Dergiler / Batman Akademi Dergisi / 2025 / Cilt: 9 Sayı: 2

Sened ve Metin Açısından Şedd-i Rihâl Hadisi: Tarihî ve Güncel Tartışmalar

An Examination of the Hadith of Shadd al-Rihāl with Respect to Isnād and Matn: Historical and Modern Perspectives

Sayfa
407–436
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece hadisin ortaya koyduğu dinî, ilmî ve tarihî çerçeve ışığında güncel tartışmalara objektif bir katkı sunmak hedeflenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mescitler, İslâm toplumunda tarih boyunca Müslümanların ibadet mekânı olarak kutsiyetini korumuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Öte yandan bazı oryantalistler, söz konusu rivayeti siyasî gerekçelerle mevzû kabul etmiş; böylece hem hadisin tarihsel değerini zayıflatma hem de Kudüs’ün Müslümanlar nazarındaki kutsiyetini gölgelemeyi amaçlamışlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece hadisin ortaya koyduğu dinî, ilmî ve tarihî çerçeve ışığında güncel tartışmalara objektif bir katkı sunmak hedeflenmektedir.
🔬Tür:Text.Serial.Journal
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hadis · Şedd-i rihâl Hadisi · Hadis Tenkidi (Sened ve Metin)

Özet

Mescitler, İslâm toplumunda tarih boyunca Müslümanların ibadet mekânı olarak kutsiyetini korumuştur. Özellikle üç büyük mescidin –Mescid-i Harâm, Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Aksâ– üstünlüğüne dair Kur’ân’da yer alan ayetler ve Hz. Peygamber’in hadisleri, bu kutsiyetin temel referanslarını oluşturmaktadır. Çalışmamızın merkezinde bulunan “Şedd-i rihâl hadisi”nde Hz. Peygamber, (ibadet maksadıyla) özel yolculuğun yalnızca bu üç mescide yapılabileceğini belirtmiştir. Ancak hadisin lafız ve anlam ilişkisi açısından Arap dili gramerine dair hususiyetleri, zâhirî olarak yanlış anlaşılmaya elverişli bir nitelik arz etmektedir. Bu sebeple İslam âlimleri tarih boyunca hadisin muhtemel yanlış yorumlarını gidermeye çalışmışlardır. Öte yandan bazı oryantalistler, söz konusu rivayeti siyasî gerekçelerle mevzû kabul etmiş; böylece hem hadisin tarihsel değerini zayıflatma hem de Kudüs’ün Müslümanlar nazarındaki kutsiyetini gölgelemeyi amaçlamışlardır. Bu makalede Şedd-i rihâl hadisi, sened ve metin açısından incelenerek sıhhati değerlendirilecek, muhtevası ve İslâmî ilimlerdeki yansımaları analiz edilecektir. Ayrıca hadiste belirtilen üç mescidin faziletleri, bu mescitler dışındaki mabetlere ibadet amacıyla yapılan yolculukların hükmü ve mezheplerin konuya dair yaklaşımları ele alınacaktır. Böylece hadisin ortaya koyduğu dinî, ilmî ve tarihî çerçeve ışığında güncel tartışmalara objektif bir katkı sunmak hedeflenmektedir.

Abstract

Mosques have preserved their sanctity throughout Islamic history as places of worship for Muslims. In particular, the Qur’ānic verses and the Prophetic traditions concerning the three great mosques—al-Masjid al-Ḥarām, al-Masjid al-Nabawī, and al-Masjid al-Aqṣā—form the primary references for this sanctity. At the center of our study lies the Ḥadīth of Shadd al-Riḥāl, in which the Prophet (peace be upon him) stated that purposeful travel (for the sake of worship) is to be undertaken only to these three mosques. However, from the perspective of the relationship between wording and meaning, certain linguistic features of Arabic grammar render this ḥadīth susceptible to superficial misinterpretation. For this reason, Muslim scholars throughout history have endeavored to prevent potential misunderstandings of the narration. On the other hand, some Orientalists, driven by political motives, have regarded this narration as spurious (mawḍūʿ). In doing so, they sought both to undermine the historical value of the ḥadīth and to diminish the sanctity of Jerusalem in the eyes of Muslims. This article examines the Ḥadīth of Shadd al-Riḥāl in terms of its chain of transmission (isnād) and textual content (matn), assessing its authenticity while analyzing its meaning and impact within the Islamic sciences. Furthermore, the study will address the virtues of the three designated mosques, the legal ruling on journeys undertaken to other places of worship, and the approaches of various schools of law on this matter. Thus, the article aims to contribute objectively to contemporary debates in light of the religious, scholarly, and historical framework established by this ḥadīth.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kandemir, H. (2025). Sened ve Metin Açısından Şedd-i Rihâl Hadisi: Tarihî ve Güncel Tartışmalar. Batman Akademi Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 2, 407–436. https://doi.org/10.58657/batmanakademi.1794984

