Dergiler / Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2023 / Sayı: 19 - Aralık, 2023

Geç Dönem Osmanlı’da Iskat-ı Cenini Yargılamak: Hukuki Düzenlemeler ve Toplumsal Yansımaları

Judging Abortion in Late Ottoman Society: The Legal Regulations and its Social Reflections

Sayfa
202–228
Yayın Tarihi
2023-12-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale, 19. yüzyıl boyunca ıskat-ı cenini kontrol altına almak üzere yapılan hukuki düzenlemeleri, düzenlemelerin mahkemelerde nasıl uygulandığını ve ıskat-ı ceninin toplum tarafından nasıl algılandığını Meclis-i Vala kayıtları, süreli yayınlar ve edebi eserler üzerinden incelemekte, 19. yüzyıl öncesinde genellikle şikâyete bağlı olarak Osmanlı belgelerine yansıyan ıskat-ı ceninin yeni düzenlemelerle birlikte aile mahremiyeti alanından çıkarak hukuki yaptırımları olan toplumsal bir meseleye dönüştüğünü ileri sürmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale 19. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti’nin nüfus artışını teşvik etmek amacıyla uyguladığı pronatalist politikaların bir uzantısı olarak değerlendirilen ıskat-ı ceninin (çocuk düşürme) kontrol altına alınması, yasaklanması ve yargılanması meselesini Tanzimat Fermanı’nın ilanının akabinde gerçekleşen modernleşme ve reform süreçleri çerçevesinde ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çerçevede, 1838 tarihli resmi kurumların raporları ve ıskat-ı cenine sebep olan kimseler ile aracılık eden doktor, cerrah ve eczacıları cezalandıran 1858 Ceza Kanunnamesi Osmanlı siyasi otoritelerinin ıskat-ı cenin politikalarında önemli bir dönüm noktası olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale, 19. yüzyıl boyunca ıskat-ı cenini kontrol altına almak üzere yapılan hukuki düzenlemeleri, düzenlemelerin mahkemelerde nasıl uygulandığını ve ıskat-ı ceninin toplum tarafından nasıl algılandığını Meclis-i Vala kayıtları, süreli yayınlar ve edebi eserler üzerinden incelemekte, 19. yüzyıl öncesinde genellikle şikâyete bağlı olarak Osmanlı belgelerine yansıyan ıskat-ı ceninin yeni düzenlemelerle birlikte aile mahremiyeti alanından çıkarak hukuki yaptırımları olan toplumsal bir meseleye dönüştüğünü ileri sürmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Iskat-ı cenin · kürtaj · Meclis-i Vala

Özet

Bu makale 19. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti’nin nüfus artışını teşvik etmek amacıyla uyguladığı pronatalist politikaların bir uzantısı olarak değerlendirilen ıskat-ı ceninin (çocuk düşürme) kontrol altına alınması, yasaklanması ve yargılanması meselesini Tanzimat Fermanı’nın ilanının akabinde gerçekleşen modernleşme ve reform süreçleri çerçevesinde ele almaktadır. Iskat-ı cenin Osmanlı arşiv belgelerinde gebeliğin sonlanması anlamında kullanılmakta olup bilerek ve isteyerek gebeliğe son verme (kürtaj) ile gebeliğin darp ya da sağlık sorunları gibi nedenlerle istemeyerek sonlanması (düşük) eylemlerinin her ikisini de kapsamaktadır. Osmanlı dünyasında siyasi iktidar ıskat-ı cenini çeşitli tedbirlerle kontrol altına almaya çalışmıştır. Bu çerçevede, 1838 tarihli resmi kurumların raporları ve ıskat-ı cenine sebep olan kimseler ile aracılık eden doktor, cerrah ve eczacıları cezalandıran 1858 Ceza Kanunnamesi Osmanlı siyasi otoritelerinin ıskat-ı cenin politikalarında önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu makale, 19. yüzyıl boyunca ıskat-ı cenini kontrol altına almak üzere yapılan hukuki düzenlemeleri, düzenlemelerin mahkemelerde nasıl uygulandığını ve ıskat-ı ceninin toplum tarafından nasıl algılandığını Meclis-i Vala kayıtları, süreli yayınlar ve edebi eserler üzerinden incelemekte, 19. yüzyıl öncesinde genellikle şikâyete bağlı olarak Osmanlı belgelerine yansıyan ıskat-ı ceninin yeni düzenlemelerle birlikte aile mahremiyeti alanından çıkarak hukuki yaptırımları olan toplumsal bir meseleye dönüştüğünü ileri sürmektedir.

