Dergiler / Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2023 / Sayı: Cumhuriyet Özel Sayısı

Şehirsel Toponimi: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Burdur Şehri Mahalle İsimleri Üzerinden Bir Değerlendirme

Urban Toponymy: An Evaluation of the Neighborhood Names of Burdur City from the Ottoman Empire to the Republic

Sayfa
202–214
Yayın Tarihi
2023-10-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunun yansıra şehrin tarihi çekirdeğinde yer alan bazı mahallelerin adlarını muhafaza ettiği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarihin eski çağlarından bu yana yaşadığı mekânı isimlendiren insanoğlu, bu işlemi yaparken dönemsel, kültürel, coğrafi unsurlar gibi birçok faktörü göz önünde bulundurmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda Burdur şehrini oluşturan mahallelerin XVI., XIX. ve Cumhuriyet dönemindeki adları tespit edilmiş ve bu isimlerin verilmesinde etkili olan unsurlar tarihi ve mekânsal ölçekte incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun yansıra şehrin tarihi çekirdeğinde yer alan bazı mahallelerin adlarını muhafaza ettiği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Burdur · şehirsel toponimi · mahalle adları

Özet

Tarihin eski çağlarından bu yana yaşadığı mekânı isimlendiren insanoğlu, bu işlemi yaparken dönemsel, kültürel, coğrafi unsurlar gibi birçok faktörü göz önünde bulundurmuştur. Bu çalışmada Anadolu’nun önemli şehirlerinden biri olan Burdur’un mahalleleri şehirsel toponimi kapsamında incelenmiştir. Bu bağlamda Burdur şehrini oluşturan mahallelerin XVI., XIX. ve Cumhuriyet dönemindeki adları tespit edilmiş ve bu isimlerin verilmesinde etkili olan unsurlar tarihi ve mekânsal ölçekte incelenmiştir. Çalışma yapılırken Burdur şehrine ait tarihi ve coğrafi literatürü ile 1/25.000 ölçekli topografik haritalardan faydalanılmış, sahaya ait gözlemler ve incelemeler yapılarak mahalle isimlerinin kaynağı hakkında bilgi edinilmiştir. Mahalle isimleri dini, etnik, şahıs, hidrolojik, topografik, sosyokültürel, sosyoekonomik, göç, Cumhuriyet, duygu ve düşünce ile askeri ve güvenlikle ilgili unsurlara göre kategorize edilmiştir. Burdur’da XVI. yüzyılda çoğunlukla mabetlerden kaynağını alan mahalle adları, XIX. yüzyılda şehirsel fonksiyonların gelişmesiyle şahıs isimleri ve sosyoekonomik faaliyetler doğrultusunda şekillenmiştir. Cumhuriyet döneminde ise yeni devletin inşası ve ideolojisi mahalle isimlerine damga vurmuş, mahalle isimlerinin önemli bir kısmı değişmiştir. Bunun yansıra şehrin tarihi çekirdeğinde yer alan bazı mahallelerin adlarını muhafaza ettiği tespit edilmiştir. Bu bakımdan mahalle adlarından yola çıkarak Burdur’un eski kent kimliğinin şehrin tarihi çekirdeğinde hala muhafaza edildiği, yeni gelişen sahalarda yer alan mahallelerde ise Cumhuriyet dönemi şahıs ve kavramsal isimlerinin olduğu görülmektedir.