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Abdülazîz b. Muhammed b. Suûd. Risâletü’n-Mühimme. Katar: Vizâretü’l-Evkâf, ts. Abdürrezzâk, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ el-Himyerî, es-San‘ânî. el-Musannef. 12 Cilt. Beyrût: Mektebetu’l-İslâmî, 1403. Ahmed B. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî (ö. 241/855). Müsnedü’l-İmâm Ahmed b. Hanbel. 50 Cilt. Beyrût: Muessesetu’r-Risâle, 1421. Alparslan, Hande Nuran. Üç mescid ile ilgili rivayetler ve değerlendirilmesi. Istanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  2. Ayhan, İbrahim. Rivâyetlerin oluşturduğu dua tasavvuru: (Tirmizî örneği). Istanbul: Kitap Dünyası, 2024.
  3. Bağcı, H. Musa. Hadis tarihi ve metodolojisi, 2012. Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. ‘Alî b. el-Hatîb el-. el-Câmî‘ li Ahlâki’r-Râvî ve Âdâbi’s-Sâmi‘. 2 Cilt. Riyâd: Mektebetu’l-Maârif, 1403. Bilen, Mehmet. İbn Hacer’in Buhârî Savunusu. Ankara:
  4. Ankara Okulu Yayınları, Birinci basım: Mayıs 2013., 2013.
  5. Bozkurt, Nebi. “Mescid-i Aksâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 29/268-271. Ankara: TDV Yayınları, 2004. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu’fî el-. el-Câmiu’s-Sahîh. 9 Cilt. y.y.: Dâru Tavku’n-Necât, 1422. Can, Yılmaz. İslam’ın Üç Kutsal Mabedi. Istanbul: Ensar Neşriyat, 1. Basım, 2008.
  6. Coşkun, Selçuk. Hadîse bütüncül bakış: tesbît-anlama-anlatma bağlamında bir inceleme. İstanbul: M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 3. baskı., 2016. Desûkî, Muhammed bin Ârefe ed-. Hâşiyetü’d-Desûkî Âlâ Şerhi’l-Kebîr. 4 Cilt. Beyrût: Dar’u’l-Fikr, ts. Dümeynî, Misfir B Gurmullah ed-. Hadiste Metin Tenkidi Metodları. Istanbul: Kitabevi, ts. Ebû Abdillâh Muhammed b. İshâk b. Abbâs el-Fâkihî,. Ahbâr’u Mekke. 6 Cilt. Beyrût: Dâru- Hıdır, 1414. Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî, İbn Mâce. es-Sünen. 5 Cilt. Dâru Risâletü’l- Âlemiyye, 1430. Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî, İbn Mâce. es-Sünen,. 5 Cilt. Dârü’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1430. Ebu Kasım Mahmud b. Amr b. Ahmed ez-Zamahşerî. el-Keşşâf an Hakâiki Gavâmidi’t-Tenzîl. Beyrût: Dâru’l-Kitabi’l-Arabî, 1987. Ebu Muhammed el-Hüseyin b. Mes’ud, b. Muhammed b. Ferra el-Beğavî eş-Şâfi‘î. Meâlimu’t-Tenzîl fî Tefsîri’l-Kur’ân. 5 Cilt. Beyrût: Dâr’u İhyai’t-Turâsi’l-Arabî, 1420. Ebû Sa‘îd el-Hasen b. Yesâr el-Basrî. Fedâil’u Mekke ve’s-Seken fîhâ. Kuveyt: Mektebetü’l-Felâh, 1400. Ebû Tayyib, Muhammed Sıddik Han b. Hasanel-Kinnevcî. Fethü’l-Beyân fî Makâsıdi’l-Kur’ân. 15 Cilt. Beyrût: el-Mektebetü’l-Asriyye, 1992. Ebu’l-Fidâ’ İsmail b. Ömer b. Kesir el-Kur