Dergiler / Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 23

Kürtçenin Ana Dili Edinimi Sorunu: ‘Berçem’ Adlı Kürtçe Çocuk Kitabı Örneği

The Issue of First Language Acquisition in Kurdish: The Example of the Kurdish Children's Book Titled ‘Berçem’

Sayfa
32–52
Yayın Tarihi
2026-06-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kitapta Kürtçenin ana dili edinimine dair güçlükler, sorun odaklı çocuk edebiyatı çerçevesinde değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ana dili ediniminin çeşitli şartlar dahilinde gerçekleştiği bilinmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kürtçenin ana dili edinimi, pek çok alanda tartışmalara konu olduğu gibi edebi düzlemde de karşılıklara sahiptir.
💡
Sonuç & Katkı:Kitapta Kürtçenin ana dili edinimine dair güçlükler, sorun odaklı çocuk edebiyatı çerçevesinde değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.
🔬Tür:Text.Serial.Journal
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kürtçe · ana dili · çocuk edebiyatı

Özet

Ana dili ediniminin çeşitli şartlar dahilinde gerçekleştiği bilinmektedir. Aile, yakın çevre ve ilerleyen yaşlara bağlı olarak destekleyici konumda olan okul ve uzak çevre; bir bütün halinde ana dili gelişiminde rol alırlar. Türkiye’de Kürtçenin ana dili olarak öğrenme olanakları, söz konusu zincirin kopuk halkalarından dolayı bir hayli sınırlıdır. Aile ortamında edinilen ilk deneyimler, yakın çevreyle gelişim göstermekte ama tamamlayıcı odaklardan okul ve uzak çevre boyutu eksik kalmaktadır. Bu durum, dört dil becerisi ekseninde de açığa çıkmaktadır. Göç ve kentleşme olgusu, Kürtçeye dair politik ve ekonomik algılar da bu konuda belirleyicidir. Bütün bunlar, Kürtçenin ana dili edinimi açısından ciddi sorunlara sebebiyet vermektedir. Kürtçenin ana dili edinimi, pek çok alanda tartışmalara konu olduğu gibi edebi düzlemde de karşılıklara sahiptir. Bu çalışmada Kürtçenin ana dili edinimi sorunu, bu temayı işleyen Kürtçe çocuk kitabı Berçem örnekliğinde incelenmektedir. Kitabın kahramanı, altı yaşlarında ailesinin göç etmesi nedeniyle ana dili Kürtçeyi öğrenemeyen bir çocuktur. İçerik analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada örnek kitap, Kürtçenin ana dili edinimi sorunu etrafında bireysel ve toplumsal ilgiler eşliğinde ele alınmıştır. Kitapta Kürtçenin ana dili edinimine dair güçlükler, sorun odaklı çocuk edebiyatı çerçevesinde değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.

Abstract

Native language acquisition occurs under a variety of conditions. The family, immediate environment, school, and wider community contribute to native language development. In Turkey, opportunities to learn Kurdish as a mother tongue are limited because of broken links in this chain. Experiences gained in the family environment develop with immediate surroundings, but school and broader environmental aspects remain insufficient. This affects all four language skills negatively. Migration, urbanisation, and political and economic perceptions of Kurds are crucial factors. These problems hinder Kurdish-language acquisition. The acquisition of Kurdish as a mother tongue has counterparts in the literary world. This study examines Kurdish first-language acquisition through the Kurdish children's book Berçem, which tells the story of a child who could not learn Kurdish due to migration at age six. Using content analysis, this book examines individual and societal interests in Kurdish mother-tongue acquisition. The book evaluates the difficulties related to Kurdish-language acquisition in problem-focused children's literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çiftçi, F. (2026). Kürtçenin Ana Dili Edinimi Sorunu: ‘Berçem’ Adlı Kürtçe Çocuk Kitabı Örneği. Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 23, 32–52. https://doi.org/10.56491/buydd.1882726

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Abdulqader, K. (2025). Anadili Kürtçe Olan Öğrencilerde Yabancı Dil Kaygısı ve Öğrenme Süreci: Cihan Üniversitesi Örneği. Uluslararası Dil ve Çeviri Çalışmaları Dergisi, 5(1), 1-33. https://doi.org/10.63673/Lotus.1620486
  2. Bulut, E. (2025). Bölünmüş Kimlikler/Çocukluk Döneminde Ana Dilleri ile Eğitim Yapamayan Bireylerde Disosyatif Kimlik Bozukluğu. İstanbul: İsmail Beşikci Vakfı Yayınları.
  3. Coşkun, V., Derince, Ş. & Uçarlar N. (2010). Dil Yarası: Türkiye’de Eğitimde Anadilinin Kullanılmaması Sorunu ve Kürt Öğrencilerin Deneyimleri. Diyarbakır: DİSA Yayınları.
  4. Çelik, M. (2024). Dillerin Eşitliği. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (35), 408-429. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1399627
  5. Çiftçi, F. (2025). Temayên Pirsgirêknavend Di Edebîyata Zarokan De. Artuklu Kurdology (18). 12-35 DOI: 10.35859/artuklukurdology.1578988 Çoban Keneş, H. (2019). Türkiye’de Zorunlu Göç Mağduru Çocuklar: Çatışmalar ve Yıkımlar Nedeniyle “Kendi Evinde Mülteci Olmak. Mülkiye Dergisi, 43 (3), 625-656.
  6. Dilidüzgün, S. (2018). Çağdaş Çocuk Yazını-Yazın Eğitimine Atılan İlk Adım. 3. Baskı, İzmir:
  7. Tudem Yayınları.
  8. Erdem, F. H. (2011). Kürt Meselesinin Çözümünde Anadilin Eğitimde Kullanılmasını Konuşmak. Liberal Düşünce Dergisi (63), 141-152.
  9. Gök, F. (2024). Eğitim Hakkı Bağlamında Anadilinde Eğitim. Oditoryum-Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 97-103.
  10. Gökhan, B. & Bulut, K. (2024). Vekolînek li ser cureyên bêjeyên metinên di pirtûka dersa kurmancî ya pola heştem da. Kurdiyat (10), 121-142. DOI: 10.55118/kurdiyat.1588983 Güleroğlu, S. (2024). Dilin Anlam Dünyası: Alegori, Metafor, Mecaz ve Benzetme. Turkish Academic Research Review, 9/2, 164-187, https://doi.org/10.30622/tarr.1444572
  11. Hece (2004). Hayat-Edebiyat-Siyaset. Hece, (90-91-92), 3-5.
  12. Karagöz, B. (2015). Kendilik Değerini̇ Koruma Bağlamında Çocuk Edebiyatı Eserlerinin Kullanımı. Journal of International Social Research, 8(40), 486–493.
  13. Kaya, N. (2015).
  14. Türkiye Eğitim Sisteminde Renk, Etnik Köken, Dil, Din ve İnanç Temelli Ayrımcılık. İstanbul:
  15. Tarih Vakfı Yayınları.
  16. Kılıç, H. (2023). Berçem. Ankara: Sîn Yayınları.
  17. Kurt, Ş. (2025). Kurdîzan-Kurmancî 1 Asta Destpêkê Kürtçe Öğretim Setinin Dil Becerileri Yönünden İncelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (38), 369-387. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1526376
  18. Lukens, R. J., Smith, J. J. & Coffel, C. M. (2018). Çocuk Edebiyatına Eleştirel Bir Bakış. Çev. C Pamay, İstanbul:
  19. Erdem Yayınları.
  20. Mert, E. L. (2012). Anadili Eğitimi-Öğre