Abstract

Humankind, who has named the place where she has lived since ancient times, has considered many factors, such as periodic, cultural, and geographical elements while doing this process. In this study, the neighborhoods of Burdur, one of the important cities of Anatolia, were examined within the scope of urban toponymy. In this respect, the names of the neighborhoods that make up the city of Burdur in the 16th century, 19th century, and the Republican period were determined, and the factors that effectively gave these names were examined on a historical and spatial scale. While conducting the study, the historical and geographical literature of the city of Burdur and topographic maps with a scale of 1/25.000 were used, and information about the source of the neighborhood names was obtained by making observations and examinations of the field. Neighborhood names are categorized according to religious, ethnic, personal, hydrological, topographic, socio-cultural, socioeconomic, immigration, Republic, feelings and thoughts, and military and security-related elements. Neighborhood names in Burdur, mostly from temples in the 16th century, were shaped by personal names and socio-economic activities in the 19th century with the development of urban functions. In the Republican period, the construction and ideology of the new state left its mark on the names of the neighborhoods, and an essential part of the names of the neighborhoods changed. In addition, it has been determined that some neighborhoods in the historical core of the city have preserved their names. In this respect, starting from the neighborhood names, it is seen that the old city identity of Burdur is still preserved in the historical core of the city, and there are personal and conceptual names from the Republican period in the neighborhoods located in the newly developed areas.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SİYAVUŞ, A. E. (2023). Şehirsel Toponimi: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Burdur Şehri Mahalle İsimleri Üzerinden Bir Değerlendirme. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: Cumhuriyet Özel Sayısı, 202–214. https://ajindex.com/articles/1015348

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Alagöz, C. A., (1984). Türkiye yer adları üzerine bazı düşünceler. Türk Yer Adları Sempozyumu Bildirileri (11- 13 Eylül 1984 Ankara), Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Yayın No. 60, Seminer Kongre Bildirileri Dizisi: 17, s. 11-23,
  2. Ankara.
  3. Aliağaoğlu, A. & Uzun, A. (2011). Şehirsel toponimi (hodonimi): Türkiye için bir tipoloji denemesi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 9(2), 123-134. 10.1501/Cogbil_0000000121. Aliağaoğlu, A. (2013). Şehirsel toponimi: Balıkesir ilinde mahalle adları, bir sınıflandırma denemesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(29), 45-62. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50182/645973.
  4. Aliağaoğlu, A., & Uğur, A. (2018). Şehirsel toponimi: Erzurum'da cadde adları. Balikesir University Journal of Social Sciences Institute, 21(40), 1-26.
  5. Aliağaoğlu, A., & Yiğit, Y. (2013). Balıkesir'de şehirsel toponimi: cadde adları. Eastern Geographical Review, 18(30), 311-330. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.31330
  6. Arıkan, Z. (1988). XV. ve XVI. yüzyıllarda Hamit sancağı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, No:52. Asımgil, B. (2018). İzmir’de kentsel kimlik bileşenlerinden cadde ve sokakların toponimisi ve milliyetçi, etnik izlerin sosyal yapı oluşumuna katkıları. Trakya Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 19(1), 21-36. Australian Government National Capital Authority (NCA) (2023). The siting and naming of Canberra. https://www.nca.gov.au/education/canberras-history/siting-and-naming-canberra#, 05.06.2023.
  7. Barlık, T. (2003). Burdur kentinin gelişimi demografik ve sosyoekonomik yapının gelişimi. Burdur Araştırmaları, 4(2), 45-47.
  8. Büke, H. (2020). Hamid sancağına ait 1501 tarihli mufassal tahrir defterine göre Gölhisar kazası yerleşme adları toponimisi. Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 7(18), 233- 248. Çetin, B. (2007). Burdur kent coğrafyası (Tez No. 210533) [Yayınlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Egli, J. J. (1894). Der Volkergeist in den geographischen namen. Leipzig, 1894. Emiroğlu, M. (1984). Bolu yöresinde yer adları. Türk Yer Adları Sempozyumu Bildirileri (11- 13 Eylül 1984 Ankara), Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Yayın No. 60, Seminer Kongre Bildirileri Dizisi: 181-200.
  9. Encyclopedia Britannica (2023). Toponomy, https://www.britannica.com/science/toponymy, 05.07.2023.
  10. Ergenç, Ö. (1984). Osmanlı şehrindeki mahallenin işlev ve nitelikleri üzerine. Osmanlı Araştırmaları Dergisi, 4, 6