Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2019 / Cilt: 25 - Sayı: 100

Efsanevî Bir Kadın Ermiş ve Acele Bacı Helvası Ritüeli

Sayfa
941–952
Yayın Tarihi
2019-11-22
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çobanoğlu bu işlevleri ortaya koyarken William Bascom’un folklorun dört işlevi ve Emile Durkheim toplumsal ritüeller konusunda belirlediği dört işlevinin bir sentezini yapmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ritüeller; toplumun kabul, inanç ve değerlerini sunan eylemlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu inanç, kabul ve değerler ritüelin varlığını devam ettirmesi ve onaylanması adına oldukça önemlidir.
💡
Sonuç & Katkı:Çobanoğlu bu işlevleri ortaya koyarken William Bascom’un folklorun dört işlevi ve Emile Durkheim toplumsal ritüeller konusunda belirlediği dört işlevinin bir sentezini yapmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Acele Bacı · efsane · helva

Özet

Ritüeller; toplumun kabul, inanç ve değerlerini sunan eylemlerdir. Bu inanç, kabul ve değerler ritüelin varlığını devam ettirmesi ve onaylanması adına oldukça önemlidir. Özellikle bir mit ya da efsane ile desteklenen ritüeller, toplumun kültürel kodlarını sembolik bir dille anlatan metinler olarak okunabilir. Bu metinlerin toplum tarafından kabullenilmeleri taşıdıkları işlevlerle de ilgilidir. Bu tür ritüellerden biri, “Hacca Giden Ağasına Helva Götürme” motifli bir efsane örneği ile desteklenen Acele Bacı Helvası Ritüeli’dir. Bu ritüel, Mersin, Eskişehir, Bursa, Adana, Aydın, İzmir gibi pek çok şehirde uygulanmaktadır. Bu çalışmada bir efsaneyle desteklenen ve günümüzde yaşatılmaya devam edilen Acele Bacı/Helvacı Bacı ritüeli hakkında bilgi verilirken, ritüelin hangi sınıflandırma başlığı altında incelenebileceği ve hangi işlevleri gerçekleştirdiği sorusuna da cevap aranmaya çalışılacaktır. Bu amaçla çalışmada Acele Bacı Helvası ritüeli sınıflandırılırken Lauri Honko’nun ritüellerle ilgili yaptığı tasnifi esas alınmıştır. Ritüelin işlevi konusunda ise Özkul Çobanoğlu’nun Hıdırellez ve Nevruz bayramlarını incelemek üzere ortaya koyduğu dört işlev esas alınmıştır. Çobanoğlu bu işlevleri ortaya koyarken William Bascom’un folklorun dört işlevi ve Emile Durkheim toplumsal ritüeller konusunda belirlediği dört işlevinin bir sentezini yapmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KASIMOĞLU, S., BERBER, Ş. (2019). Efsanevî Bir Kadın Ermiş ve Acele Bacı Helvası Ritüeli. Folklor/Edebiyat, Cilt: 25 - Sayı: 100, 941–952. https://ajindex.com/articles/102021

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akın, B. (2017). Alevi Cem ritüellerinin sınıflandırılması sorunu ve yeni bir sınıflandırma önerisi. 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Ordu. Alptekin, A. B. (2012). Efsane ve motifleri üzerine. (3. bs.). Ankara:
  2. Akçağ. And, M. (2003). Oyun ve bügü Türk kültüründe oyun kavramı. İstanbul:
  3. Yapı Kredi. And, M. (2008). Minyatürlerle Osmanlı-İslâm mitologyası. (2. bs).(S. Koz, Ed.). İstanbul:
  4. Yapı Kredi. Bekki, S. (1996). Türk mitolojisi’nde kurban. Akademik Araştırmalar. Y. I. S. 3. ss. 16-28.
  5. Bıldır, F. (2008). Dursunbey (Balıkesir) yöresi halk edebiyatı ve folklor ürünleri üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. Balıkesir Bascom, W. R. (2010). Folklorun dört işlevi. (F. Çalış, Çev.). Halkbiliminde kuramlar ve yaklaşımlar 2. (M. Ö. Oğuz vd. Ed.) Ankara: Geleneksel. 71-86.
  6. Bayat, F. (2010). Mitolojiye giriş. İstanbul:
  7. Ötüken. Campbell, J. (1995). İlkel mitoloji tanrının maskeleri. (2. bs.). (K. Emiroğlu, Çev.). İstanbul:
  8. İmge Çobanoğlu, Özkul. (2000). Yapısal ve işlevsel bakımdan geleneksel bayramlar bağlamında nevruz ve hıdrellez. Türkbilig HÜ Türkoloji Araştırmaları Dergisi. S.1. ss. 51-59.
  9. Durkheim, E. (2005). Dini hayatın ilkel biçimleri. Ataç. Eliade, M. (2001). Mitlerin özellikleri. (S. Rifat, Çev.). İstanbul:
  10. Om. Ersal, M. ve Görgülü, E. D. (2017). Yemekten ritüel yaratmak: Alevi inanç sisteminde yemek kültü. Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi 16. Gönen, S. (2007). Tayyimekân ve tayyizaman bağlamında Ladikli Ahmet Ağa ile ilgili efsanelerin çözümlenmesi. Millî Folklor. Y. 19, S. 76. Honko, L. (2006). Ritüellerin oluşum süreci. (R. Ersoy, Çev.) Millî Folklor. Y.18, S. 69. İnan, A. (2000). Tarihte ve bugün Şamanizm materyaller ve araştırmalar. Ankara:
  11. Türk Tarih Kurumu. Ozan, M. (2011). Geçiş ritüelleri ve halk masalları. Millî Folklor. Y. 23, S. 91. Ögel, B. (2010). Türk Mitolojisi. Türk Tarih Kurumu. (1. cilt, 5. bs.) Ankara.
  12. Sakaoğlu, S. (1997). Bir efsane, iki tip, bir motif: Şeyh Bilecen ve Memik Dede efsaneleri. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. Konya. S. 4. ss. 181-190.
  13. Segal, R. A. (2012). Dinsel mit-ritüel kuram. (N. Atabağsoy, Çev.), Millî Folklor. Y. 24, S. 94. Selçuk, A. (2019). Giritli Bektaşilerde ziyaret ritüeli: Horasanlı Ali Baba tekkesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. S. 9(1). ss. 29-35.
  14. Tufan, Ö. (2008). Helvahane ve Osmanlı helva kültürü. Türk Mutfağı. (A. Bilgin, Özge Samancı, Ed.). (ss. 125