Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2011 / Cilt: 6 - Sayı: 4

Fiillerin kılınış hususiyetleri ve-DIk/-DUk + iyelik ekinin mastar işlevi

On the modes of actions (aktionsart) and functions of suffix -DIk/-DUk + possessive

Sayfa
649–658
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Cümlenin bir unsurunu oluşturan bu ad öbeği halindeki ibarede fiiller gösterdikleri kılınış hususiyetleri vasıtasıyla - DIğI/-DUğU ekinin görevini yönlendirmekte ve tabiatiyle ad öbekleri ile cümle yüklemi arasındaki gerçekleşme zamanlarına yönelik ilişkilere de tesir etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:-DIk/-DUk partisip ekinin iyelikli şekli -DIğI/-DUğU eklendiği fiil unsurunun ifade ettiği hareket kavramına olmuş ya da oluş (sürek) halinde bir hareketin adı hüviyetini kazandırdığından sıfat olarak kullanılması yanında mastar görevi de icra edebilmekte ve içerisinde yer aldığı cümlenin bir unsuru olarak, yahut unsurunda, ad öbeği halinde görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:-DIk/-DUk partisip ekinin iyelikli şekli -DIğI/-DUğU eklendiği fiil unsurunun ifade ettiği hareket kavramına olmuş ya da oluş (sürek) halinde bir hareketin adı hüviyetini kazandırdığından sıfat olarak kullanılması yanında mastar görevi de icra edebilmekte ve içerisinde yer aldığı cümlenin bir unsuru olarak, yahut unsurunda, ad öbeği halinde görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Cümlenin bir unsurunu oluşturan bu ad öbeği halindeki ibarede fiiller gösterdikleri kılınış hususiyetleri vasıtasıyla - DIğI/-DUğU ekinin görevini yönlendirmekte ve tabiatiyle ad öbekleri ile cümle yüklemi arasındaki gerçekleşme zamanlarına yönelik ilişkilere de tesir etmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

-DIk/-DUk partisip ekinin iyelikli şekli -DIğI/-DUğU eklendiği fiil unsurunun ifade ettiği hareket kavramına olmuş ya da oluş (sürek) halinde bir hareketin adı hüviyetini kazandırdığından sıfat olarak kullanılması yanında mastar görevi de icra edebilmekte ve içerisinde yer aldığı cümlenin bir unsuru olarak, yahut unsurunda, ad öbeği halinde görülmektedir. Cümlenin bir unsurunu oluşturan bu ad öbeği halindeki ibarede fiiller gösterdikleri kılınış hususiyetleri vasıtasıyla - DIğI/-DUğU ekinin görevini yönlendirmekte ve tabiatiyle ad öbekleri ile cümle yüklemi arasındaki gerçekleşme zamanlarına yönelik ilişkilere de tesir etmektedir.

Abstract

As the verbal suffix –DIk/DUk combined with personal possessive suffix adds perfective or progressive aspect to the verb, it functions as a noun phrase as well as an adjective phrase in the sentence or in the constituent of the sentence in which it occurs. This verbal in the form of noun phrases as a constituent of the sentence determines the function of the suffix -DIğI/DUğU it takes on through its features of modes of actions (aktionsart), and affects the relationships as regards the realization times between the noun phrases it forms and the main verb of the sentence.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARABEYOĞLU, A. R. (2011). Fiillerin kılınış hususiyetleri ve-DIk/-DUk + iyelik ekinin mastar işlevi. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 6 - Sayı: 4, 649–658. https://ajindex.com/articles/103861

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. BANGUOĞLU Tahsin (1990),
  2. Türkçenin Grameri, TDK Yay., Ankara.
  3. BAYRAKTAR Nesrin (2004),
  4. Türkçede Fiilimsiler, TDK Yay., Ankara.
  5. ÇAĞATAY Saadet (1947), “Eski Osmanlıca’da Fiil Müştakları” A.Ü. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, CV, Sayı 4, Eylül-Ekim, Ankara.
  6. DENY Jean (1941), Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi) (Çev. Ali Ulvi Elöve), İstanbul.
  7. DLT, Kaşgarlı Mahmud, Dîvânü Lugâti’t-Türk (Çeviri, Uyarlama, Düzenleme Seçkin Erdi, Serap Tuğba Yurtsever), Kabalcı Yay., İstanbul, 2005.
  8. ERASLAN Kemal (1980), Eski Türkçe’de İsim-Fiiller, İ.Ü. Edebiyat Fak. Yay., İstanbul.
  9. ERGİN Muharrem (2000),
  10. Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yay., İstanbul.
  11. GRÖNBECH K. (2000), Türkçenin Yapısı (Çev. Mehmet Akalın), TDK Yay., Ankara.
  12. JOHANSON Lars (2000), “Viewpoint Operators in European Languages”, in O Dahl (Ed) Tense and Aspect in European Languages, Mouton de Gruyter, Berlin. KARADOĞAN Ahmet (2008), “Türkiye Türkçesindeki -Dık ve -An Sıfat-Fiil Eklerinde Sınır Vurgulayışın Rolü” Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Haziran 2008, C: XCV, S: 678, s. 519-527.
  13. KORKMAZ Zeynep (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). TDK Yay., Ankara, 2003.
  14. TAYLAN Eser Erguvanlı (1993), “Türkçede –DIK Ekinin Yantümcelerdeki İşlevi Üzerine” Dilbilim Araştırmaları 1993, Ankara: Hitit Yayınevi, 161-171.
  15. TEKİN Talat (1998),
  16. Orhon Yazıtları, Kültigin, Bilge Kağan, Tunyukuk, Simurg Yay. İstanbul.
  17. UĞURLU Mustafa (2003) “Türkiye Türkçesinde Bakış”, Türk Dili -El Kitabı (Nurettin Demir, Emine Yılmaz), Grafiker Yay., Ankara, s.247-258.