. “Comparative study of deep learning software frameworks”. arXiv, 2015, https://arxiv.org/pdf/1511.06435.
  6. Nejadgholi M, Yang J. “A study of oracle approximations in testing deep learning libraries”. 34th IEEE/ACM International Conference on Automated Software Engineering (ASE), San Diego, United States of America, 11-15 November 2019.
  7. Wang S, Shrestha N, Subburaman AK, Wang J, Wei M, Nagappan N. “Automatic unit test generation for machine learning libraries: How far are we?”. 2021 IEEE/ACM 43rd International Conference on Software Engineering (ICSE), Madrid, Spain, 25-28 May 2021.
  8. Nguyen G, Dlugolinsky S, Bobák M, Tran V, García ÁL, Heredia I, Malík P, Hluchý L. “Machine learning and deep learning frameworks and libraries for large-scale data mining: a survey”. Artificial Intelligence Review, 52(1), 77-124, 2019.
  9. Dai W, Berleant D. “Benchmarking contemporary deep learning hardware and frameworks: A survey of qualitative metrics”. 2019 IEEE First International Conference on Cognitive Machine Intelligence (CogMI), Los Angeles, United States of America, 12-14 December 2019.
  10. Shatnawi A, Al-Bdour G, Al-Qurran R, Al-Ayyoub M. “A comparative study of open source deep learning frameworks”. 9th International Conference on Information and Communication Systems (ICICS), Irbid, Jordan, 3-5 April 2018.
  11. Al-Bdour G, Al-Qurran R, Al-Ayyoub M, Shatnawi A. “Benchmarking open source deep learning frameworks”. International Journal of Electrical & Computer Engineering, 10(5), 5479-5486, 2020.
  12. Gevorkyan MN, Demidova AV, Demidova TS, Sobolev AA. “Review and comparative analysis of machine learning libraries for machine learning”. Discrete and Continuous Models and Applied Computational Science, 27(4), 305-315, 2019.
  13. Erickson BJ, Korfiatis P, Akkus Z, Kline T, Philbrick K. “Toolkits and libraries for deep learning”. Journal of Digital Imaging, 30(4), 400-405, 2017.
  14. Gheisari M, Ebrahimzadeh F, Rahimi M, Moazzamigodarzi M, Liu Y, Pramanik PKD, Heravi MA, Mehbodniya A, Ghaderzadeh M, Feylizadeh MR, Kosari S. “Deep learning: Applications, architectures, models, tools, and frameworks: A comprehensive survey”. CAAI Transactions on Intelligence Technology, 8(3), 581–606, 2023.
  15. Alawi ZB. “A comparative survey of PyTorch vs TensorFlow for deep learning: Usability, performance, and deployment trade-offs”. arXiv, 2025, https://arxiv.org/pdf/2508.04035.
  16. Bafghi RA, Raissi M. “Comparing PINNs across frameworks: JAX, tensorflow, and pytorch”. ICLR 2024 Workshop on AI4DifferentialEquations in Science, Vienna, Austria, 11 May 2024.
  17. Bećirović M, Kurtović A, Smajlović N, Kapo M, Akagić A. “Performance comparison of medical image classification systems using TensorFlow Keras, PyTorch, and JAX”. arXiv, 2025. https://arxiv.org/pdf/2507.14587.
  18. Tchakoute RN, Tadonki C, Dokladal P, Mesri Y. “Benchmark-based Study of CPU/GPU Power-Related Features through JAX and TensorFlow”. arXiv, 2025, https://arxiv.org/pdf/2505.03398.
  19. Ratul IJ, Zhou Y, Yang K. “Accelerating deep learning inference: A comparative analysis of modern acceleration frameworks”. Electronics, 14(15), 2977, 2025.
  20. Jovic A, Brkic K, Bogunovic N. “An overview of free software tools for general data mining”. 37th International Convention on Information and Communication Technology, Electronics and Microelectronics (MIPRO), Opatija, Croatia, 26-30 May 2014.
  21. Rajagopalan G. Data Visualization with Python Libraries. Editors: Rajagopalan G.A. Python Data Analyst’s Toolkit: Learn Python and Python-based Libraries with Applications in Data Analysis and Statistics, 243-278, New York, United States of America, Apress, 2021.
  22. Sial AH, Rashdi SYS, Khan AH. “Comparative analysis of data visualization libraries Matplotlib and Seaborn in Python”. International Journal of Advanced Trends in Computer Science and Engineering, 1(10), 277-281, 2021.
  23. Rubashkin M. “Getting started with deep learning”. http://www.kdnuggets.com/2017/03/getting-started-deep-learning.html (18.03.2026).
  24. Google Open Source. “TensorFlow”. https://opensource.google/projects/tensorflow (18.03.2026).
  25. Meta Open Source. “PyTorch”. https://opensource.fb.com/projects/pytorch/ (18.03.2026).
  26. Shi S, Wang Q, Xu P, Chu X. “Benchmarking state-of-the-art deep learning software tools”. 7th International Conference on Cloud Computing and Big Data (CCBD), Guiyang, China, 28-30 September 2016.
  27. Preston-Werner T, Wanstrath C, Hyett PJ, Chacon S. “GitHub”. https://github.com (18.03.2026).
  28. Zhou L, Pan S, Wang J, Vasilakos AV. “Machine learning on big data: Opportunities and challenges”. Neurocomputing, 237, 350-361, 2017.
  29. Kim T, Zhou X, Pendyala RM. “Computational graph-based framework for integrating econometric models and machine learning algorithms in emerging data-driven analytical environments”. Transportmetrica A: Transport Science, 3(18), 1346-1375, 2022.
  30. ProjectPro. “15 popular machine learning frameworks for model training”. https://www.projectpro.io/article/machine-learning-frameworks/509 (18.03.2026).
  31. May M. “An overview of python deep learning frameworks”. https://www.kdnuggets.com/2017/02/python-deep-learning-frameworks-overview.html (18.03.2026).
  32. Hegde V, Usmani S. “Parallel and distributed deep learning”. Stanford University, Scientific Report, San Francisco, United States of America, 2016.
  33. Nutt PC. “Comparing methods for weighting decision criteria”. Omega, 8(2), 163-172, 1980.
  34. Odu GO. “Weighting methods for multi-criteria decision-making technique”. Journal of Applied Sciences and Environmental Management, 23(8), 1449-1457, 2019.
  35. Roszkowska E. “Rank ordering criteria weighting methods–a comparative overview”. Optimum. Studia Ekonomiczne, 5(65), 14-33, 2013.
  36. De Feo G, De Gisi S. “Using an innovative criterion weighting tool for stakeholder’s involvement to rank MSW facility sites with the AHP”. Waste Management, 30(11), 2370-2382, 2010.
  37. Mardani A, Nilashi M, Zakuan N, Loganathan N, Soheilirad S, Saman MZM, Ibrahim O. “A systematic review and meta-Analysis of SWARA and WASPAS methods: Theory and applications with recent fuzzy developments”. Applied Soft Computing, 57, 265-292, 2017.
  38. Saeidi P, Mardani A, Mishra AR, Cajas VEC, Carvajal MG. “Evaluate sustainable human resource management in the manufacturing companies using an extended Pythagorean fuzzy SWARA-TOPSIS method”. Journal of Cleaner Production, 370, 133380, 2022.
  39. İlbahar E, Çolak M, Karaşan A, Kaya İ. “A combined methodology based on Z-fuzzy numbers for sustainability assessment of hydrogen energy storage systems”. International Journal of Hydrogen Energy, 47(34), 15528-15546, 2022.
  40. Karaşan A, Kaya İ, Erdoğan M, Çolak M. “A multicriteria decision making methodology based on two-dimensional uncertainty by hesitant Z-fuzzy linguistic terms with an application for blockchain risk evaluation”. Applied Soft Computing, 113, 108014, 2021.
  41. Kaya İ, Işık G, Karaşan A, Kutlu Gündoğdu F, Baraçlı H. “Evaluation of Potential Locations for Hydropower Plants by Using a Fuzzy Based Methodology Consists of Two-Dimensional Uncertain Linguistic Variables”. Journal of Information Science & Engineering, 38(5), 1-13, 2022.
  42. Zadeh LA. “Fuzzy sets”. Information and Control, 3(8), 338-353, 1965.
  43. Torra V. “Hesitant fuzzy sets”. International Journal of Intelligent Systems, 25(6), 529-539, 2010.
  44. Atanassov KT. “Intuitionistic fuzzy sets”. Fuzzy Sets and Systems, 20(1), 87-96, 1983.
  45. Zadeh LA. “A note on Z-numbers”. Information Sciences, 181(14), 2923-2932, 2011.