KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 10 - Sayı: 1

KUR’ÂN-I KERÎM’DE İMAM KAVRAMI VE İLK DÖNEM MEZHEPLERİN İMÂMET ANLAYIŞLARI

Mehmet Hanifi YOLDAŞ
Sayfa
243–278
Yayın Tarihi
2019-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İtikadî mezheplerin “imâmet-hilâfet” görüşlerine bütüncül bir bakışın İslam’ın erken döneminden itibaren teşekkül etmiş olan mezheplerin görüşlerinin anlaşılmasına katkıda bulunacağı izahtan varestedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslâm’ın erken dönemden itibaren “imam”, kendisine uyulan, önder anlamları sebebiyle cemaate namaz kıldıran kimse için kullanılan bir sözcük olsa da zamanla siyasi içerik kazanmış bir kavram olarak “halife” ile eş anlamlı olacak şekilde kullanılmış ve toplumun başında bulunarak onları sevk ve idare eden kimse için de kullanılmaya başlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Peygamber’in vefatından sonra devletin başına kimin geçeceği meselesine doğrudan değinilmediği gibi hadislerde de doğrudan bu mesele yer almamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:İtikadî mezheplerin “imâmet-hilâfet” görüşlerine bütüncül bir bakışın İslam’ın erken döneminden itibaren teşekkül etmiş olan mezheplerin görüşlerinin anlaşılmasına katkıda bulunacağı izahtan varestedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İmam · imamet · halife

Özet

İslâm’ın erken dönemden itibaren “imam”, kendisine uyulan, önder anlamları sebebiyle cemaate namaz kıldıran kimse için kullanılan bir sözcük olsa da zamanla siyasi içerik kazanmış bir kavram olarak “halife” ile eş anlamlı olacak şekilde kullanılmış ve toplumun başında bulunarak onları sevk ve idare eden kimse için de kullanılmaya başlanmıştır. Kur’an’da Hz. Peygamber’in vefatından sonra devletin başına kimin geçeceği meselesine doğrudan değinilmediği gibi hadislerde de doğrudan bu mesele yer almamıştır. Bu nedenle tarih boyunca Müslümanlar bu konuda Kitap ve Sünnetin genel ilkelerinden hareketle tutum belirlemeye çalışmışlardır. Bu makalede önce “imam” kavramının Kur’ân’da kullanıldığı anlamlar tespit edilmeye ve akabinde “imam” kavramı ile “hilâfet” kavramı arasındaki anlam ilişkisi ortaya konulmaya çalışılacaktır. İslâm ümmeti içerisinde ilk teşekkül eden mezheplerin imâmet/hilafet ile ilgili olduğu düşünüldüğünde fırkaların bu konudaki görüşlerini aktarmak mezheplerin tanınması ve bilinmesi noktasında büyük bir önem arz ettiği için çalışmanın sonunda mezheplerin imamete dair görüşleri aktarılacaktır. İtikadî mezheplerin “imâmet-hilâfet” görüşlerine bütüncül bir bakışın İslam’ın erken döneminden itibaren teşekkül etmiş olan mezheplerin görüşlerinin anlaşılmasına katkıda bulunacağı izahtan varestedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YOLDAŞ, M. H. (2019). KUR’ÂN-I KERÎM’DE İMAM KAVRAMI VE İLK DÖNEM MEZHEPLERİN İMÂMET ANLAYIŞLARI. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 10 - Sayı: 1, 243–278. https://ajindex.com/articles/104854

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. KAYNAKÇAABDULHAMİD, İrfan, İslâm’da İtikadi Mezhepler ve Akaid Esasları, Çev. Saim Yeprem, TDV Yayınları, Ankara, 2011.AKBULUT, Ahmet, “Hariciliğin Siyasi Görüşlerinin İtikadileşmesi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 31:331-348._____, Sahabe Dönemi İktidar Kavgası, Otto Yayınları, Ankara, 2016.ARNOLD, T. W., “ Hilâfet”, İslâm Ansiklopedisi, (V/1: 148-155), İstanbul, 1977.ARSLAN, Hulusi, İslâm Düşüncesi Geleneğinde Şia-Mu’tezile Etkileşimi, Endülüs Yayınları, İstanbul, 2017.ASKERİ, Ebu Hilal el-Hasan b. Abdullah, el-Vucüh ve’n-Nezair fi’l-Kur’ân’il- Kerim, Thk. Ahmed Seyyid, Daru’l-Kitabu’l-İlmiye, Beyrut, 1971.AVCI, Casim, “Hilâfet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, TDV Yayınları, (16:539-546), İstanbul, 1997.
  2. AY, Mahmut, Mu’tezile ve Siyaset, Endülüs Yayınları, İstanbul, 2017.AYDINLI, Osman, Doğuşundan Büyük Selçuklulara Mu’tezile Ekolü Tarihi ve Öğretisi, Endülüs Yayınları, İstanbul, 2018. _____, Mu’tezilî İmâmet Düşüncesinde Farklılaşma Süreci, Araştırma Yayınları, Ankara, 2003._____, “Mu’tizelenin İmâmet Nazariyesi: Teori ve Pratik”, Dini Araştırmalar, 3/7 (Mayıs-Ağustos, 2000), 17-52._____, Mu’tezile’de İmâmet ve Siyaset, Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2017.BAĞDADÎ, Abdulkahir b. Muhammed, el-Fark beyne’l-Fırak, el-Mektebetu'l-Asriyye, Beyrut, 1990._____, Kitabu Usuli’d-Din, Beyrut, 1981.BAKILLÂNÎ, Ebu Bekir Muhammed b. et-Tayyib, et-Temhid fi’r-Red ala’l-Mulhide el-Muattıle ve’r-Rafıda ve’l-Havaric ve’l-Mu’tezile, Daru’l-Fikri’l-Arabiyye, Kahire, 1947.BULUT, Halil İbrahim, İslâm Mezhepleri Tarihi, DİB Yayınları, Ankara 2016.CABİRÎ, Muhammed Abid, Arap-İslâm Siyasal Aklı, Çev. Vecdi Akyüz, Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2001.CÜRCANÎ, Ali b. Muhammed es-Seyyid eş-Şerif, et-Ta’rifat, Beyrut, 1987.DEMİRCAN, Adnan, Hâricilerin Siyasi Faaliyetleri, Beyan Yayınları, İstanbul, 2014.
  3. EBU ZEHRA, Muhammed, İslâm’da Siyasi, İtikadi ve Fıkhi Mezhepler Tarihi, Çev. Hasan Karakaya-Kerim Aytekin, Hisar Yayınları, İstanbul, 2011.EŞ’ARÎ, Ebu’l Hasan Ali b. İsmail el-Basrî, Makalâtu’l-İslâmiyyîn ve İhtilafu’l-Musallîn I, Mektebetu’n-Nehdati’l-Mısriyye, Beyrut, 2009.
  4. EVKURAN, Mehmet, Sünnî Paradigmayı Anlamak, Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2012.FAZLUR Rahman, İslâm, Çev. Mehmet Dağ-Mehmet Aydın, Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2012.FIĞLALI, Ethem Ruhi, “Hâriciler”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, TDV Yayınları, (16:169-175); İstanbul, 1997. _____, Günümüz İslâm Mezhepleri, İzmir İlahiyat Vakfı Yayınları, İzmir, 2008._____, İbadiye’