Dergiler / Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi / 2025 / Cilt: 11 Sayı: 22

Sertacê Edebiyatê Klasiki ê Zazaki: Mela Muhemmed Eliyê Huni u Eseri Cê

The Crown of Classical Zaza Literature: Molla Muhammad Ali Huni and Works

Sayfa
19–41
Yayın Tarihi
2025-12-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada önce Molla Huni’nin nesebi, hayatı, eğitimi, dini ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilecek, sonra da tüm eserleri incelenecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Milletlerin edebiyatlarında bazı şair ve yazarların kıymeti ve değeri farklıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu şair ve yazarlar, yazdıkları ile dillerinin ışığı gibi hatırlanır ve her zaman bunlardan bahsedilir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada önce Molla Huni’nin nesebi, hayatı, eğitimi, dini ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilecek, sonra da tüm eserleri incelenecektir.
🔬Tür:Text.Serial.Journal
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Klasik Edebiyat · Molla Huni · Zaza Edebiyatı

Özet

Milletlerin edebiyatlarında bazı şair ve yazarların kıymeti ve değeri farklıdır. Bu şair ve yazarlar, yazdıkları ile dillerinin ışığı gibi hatırlanır ve her zaman bunlardan bahsedilir. Molla Muhammed Ali Huni, Zaza edebiyatı için bu yazarlardan biridir. Molla Huni gençliğinden yaşlılığına kadar her zaman Zazaca aşkı ile yaşamış ve eserlerini de bu aşk ile kaleme almıştır. Yarım asırdan uzun bir süredir kalemini sadece Zazaca için kullanmış ve Zazaca dışında hiçbir eser yazmamıştır. Eserleri arasında mevlitler, kasideler, menkıbeler, kısas-ı enbiya vb. birçok eser bulunmaktadır. Şimdiye kadar bazı yazılarda Molla Huni’den bahsedilmiş olsa da hayatı, sanatı ve tüm eserleri hakkında müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada önce Molla Huni’nin nesebi, hayatı, eğitimi, dini ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilecek, sonra da tüm eserleri incelenecektir.

Abstract

In the literature of nations, the value and worth of some poets and writers are different. These poets and writers are remembered through their writings as the light of their language, and they are always spoken of. Molla Muhammad Ali Huni is one such figure in Zaza literature. From his youth to his old age, Molla Huni lived with a deep love for the Zaza language and composed all his works with this passion. For more than half a century, he has used his pen exclusively for Zazaki and has not written any works in any other language. His writings include mawlids, qasidas, hagiographies (menqabat), stories of the prophets (Qisas al-Anbiya), and many other works. Although he has been mentioned in some articles and essays, no comprehensive or dedicated study has yet been conducted on his life, artistic contributions, and complete works. In this study, firstly, information about Molla Huni's lineage, life, education, religious and literary personality will be given and then all his works will be examined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Varol, M., Söylemez, İ. (2025). Sertacê Edebiyatê Klasiki ê Zazaki: Mela Muhemmed Eliyê Huni u Eseri Cê. Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 22, 19–41. https://doi.org/10.56491/buydd.1731075

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Akün, Ö. F. (1994). Divan edebiyatı. AİD, 9, 389-427.
  2. Dağılma, İ. (2024). Mewlidê Ehmedê Xasi. Siyer. Erzen, M.H. (2017). Divan şiirinde mahlas kullanma geleneği ve bu geleneğin modern şiire yansımaları. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 59, 41-73.
  3. Heci-Xoca Muhemmed Eli Öztürk (2002). Heketey Yusuf u Zelîxa (transkripsiyon: Mehmet Uzun). Vate, 18, r. 67-79.
  4. Karabeyeser, A. (2023). Edebiyato klasik ê Zazaki dı cayê Zazaki (ed. Oktay Bozan uêb.). zereyê Cumhuriyetin 100. Yılında Ergani Edebiyat-Dil dı (r. 45-58).
  5. Ekin. Karabeyeser, A. (2024). Tesewurê gama verin ê axreti: Qesideya qebra tari qebra xuri ê Mala Mıhemed Eli Huni. Lisaniyat, 3, 26-33.
  6. Kılavuz, A.S. (1989). Akaid. AİD, 2, 212-216. Mehemed Elî Hunî (2014). Mewlido Zazakî (transkripsiyon: Mehmet Selim Uzun). Vate, 42, r. 53-77. Mela Mehemed Elî Hunî (2004).
  7. Mewlid, Yusuf u Zelîxa, Qesîdeyê Kerbela. Vate. Mela Mehemed Elî Hunî (2012). Heyat însanî memat însanî (transkripsiyon: W. K. Merdimîn). Nubihar, 15/118, r. 38-43. Mela Mehmed Elî Hunî (2004). Mewlidî Peyxemberî (transkripsiyon: Mehmet Selim Uzun). Vate, 22, r. 56-71. Mela Muhemmed ‘Elî Hunî (2022). Poncas pêxembero mu‘ellim. Nubihar Mela Muhemmed Eliyê Huni (2021). Tarihçe-i hayatım sizlere bir yadigârdır (Destnuşte). Mella Mehmed Elî Hunic (2011). Hezreti Suleyman u Belqîs (transkripsiyon: Mehmet Selim Uzun). Vate, 37, r. 51-63. Merdimîn, W.K. & Celalî, N. (2004). Zunî ma weş o feqet malesef alimu heta inkê îhmal kerdu. Vate, 2/2, 34-55.
  8. Pala, İ. (1999). Ansiklopedik divan şiiri sözlüğü (neşırê 6.). Ötüken Şahin, M.S. (2022). Kısas-ı enbiyâ. AİD, 25, 494-495.
  9. Uzun, M.S. (2018). Heyat u eserî Mela Mehmed Elî Hunî. Vate, 58, 67-79.
  10. Varol, M. (2012, Gulan 4-6). Zazalarda mevlit ve siyer geleneği. II. Uluslararası Zaza Tarihi ve Kültürü Sempozyumu, Bingol. Yergin, M. (2024). Mewlidê Mela Ehmedê Xasî. Peywend. Yeşilkaya, Ş. (2014). Edebîyatê Kirdkî (Zazakî) de mewlid u Mehemed ‘Elî Hunî (tezê masteri). Universiteya Bingöli. Yıldırım, A. (2000). Tezkirelerin ışığında divan edebiyatında mahlâs. Erdem, 12/36, 1056-1117. Zîlan, B. (2021). Bi Kirdkî (Zazakî) eserê eqaîd u fiqihî yê menzumî (ed. Ahmet Kırkan & Nurettin Beltekin). zereyê Zazakî u Zazayî dı (r. 63-88). Peywend.