Dergiler / Kadim / 2025 / Sayı 9

İşgal İstanbulu’nda Cazbant: Dönemin Kaynakları Işığında Erken Dönem Cazın Kültürel Anlamları

Jazz Band in Occupied Istanbul: Cultural Meanings of Early Jazz in the Light of Contemporary Sources

Dergi
Kadim
Sayfa
151–179
Yayın Tarihi
2025-04-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma, 1919’dan işgalin resmen sona erdiği ve siyasî otoritenin tesis edildiği 1923 Ekim’ine kadarki dönemle sınırlandırılmış, bu döneme ait gazete-dergi yazıları, ilanlar, işgal yıllarındaki caz kültürüne ilişkin tanıklığa dayalı kurgusal veya kurgusal olmayan eserler kaynak olarak kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Cazın Türkiye’ye girişi İstanbul’un işgal altında bulunduğu şartlarda, cazbant denilen müzik toplulukları aracılığıyla gerçekleşti.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye’de erken dönem caz yazınında 1920’ler genellikle yekpare bir dönem olarak ele alınsa da İşgal İstanbulu cazın ülkedeki serencamı açısından Cumhuriyet’in ilk yıllarından farklı bir bağlama sahipti.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma, 1919’dan işgalin resmen sona erdiği ve siyasî otoritenin tesis edildiği 1923 Ekim’ine kadarki dönemle sınırlandırılmış, bu döneme ait gazete-dergi yazıları, ilanlar, işgal yıllarındaki caz kültürüne ilişkin tanıklığa dayalı kurgusal veya kurgusal olmayan eserler kaynak olarak kullanılmıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Müzik Tarihi · Osmanlı Şehir Tarihi · Erken Dönem Caz

Özet

Cazın Türkiye’ye girişi İstanbul’un işgal altında bulunduğu şartlarda, cazbant denilen müzik toplulukları aracılığıyla gerçekleşti. Türkiye’de erken dönem caz yazınında 1920’ler genellikle yekpare bir dönem olarak ele alınsa da İşgal İstanbulu cazın ülkedeki serencamı açısından Cumhuriyet’in ilk yıllarından farklı bir bağlama sahipti. İşgal İstanbulu’ndaki cazbanda odaklanan bu çalışma, dönemin birinci el kaynaklarında cazbandın nasıl anlamlandırıldığını keşfetmeyi amaçlamaktadır. İlgili literatürde bu dönemin önemini vurgulayan çalışmalar olmakla birlikte, bunlar genellikle Cumhuriyet dönemine ait kaynaklara dayanmaktadır. Bu durum bazen tarihsel bağlamlardaki farklılığın göz ardı edilmesine yol açan bir kronolojik karışıklığa sebep olmaktadır. Cazın anlamlarının bu müzik türüne içkin olmayıp tarihsel ve toplumsal bağlam içinde şekillendiğini savunan bu çalışma, İşgal İstanbulu’ndaki cazın hangi temsil sistemi içinde anlamlandırıldığını keşfetmek için göstergebilimsel yaklaşımı benimsemektedir. Araştırma, 1919’dan işgalin resmen sona erdiği ve siyasî otoritenin tesis edildiği 1923 Ekim’ine kadarki dönemle sınırlandırılmış, bu döneme ait gazete-dergi yazıları, ilanlar, işgal yıllarındaki caz kültürüne ilişkin tanıklığa dayalı kurgusal veya kurgusal olmayan eserler kaynak olarak kullanılmıştır.

Abstract

Jazz entered Türkiye during the occupation of Istanbul through music ensembles known as jazz band (cazbant). While historical accounts of early jazz in Türkiye often treat the 1920s as a unified period, occupied Istanbul presents a distinct historical, social, and cultural context for the reception of jazz compared to the early Republican years. By focusing on cazbant in occupied Istanbul, this study examines how cazbant was interpreted through firsthand accounts. Although some studies highlight the significance of this period, they generally use sources from the Republican period. This situation can sometimes lead to chronological confusion that overlooks the difference in historical contexts. Arguing that the various meanings of jazz are not intrinsic to this musical genre but are shaped by its historical and social context, this study adopts a semiotic approach to explore the system of representation through which jazz in occupied Istanbul was interpreted. The article focuses on the period from 1919 to October 1923, when the occupation officially ended and political authority was restored. The sources include newspaper and magazine articles, advertisements, and fictional and non-fictional works based on firsthand accounts of jazz culture during the occupation years.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Soytürk, E. M., Ayas, O. G. (2025). İşgal İstanbulu’nda Cazbant: Dönemin Kaynakları Işığında Erken Dönem Cazın Kültürel Anlamları. Kadim, Sayı 9, 151–179. https://ajindex.com/articles/1023250

