Dergiler / İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi / 2023 / Cilt: 9 Sayı: 1

HEFT PEYKER MESNEVİSİ MİNYATÜRLERİNDE EĞLENCE SAHNELERİ VE ÇALGILAR

ENTERTAINMENT SCENES AND INSTRUMENTS IN HAFT PAYKAR MASNAVI MINIATURES

Sayfa
43–65
Yayın Tarihi
2023-07-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Minyatürlerde yer alan çalgıların, isimleri, kullanıldığı döneme ait özellikleri, kullanım amacı, tasarımındaki gerçeklik ve sazendeler tek tek analiz edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Heft Peyker, Nizamî-yi Gencevi’nin, 1197 tarihli Hamse adlı mesnevisinde yer alan müstakil bir eserdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Behrâm’ın (ö.438) yaşamı, avcı kişiliği ve yedi iklimden getirttiği prensesleri ile yaşamış olduğu romantik yaşam öyküsünü konu edinmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Minyatürlerde yer alan çalgıların, isimleri, kullanıldığı döneme ait özellikleri, kullanım amacı, tasarımındaki gerçeklik ve sazendeler tek tek analiz edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Heft Peyker · Nizami’nin Hamsesi · Minyatür

Özet

Heft Peyker, Nizamî-yi Gencevi’nin, 1197 tarihli Hamse adlı mesnevisinde yer alan müstakil bir eserdir. Heft Peyker, Sasani Krallarından V. Behrâm’ın (ö.438) yaşamı, avcı kişiliği ve yedi iklimden getirttiği prensesleri ile yaşamış olduğu romantik yaşam öyküsünü konu edinmiştir. Bu çalışmada, günümüzde British Library’de muhafaza edilen 6613 Envanter numaralı, 1665 tarihli, minyatürleri Türkmen sanatçı Ṭâlib Lâlâ imzalı el yazma Hamse nüshasındaki konu ile ilgili yedi minyatür ele alınmıştır. Hikâyeye göre Behrâm-ı Gûr, her prensese siyah, sarı, yeşil, kırmızı, mavi, sandal ağacı ve beyaz renkte köşk yaptırarak içerisini de aynı renkte donatmış, astrolojiye uygun şekilde haftanın her günü farklı bir prensesi köşkünde ziyaret etmiştir. İlgili minyatürlerin ele alındığı ilk çalışma olan bu yayında her minyatür, metin ile resim ilişkisi, tasarım ve kompozisyon prensipleri açısından değerlendirilerek ortak ve farklı yönleri ele alınmıştır. Minyatürlerde yer alan çalgıların, isimleri, kullanıldığı döneme ait özellikleri, kullanım amacı, tasarımındaki gerçeklik ve sazendeler tek tek analiz edilmiştir.

Abstract

Haft Paykar is a detached work of Nıẓāmī Ganjavī which is in the Masnavi Khamsah dated 1197. Haft Paykar is about the life of Bahrām V. (d.438), one of the Sassanid Kings, his hunter personality and the romantic life story he lived with his princesses brought from the seven climates. In this study, seven miniatures related to the subject in the manuscript Khamsah copy dated 1665, with the inventory number 6613, the miniatures of which are signed by the Turkmen artist Ṭâlib Lâlâ, which is preserved in the British Library today, are discussed. According to the story, Bahrām Gūr built a mansion in black, yellow, green, red, blue, sandalwood and white for each princess and equipped the interior in the same color, and visited a different princess in her mansion every day of the week in accordance with astrology. The names of the instruments in the miniatures, the characteristics of the period in which they were used, the purpose of use, the reality in the design and the sazendes were analyzed one by one.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİR, S. S., İSTANBULLU, S. (2023). HEFT PEYKER MESNEVİSİ MİNYATÜRLERİNDE EĞLENCE SAHNELERİ VE ÇALGILAR. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 43–65. https://ajindex.com/articles/1019179

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Akalın, N. (1998), “Nizamî-i Gencevî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Bilig, (7), 67-91.
  2. Armutlu, S. (2015). Erken Dönem Farsça Mesnevilerde Bezm-I, Doğu Esintileri, (3), 57-132.
  3. Arpacıoğlu, S. H.; Biçer Özcan, Ş. (2019). "Timur Devri Baysungur Dönemi Minyatürlerinden, Nizami’nin Helf Peyker’inin, Tasarım Prensipleri Açısından İncelenmesi". TURAN-SAM (41), 558-565.
  4. Balta, F. Ş. (2018). Heft Peyker Mesnevisi: Hikâyelerdeki Mitolojik Unsurlar, Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Sibel KOCAER, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir. Beşiroğlu, Ş. ve Koçhan, G. (2007). Çeng: Bir Çalgının Toplumsal Cinsiyet Üzerinden Kadın Simgesi Olarak Kuzey Hint, Timur ve Osmanlı Saraylarındaki Görsel Malzemeler Üzerinden Değerlendirilmesi. 38. ICANAS- Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Calışmaları Kongresi. 1, 127-140.
  5. Braun, J. (1998), The Earliest Depiction of a Harp (Megiddo late 4. mill B. C.): Effects on Classical and Contemporary Cultures, Ellen Hickmann ve Ricardo Eichmann (ed.). Studien zur Orient-archäologie 6. Rahden/Westf.: Leidorf. 5-10.
  6. British Library Açık Erişim Sayfası (2023).
  7. Çakmak, S. (2018). İran Müzik Kültüründe Kadın Müzisyenlerin Sosyolojik Durumuna Genel Bir Bakış, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 11(21), 115-131.
  8. Devellioğlu, F. (1990). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat. Ankara:
  9. Adın Kitabevi Yayınları.
  10. Devellioğlu, F. (2010), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitapevi Yayınları, Baskı 26, 338, Ankara.
  11. During, J. (1991). The Art of Persian Music. Australia Washington D.C: Mage Publishers.
  12. ERSOY ÇAK, Ş. (2018). Geleneksel İran Müziğinde Kullanılan Formlar, Çalgılar ve Kültürel Etkileşim, Ahenk Müzikoloji Dergisi, 3(3), Aralık, 44-65.
  13. FARMER, H. G. (1999). On Yedinci Yüzyılda Türk Çalgıları, (Çeviri: M. İlhami Gökçen) Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  14. Güzelovah, H. (2006). Abdî’nin Bilinmeyen Bir Mesnevîsi: Heft Peyker Tercümesi, Bilig, (38), 35-49.
  15. Güzelovah, H. (2008). Abdî Heft Peyker Mesnevîsi (Metin-İnceleme-İndeks). Hacettepe Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
  16. Hüseyinova, G. (2001). Çenk'ten Arp'a: Bir Türk Sazının Tarihçesi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (11), 373-384.
  17. Joshua, J. M. (2020). Antik Pers’te Kadınlar, Çeviri: Ansı Ersoy. World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-1492/antik-perste-kadnlar/
  18. Kahraman, B. (1994-