Dergiler / Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2023 / Sayı: 59 Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı

Türkiye’de Vatandaşlık Eğitiminin Yönü (II. Meşrutiyet Döneminden Günümüze 2022)

The Direction of Citizenship Education in Turkey (From The Period of II. Constitutionalism to the Present 2022)

Sayfa
75–108
Yayın Tarihi
2023-10-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada elde edilen bulgulara göre II.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı Türk modernleşmesi bağlamında II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Cumhuriyet’in ilanından sonra tek parti dönemi boyunca (1923-1945) rejimin korunması için bireylerde toplumsal bilincin geliştirilmesi sağlanmaya çalışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada elde edilen bulgulara göre II.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Vatandaşlık · Eğitimin Siyasal İşlevi · Vatandaşlık Eğitimi.

Özet

Bu çalışmanın amacı Türk modernleşmesi bağlamında II. Meşrutiyet’ten günümüze Türkiye’de eğitimin siyasal iktidarla ilişkisinin incelenerek vatandaşlık eğitiminin yönünü belirlemektir. Bu amaca uygun olarak çalışmada nitel yöntemlerden ilişkisel içerik analizi deseni kullanılmıştır. Çalışmanın dokümanlarını ders kitapları ile öğretim programları oluşturmaktadır. Veriler bunlardan toplanmış ve betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre II. Meşrutiyet döneminde verilen vatandaşlık eğitimiyle öğrencilerin meşruti yönetimin özelliklerini öğrenmeleri amaçlanmıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra tek parti dönemi boyunca (1923-1945) rejimin korunması için bireylerde toplumsal bilincin geliştirilmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Çok partili siyasal hayata geçişle (1945-1960) birlikte millileşme hedefleri sürdürülürken ders kitaplarına demokrasi kavramı da girmeye başlamıştır. 1960 askeri darbesinden 1980 darbesine kadar olan dönemde ise demokratik yaşamın yüceltilmesinin yanı sıra askeri darbeyi olumlu karşılayan ifadeler de yer almıştır. 1982 Anayasasının ardından ders kitaplarında sunulan vatandaşlık kimliğine din olgusu eklenmiştir. 2000’lerden itibaren ise vatandaşlık eğitiminde güvenlik kaygıları ile birlikte aktif yurttaşlığı benimseyen bir anlayış hâkim görünmektedir. Sonuç olarak Türkiye’de yaşanan siyasi değişim ve dönüşümlerin vatandaşlık kavramını geleneksel veya modern karakterde şekillendirdiği söylenebilir.

Abstract

The aim of this study, which is in the context of Turkish modernization, is to determine the direction of citizenship education by examining the relationship between education and political power in Turkey from the 2nd Constitutional Monarchy up to present. In accordance with this purpose, relational content analysis design, one of the qualitative methods, has been used in the study. The sample consists of textbooks and curricula. Data were collected through documents and analysed with descriptive analysis technique. According to the findings obtained in the study, with the citizenship education given in the Second Constitutional Era, it was aimed that the students know the characteristics of the constitutional government. During the single-party period (1923-1945), the development of social consciousness in individuals was ensured in order to protect the republican regime. With the transition to multi-party political life (1945-1960), the concept of democracy began to enter the textbooks while the goals of nationalization were maintained. In the period from the 1960 military coup to the 1980 coup, there were expressions that welcomed the coup in addition to the glorification of democratic life. After the 1982 Constitution, the concept of religion was added to the citizenship identity in the textbooks. In 2000’s years, an understanding that adopts active citizenship along with security concerns is dominant in citizenship education. Accordingly, it has been seen that citizenship education has been affected in a context in which the political changes and transformations in Turkey have shaped the concept of citizenship in a traditional or modern character.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞİMŞEK, A., KARADUMAN, E. (2023). Türkiye’de Vatandaşlık Eğitiminin Yönü (II. Meşrutiyet Döneminden Günümüze 2022). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 59 Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı, 75–108. https://ajindex.com/articles/1015098

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Abdülbaki, M. (1927). Yurt bilgisi. İstanbul: Maarif ve Şark Kitaphaneleri. Adalet Partisi (1969). Parti programı. Ankara: Orijinal Matbaası Adalet ve Kalkınma Partisi (2002).
  2. Parti Programı. Ankara Afetinan, A. (1998). Medeni bilgiler ve M. Kemal Atatürk’ün el yazıları. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi. Ağaoğulları, M. & Köker, L. (2020). İmparatorluktan tanrı devletine. İstanbul:
  3. İmge Kitabevi.
  4. Akgün, S. & Uluğtekin, M. (1989). Misak-ı maarif. Atatürk Yolu Dergisi, 1(3), 285-349. doi: 10.1501/Tite_0000000196. Aksan, H. (1958). Yurttaşlık bilgisi III. İstanbul: Ders Kitapları Türk Ltd. Şti. Akyürek-Tay, B. & Baş, M. (2017). Cumhuriyetten günümüze hayat bilgisi öğretim programlarına karşılaştırmalı bir bakış. B. Tay (Ed.), Hayat bilgisi öğretimi içinde (s. 45-70). Ankara:
  5. Pegem Yay. Akyüz, Y. (2020). Türk eğitim tarihi. Ankara:
  6. Pegem Akademi Yay. Alp, H. (2018). Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Türkiye’de ilköğretim ve müfredat programları. Ankara:
  7. Nobel Yay. Anavatan Partisi (1983). Parti programı ve tüzüğü. Ankara.
  8. Arslan, M. (2000). Cumhuriyet dönemi ilköğretim programları ve belli başlı özellikleri. Milli Eğitim Dergisi, 146, 42-48. Erişim adresi: https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/146/aslan.htm.
  9. Asal, T., Akşit, N. & Sanır, F. (1975). Sosyal bilgiler III. Ankara:
  10. Türk Tarih Kurumu Basımevi. Atalay, L. (2018). 1930’lu yıllar Türkiyesi’nde fert-cemiyet tartışmaları. CTAD, 14 (28), 183-212.
  11. Atatürk, M.K. (2005). Nutuk. İstanbul:
  12. Alfa Yay. Bağlı, M. (2013). Ara disiplin olarak vatandaşlık ve insan hakları eğitimi: İlköğretim öğrencilerinin insan haklarına ilişkin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 38(169), 296-310. Erişim adresi: http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/2188/515.
  13. Baltacı, D. & Aslan, E. (2020). İmparatorluktan cumhuriyete geçişte musahabat-ı ahlakıyye ders kitaplarında devlet algısının dönüşümü. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 20(40), 41-63. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1313850.
  14. Baysal, Z. N. & Ada, S. (2015). Dünden bugüne Türk eğitim sistemi ve yapısı. Ankara:
  15. Pegem Yay. Boumeau, J. (1998). Fransa’da devrim döneminde yurttaşlar ve yurttaşlık (Y. Küey, çev.) İstanbul:
  16. Kesit Yay. Budak, Ç. (2010). Türkiye’de ilkokul programları ve yabancı uzmanların ilkokul programlarına olan etkisi (1923-1960) (Yüksek lisans tezi). Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp.
  17. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F.