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. Gazete ve Dergiler Aydede. “Hakları Varmış”. (24 Temmuz 1922), 1. Ayine. “Hüseyin Cahit Bey’e Şarkı”. (23 Ağustos 1922), 1. Fazıl Ahmet Bey. “Yevmiye Defterinden”. Süs (15 Eylül 1923), 6. Hakkı Süha. “İstanbul Nasıl Eğleniyor? -2”. Vakit (6 Haziran 1920). Hakkı Süha. “Elveda Gecesi…”. Vakit (16 Haziran 1923). Mehmet Rauf. “Karanfil ve Yasemin”. Tanin (12 Nisan 1923), 2. Meraklı Gazete. “Asrın İptilası: Dansingler, Danslar, Cazbantlar”. (9 Eylül 1926), 6. Solano, Solita. “Constantinople Today”. The National Geographic Magazine 41/6 (Haziran 1922), 647-680. Stamboul. “Villa Et Jardin” (11 Haziran 1920), 2. Stamboul. “Spectacles & Concerts” (6 Aralık 1920), 6. Stamboul. “Spectacles & Concerts” (11 Aralık 1920), 2. Stamboul. “A l’Ambassde d’Amerique” (22 Ocak 1921), 2. Stamboul. “Cercle Litteraire et Artistique” (3 Ağustos 1921), 2. Stamboul. “Spectacles & Concerts” (22 Ağustos 1921), 3. Stamboul. “Pera Palaca Hotel” (22 Nisan 1922), 2. Stamboul. “Pera Palaca Hotel” (22 Nisan 1922), 3. Stamboul. “La Chronique Du Bourreur” (17 Haziran 1922), 2. Stamboul. “Bebek Majestic Parc” (17 Haziran 1922), 2. Stamboul. “Le The Dansant” (17 Haziran 1922), 4. Stamboul. “Parisiana” (7 Kasım 1922), 3. Stamboul. “Restaurant Dancing-Select” (3 Mayıs 1923), 3. Stamboul. “Spectacles” (9 Eylül 1922), 2. Stamboul. “Restaurant D’europe” (20 Aralık 1923), 1. Tanin. “İstanbul Mebusu Ali Rıza Beyefendinin Himayesinde” (29 Ağustos 1923), 4. Vakit. “Sonbaharın En Muazzam ve Revnakdar Müsameresi” (26 Ağusots 1922), 4
  2. Makaleler, Tezler ve Kitaplar Abi, Ceren. “A Leisurely Stroll in Allied-Occupied Istanbul: Urban Encounters Between Muslims, Non-Muslims, and Occupation Forces (1918–1923)”. Spectacle, Entertainment, and Recreation in Late Ottoman and Early Turkish Republican Cities. ed. Nilay Özlü & Seda Kula. 147-165. Shortrun: Intellect Books, 2023. Adil, Fikret. Avâre Gençlik ve Gardenbar Geceleri. İstanbul: İletişim Yayınları, 1993. Akça, Fulya. Caz Mekânlarının Tercih Edilme Nedenleri: Nardis Jazz Club, The Badau İstanbul, Bova Sahne. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020. Akçura, Gökhan. “Beyoğlu’nda Bir Paten Sarayı: Skating Palace”. Manifold. Erişim 23 Mart 2025. https://manifold.press/beyoglu-nda-bir-paten-sarayi-skating-palace Akçura, Gökhan. “Türkiye’de Caz Öncesi Caz”, Skylife Magazine 191 (1999), 118- 128. Akçura, Gökhan. Yıldızların Altında-Cumhuriyet Döneminde Türkiye’ de Eğlence Yaşamı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları