Dergiler / Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2023 / Sayı: Cumhuriyet Özel Sayısı

Türkiye’de Enerjinin Yerelde Gelişiminden Bir Kesit: Urfa’da Elektrik (1929-1971)

A Slice of the Local Development of Energy in Turkey: Electricity in Urfa (1929-1971)

Sayfa
413–433
Yayın Tarihi
2023-10-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda Urfa kentinde elektrik ile ilgili her türlü gelişmenin değerlendirildiği bu çalışmada Devlet Arşivleri, yerel basın arşivi ile araştırma ve inceleme eserlerden istifade edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:19. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa ülkelerinde kullanımı hızla artış gösteren elektrik aynı yüzyıl içerisinde Osmanlı İmparatorluğu’nda da kullanılmaya başlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İmparatorluk genelinde elektrik ilk olarak, Osmanlı donanmasında, sinema alanında telgraf ve postaların ulaşımında ve sağlık ile tıbbi teçhizat alanında kullanılmıştır. 20. yüzyıla gelindiğinde ise elektriğin kullanım alanı oldukça yayılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda Urfa kentinde elektrik ile ilgili her türlü gelişmenin değerlendirildiği bu çalışmada Devlet Arşivleri, yerel basın arşivi ile araştırma ve inceleme eserlerden istifade edilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Elektrik · Aydınlatma · Urfa

Özet

19. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa ülkelerinde kullanımı hızla artış gösteren elektrik aynı yüzyıl içerisinde Osmanlı İmparatorluğu’nda da kullanılmaya başlanmıştır. İmparatorluk genelinde elektrik ilk olarak, Osmanlı donanmasında, sinema alanında telgraf ve postaların ulaşımında ve sağlık ile tıbbi teçhizat alanında kullanılmıştır. 20. yüzyıla gelindiğinde ise elektriğin kullanım alanı oldukça yayılmıştır. Bu yayılışa bağlı olarak pek çok insan elektrikten faydalanma girişiminde bulunmuştur. Bu girişimler daha çok elektrik makinaları ile aydınlatma şeklinde gerçekleşmiştir. Nitekim imparatorluk bu talebe karşılık kayıtsız kalmayarak elektriği kamu hizmeti olarak halkın kullanımına sunmuştur. Böylece elektriğin son kullanım alanı kamu hizmeti olarak gerçekleşmiştir. Bu hizmet ise imparatorluğun son yıllarında olduğu gibi ilk yıllarında da özel girişimciler aracılığı ile hayata geçirilmiştir. Cumhuriyet döneminde kurumları millileştirme politikası çerçevesinde yerli sermayenin denetimi altına alınan elektriğin bir örneği de Urfa kentinde gerçekleşmiştir. Bu bağlamda Urfa kentinde elektrik ile ilgili her türlü gelişmenin değerlendirildiği bu çalışmada Devlet Arşivleri, yerel basın arşivi ile araştırma ve inceleme eserlerden istifade edilmiştir.

Abstract

Electricity, the use of which has increased rapidly in European countries since the end of the 19th century, started to be used in the Ottoman Empire in the same century. Throughout the empire, electricity was first used in the Ottoman navy, in the cinema, in the transportation of telegraphs and mail, and in the field of health and medical equipment. By the 20th century, the usage area of electricity has spread considerably. Due to this spread, many people have attempted to benefit from electricity. These initiatives were mostly carried out in the form of lighting with electrical machines. As a matter of fact, the empire did not remain indifferent to this demand and offered electricity to the public as a public service. Thus, the end use of electricity has been realized as public service. This service, on the other hand, was implemented by private entrepreneurs in the first years of the empire, as it was in the last years. With the proclamation of the Republic, one of the initiatives for the nationalization of electricity, which was brought under the control of the national capital within the framework of the nationalization policy, took place in the city of Urfa. In this context, in this study, in which all kinds of developments related to electricity in the city of Urfa are evaluated, the Prime Ministry Republican Archive, the Prime Ministry Ottoman Archive, local newspapers and research and analysis works have been used.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TANIK, İ. H., DAĞ, M. (2023). Türkiye’de Enerjinin Yerelde Gelişiminden Bir Kesit: Urfa’da Elektrik (1929-1971). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: Cumhuriyet Özel Sayısı, 413–433. https://ajindex.com/articles/1015362

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Başbakanlık-Muamelat Genel Müdürlüğü: 30.10.0.0/157.102, 30.10.0.0/219.477. Başbakanlık-Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı: 30.11.1.0/159.3.12. 30.11.1.0/135.41.19. Başbakanlık-Kararlar Daire Başkanlığı: 30.18.1.1/13.17. 30.18.1.1/13.26. 30.18.1.1/19.39. 30.18.1.1/19.43. 30.18.1.2/3.27. 30.18.1.2/3.25, 30.18.1.1/30.62, 30.18.1.2/23.65, 30.18.1.1/19.29. Nafia Vekaleti: 230.0.0.0/144.29. 230.0.0.0/12.48. 230.0.0.0/139.10. Siyasi Partiler: 490.18.1.2/1285.274. Siyasi Partiler-Cumhuriyet Halk Partisi: 490.1.0.0/1234.111.1. A. (DVNS. İMTZ. D. (İmtiyaz Defteri): No: 2/112. 2/106. 2/123. BEO. (Bâb-ı Âlî Evrak Odası Belgeleri): 1597/119714. 1703/127673. 1995/149618. 818/61293. 799759906. İ. ŞD (İrade-Şûrâ-yı Devlet): 32/1579. İ. HUS. (İrade-Hususi): 116/59. İ. RSM. (İrade-Rüsumat): 6/22. Y. A. RES. (Resmi Maruzat Belgeleri): 28/49. 29/36. Y. MRZ. D. (Yıldız Maruzat Defterleri): 11397. Düstur, Tertip: 1. Cilt: 5. Akgün Gazetesi Demokrat Türkiye Gazetesi Demokrat Urfa Gazetesi Urfa’da Millî Gazetesi Urfa Postası Gazetesi Urfa’da Ulusal Gazetesi Urfanın Sesi Gazetesi Yenilik Gazetesi Yeni Işık Gazetesi Yeni Urfa Gazetesi Altun, H. (2017). Transformantörde polaritenin önemi ve deneysel olarak belirlenmesi, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(2), 137-146. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/343525.
  2. Akalın, M. (2017). Urfa’nın kurtuluşuna dair üç hatırat. ŞURKAV Yayınları.
  3. Akalın, M. (1999). Cumhuriyet Halk Fırkası Urfa Heyet-i İdaresi Mukarrerat Defteri (1924-1926).
  4. ŞURKAV Yayınları.
  5. Akpirinç, E. (2019). Yerel halkın kültürel miras algısı, farkındalığı ve deneyimi: Şanlıurfa örneği [Yüksek Lisans Tezi] Harran Üni. Adıbelli, H. (2011). Tarsus demek, bir yerde elektrik demek. Türkiye’de ilk elektrik Tarsus ve barajları, (s. 1-25). içinden. Aratos Kitaplığı. Alpeböz, N. (Yıl Yok). İstanbul elektrik işletmesi’nin tarihçesi, ÜDK, 179, 23-27. https://www.emo.org.tr/ekler/18c255f89434eab_ek.pdf?dergi=371.
  6. Arslan, O. (2014). Eskişehir’in elektrifikasyon tarihi (1916-1944) [Yüksek Lisans Tezi], Mersin Üni. Arslan, O. (2017). Tarsus elektrik altyapısı tarihine bir bakış (1906-1938),
  7. Tarih İncelemeleri Dergisi, XXXII(1), 1-16. https://doi.org/10.18513/egetid.327725.
  8. Bahadır, O. (2001). Elektriğin kısa tarihi. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Yayınları.
  9. Batu, B. (2020). İstanbul’da elektrik öncesi ve sonrası mekân aydınlatmaları üzerine bir inceleme [Yüksek Lisans Tezi] Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üni. Bulutoğlu, K. (1970). 100 s