Abstract

This article examines the issue of controlling, prohibiting, and prosecuting ıskat-ı cenin (abortion) as an extension of pronatalist policies implemented by the Ottoman Empire during the 19th century, within the context of modernization and reform processes that followed the declaration of the Tanzimat Edict. Iskat-ı cenin is a term found in Ottoman archival documents, encompassing both intentional termination of pregnancy (abortion) and unintended termination (miscarriage) due to reasons like physical harm or health problems. In the Ottoman world, political authorities attempted to control ıskat-ı cenin through various measures. In this context, the reports of official institutions dated 1838 and the 1858 Penal Code, which punished those causing ıskat-ı cenin and individuals who facilitated it, such as doctors, surgeons, and pharmacists, marked a significant turning point in the Ottoman political authorities’ policies. This article scrutinizes the legal regulations made throughout the 19th century to control ıskat-ı cenin, how these regulations were applied in courts, and how society perceived ıskat-ı cenin through records of the Supreme Council, periodicals, and literary works. It argues that the issue of ıskat-ı cenin, which was typically reflected in Ottoman documents based on complaints before the 19th century, has transformed from the realm of family privacy into a public issue with the new regulations containing legal consequences.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YAŞAR, F. T., KÜTÜK, B. (2023). Geç Dönem Osmanlı’da Iskat-ı Cenini Yargılamak: Hukuki Düzenlemeler ve Toplumsal Yansımaları. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Sayı: 19 - Aralık, 2023, 202–228. https://ajindex.com/articles/1021628

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA] BOA, A.AMD, 13/14; BOA, A.DVN.MKL, 74/31. BOA, A.DVN.NMH, 2/15; BOA, A.M, 18/80. BOA, A.MKT.MHM, 300/48; BOA, A.MKT.MVL, 19/64. BOA, A.MKT.UM, 242/19; BOA, BEO, 67/5018; 17/1221; 2468/185093. BOA, C.SH, 9/437; BOA, DH.MKT, 1984/68; 30/15; 1576/85. BOA, HR.TO, 432/26; 432/432; 609/109; BOA, İ.DH, 1214/95051. BOA, İ.DH.MKT, 1071/16; BOA, İ.HUS, 121/52; 124/100. BOA, İ.TAL, 215/13; 230/28; BOA, MF.MKT, 1216/76. BOA, MVL, 617/91; 745/74; 903/66; 193/60. BOA, TFR.I.ED, 6/582; BOA, Y.A.HUS, 481/76; BOA, Y.A.RES, 65/17; BOA, ZB, 337/59; 345/113. Süreli Yayınlar / Süreli Yayınlar Afiyet 37 (23 Ramazan 1332/15 Ağustos 1914). Basiret 1070 (10 Ramazan 1290/1 Kasım 1873). Ceride-i İlmiye 7(50) (1338/1919). Dolap 9 (1 Muharrem 1290/1 Mart 1873). Hadika 15 (28 Teşrin-i Sani 1289/10 Aralık 1873). Hanımlara Mahsus Gazete 50 (8 Şubat 1311/20 Şubat 1896). Hanımlara Mahsus Gazete 56 (25 Zilhicce 1317/26 Nisan 1900). Hukuk 9 (2 Şaban 1308/13 Mart 1891). Hukuk 11 (4 Şevval 1308/13 Mayıs 1891). İlm-i Hukuk ve Mukayese-i Kavanin Mecmuası 5 (31 Temmuz 1325/13 Ağustos 1909). Mecmûa-i Fünûn 41 (Aralık 1866). Sabah 1349 (3 Muharrem 1308/19 Ağustos 1890). Sebilürreşad 444 (21 Muharrem 1338/16 Ekim 1919). Sebilürreşad 588 (8 Recep 1342/14 Şubat 1924); Servet-i Fünûn 1(11) (1297). Takvim-i Vekayi 173 (28 Şaban 1254/16 Kasım 1838). Araştırma Eserleri ve İncelemeler Ahmet Rasim. Meyl-i Dil. İstanbul: Matbaa-ı Ebuziyya, 1891. Akgündüz, Ahmet. Mukayeseli İslam ve Osmanlı Hukuku Külliyatı. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1986. Ali Seydi. Kızlara Mahsus Terbiye-i Ahlakiye ve Medeniye. İstanbul Artin Asaduryan Matbaası, 1912.
  2. Allen, Ann Taylor. Feminism and Motherhood in Western Europe, 1890-1970: The Maternal Dilemma. Gordonsville: Palgrave Macmillan, 2005.
  3. Altınay, Ayşe Gül. Vatan, Millet, Kadınlar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2000.
  4. Atay, Hazal. “Kürtaj Yasasının Arkeolojisi: Türkiye’de Kürtaj Düzenlemeleri, Edimleri, Kısıtları ve Mücadele Alanları.” Fe Dergi 9(2) (2017): 1-16. Balıkhane Ali Rıza Bey. Eski Zamanlarda İstanbul Hayatı. haz. Ali Şükrü Çoruk. İstanbul: Kitabevi, 2001.
  5. Balsoy, Gülhan. “Beden Tartışmaları: Geç Osmanlı Dönemi’nden Türkiye’ye Kürtaj ve Feminizm.” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce X. İstanbul: İletişim Yayınları, 2020: 422-429.
  6. Balsoy, Gülhan. “Geç Osmanlı Nüfus ve Kadın Bedeni Politikaları.” Toplum ve Bilim 134 (2015): 5-29.
  7. Balsoy, Gülhan. Kahraman Doktor İhtiyar Acuzeye K